همسایههای کوچه حجاب ۷۱ صمیمی و همدل هستند 
بگومگویی که اتوبوسران خط ۱۲ ختم به خیر کرد 
استعدادهای فوتبال محلات در بیزمینی خاک میخورند!
سوز سرمای زمستان به استخوانها میرسد، اما در همین شرایط، اینجا در زمینهای بایر انتهای خیابانهای اروند ۴۳ و ۴۵ عدهای نوجوان و جوان پا به توپ هستند. بعضیهایشان لباس ورزشی به تن دارند و مابقی کاپشن. یک بطری آب، چند سنگ بهعنوان تیرک دروازه و شوق فوتبالبازیکردن تمام داراییشان است.
درمیان خاک و نخاله و خرده شیشه و سنگلاخ، آنچنان بیمحابا میدوند و دریبل میکنند که گویی در زمین چمن آزادی هستند. سه محله انصار، اروند و کنهبیست (موعود) از سالها پیش روی ورزش فوتبال متمرکز بودند.
ورزش محبوب اینجا قطعا فوتبال و فوتسال است؛ اما دریغ از یک زمین کوچک چمن یا حتی زمین خاکی استاندارد.
بازی با رنج به شوق فوتبال
اینجا صدای بازی و خنده بچهها از هر سو به گوش میرسد. در هر کوچهپسکوچه، گروهی از پسربچهها را میتوانی ببینی که بهدنبال توپ میدوند و فوتبالبازی میکنند. نه امکانات و نه حتی زمینی مناسب برای بازی؛ اما عشق به فوتبال آنها را به کوچه و خیابان میکشاند. بعضیها صرفا برای تفریح پا به توپ میشوند؛ اما خیلیها هم نگاهی جدی به این ورزش دارند!
رضا دابال کرمانی فعال فرهنگی ورزشی محله کنهبیست (موعود) میگوید:رؤیای خیلی از کودکان و نوجوانان اینجا فوتبالیستشدن است. اما انگار این رؤیا برای خیلیها در اینسوی شهر محققشدنی نیست. دلیلش هم نبود امکانات کافی است. نوجوانان محلههای موعود، اروند و انصار طعم این کمبود را چشیدهاند. در سرتاسر این سه محله بههمچسبیده که جمعا بالغبر ۵۰هزارنفر جمعیت دارند، یک زمین فوتبال هم وجود ندارد و بچهها مجبورند برای تمرین به مناطق دیگر بروند یا در همین زمینهای خاکی محله بازی کنند.
امیرمحمد کیانی، نوجوان محله انصار، هرروز به زمینهای انتهای اروند ۴۳ و ۴۵ میآید و روی آسفالت تکهتکه و زخمی پا به توپ میشود. او میگوید: زمینخوردن و زخمیشدن دیگر برایمان طبیعی شده است و مشکلی ندارد. وقتی زمین چمن نداریم چاره چیست؟
علی مقیمی هم مانند امیرمحمد، خودش را به زمینهای بایر و خاکی یا زمینهای مجاورش میرساند و پا به توپ میشود. او میگوید: لاتها و بزهکاران هرازچندگاهی میآیند و مزاحم بازیمان میشوند. چندباری هم توپمان را با چاقو پاره کردند.
محمدامین زرقی از خطرات زمینخوردن در این بستر نامناسب میگوید؛ از اینکه همهجا خردهشیشه، وسایل خطرناک و حتی زبالههای آلوده مثل سرنگ و سوزن ریخته است.
یک زمین استاندارد برای شرق مشهد!
وحید نظری ساکن محله اروند است و فوتبال را از دل زمینهای خاکی قلعه ساختمان شروع کرده است. از همان کودکی، آرزوی پرورش تیم بچههای این محله به جانش افتاده و رهایش نکرده است. این رؤیا را تا بزرگسالی با خود داشته است و بالاخره پنجسال پیش با گرفتن مدرک مربیگری به هدفش رسید. دلیل مربیشدنش را اینطور توضیح میدهد: عاشق فوتبال بودم و طعم نداشتن امکانات را چشیدهام؛ کودکیام را در چهره این بچهها میبینم و دلم میخواهد آنها در شرایط بهتری تمرین کنند.
او مشکل اصلی تیم بیستنفرهاش را نبود زمین میداند؛ «زمین فوتبال چمن نصرت در بوستان نصرت تنها زمین چمن استاندارد شرق مشهد است و از همه تیمها از جایجای شهر برای تمرین به آنجا یعنی محله پورسینا میآیند. زمان بازی محدود است و قطعا نصیب کسانی میشود که میتوانند هزینه بیشتری پرداخت کنند.»
بچههای تیم او بهاجبار در زمینهای خاکی اطراف بازی میکنند. فقط گاهی هم به سالن شهیدسنجرانی در محله انصار میروند؛ «این سالن فوتسال متعلق به ناحیه مقاومت بسیج کمیل است که آن هم کفپوش مناسب و رختکن ندارد. با رایزنی با مسجد محله و کانون کوثر، زمانهای محدودی به ما دادهاند. بچهها عضو بسیج شدهاند و هر هفته به جلسات کانون و بسیج میروند. درکنارش هفتهای دوساعت در این سالن داغان هم بازی میکنند!»
در سرتاسر این سه محله بههمچسبیده که جمعا بالغبر ۵۰هزارنفر جمعیت دارند، یک زمین فوتبال هم وجود ندارد
او از همکاری نکردن شهرداری و سازمانهای متولی امور جوانان گلایهمند است و میگوید: استعدادهای بینظیری در این محلات هستند که معمولا فرصت خودنمایی پیدا نمیکنند. وقتی زمین ورزشی و بستر آن فراهم نیست، نمیتوانیم بچهها را آنطورکه باید، در مسیر درست قرار دهیم.
یک بوستان برای تیله بازی!
حسن محمودی، مربی پیشکسوت محله انصار، بیشاز چهلسال در همین محله زندگی کرده و سالهاست برای پیشرفت فوتبال بچههای این منطقه تلاش میکند. او امروز یکی از مربیان زمین چمن نصرت است، اما فوتبال را با بازی در زمینهای خاکی شروع کرده است. میگوید: سه محله موعود، اروند و انصار، جزو محلههای پرجمعیت منطقه هستند؛ محلههایی پر از بچههای بااستعداد، اما دریغ از حتی یک زمین ورزشی درستوحسابی.
به گفته او، این کمبود وقتی پررنگتر میشود که مقایسهای ساده انجام بدهیم؛ «چرا جای دور برویم؟ در گلشهر ششهفت زمین ورزشی هست. شهرک بهشتی دو زمین چمن مصنوعی دارد و امکانات مختلف. اما اینجا هیچ.»
محمودی مثالش را از نزدیکترین نقطه به خانهاش میزند؛ بوستان امید. پارکی بزرگ که شهرداری آن را ساخته، اما به گفته او سهم نوجوانان از این بوستان تقریبا هیچ است؛ «یک بوستان بزرگ ساختهاند، اما دریغ از کمی امکانات ورزشی. فقط تاب و سرسره برای بچههای کوچک گذاشتهاند. نوجوانها مجبورند وسط پارک تیله بازی کنند. آن هم در فضایی که اطرافش پر است از معتاد و خلافکار.»
این مربی پیشکسوت که خودش سالهاست در زمین چمن نصرت فعالیت میکند، تمرین در این زمین را برای نوجوانان این سه محله مناسب نمیداند؛ «زمین نصرت در محله پورسینابرای این بچهها دور است. خیلی از بچههای کوچکتر اصلا توان طیکردن این مسیر را ندارند. تازه خیلی از خانوادهها هم از ترس معتادها و خفتگیریها اجازه نمیدهند بچههایشان تا آنجا بروند.»
نتیجه به گفته محمودی روشن است: «استعداد هست، انگیزه هست، اما مسیر برای رشد بسته است.»
هزینهای خارج از توان خانوادهها
محمد زارع، مدیر کانون فرهنگی کوثر، در محله اروند است؛ جاییکه سالهاست تلاش میکند نوجوانان محله را دور هم جمع کند و مسیر تازهای برایشان بسازد. او که ارتباط نزدیکی با بچهها دارد و بیشتر روزهایش را میان آنها میگذراند، شاید بهتر از هرکسی استعدادهای ورزشی نوجوانان این منطقه را میشناسد.
او میگوید: زمانیکه کودک بودم، خودم در این زمینهای خاکی فوتبالبازی میکردم و حالا پساز گذشته چندیندهه هم وضعیت همان است. ما در محدوده این سه محله کانون فرهنگی کوثر داریم و بخشی از کار فرهنگی اجرای برنامههای ورزشی است که بسترش را نداریم. وقتی زیرساخت ورزشی مناسب فراهم نیست، کار فرهنگی و پرورشی هم بهدرستی انجام نمیشود.
طبق گفته زارع در حال حاضر برای اعضای کانونشان از زمین چمن آستان قدس رضوی در بوستان رجا در محله کشاورز استفاده میکنند یا زمین چمن بوستان نصرت در محله پورسینا که فاصله زیادی از محدوده محلهشان دارد.
او توضیح میدهد: تنها زمین چمن نزدیک به این محدوده، زمین نصرت در پورسیناست. هم فاصلهاش زیاد است و رفتوآمد برای بچهها سخت میشود، هم هزینهاش از توان خانوادهها خارج است. خیلی از این بچهها حتی کرایه رفتن تا آنجا را هم ندارند.
محروم ماندهایم
او به پیگیریهای قبلی ساخت زمین چمن در محلاتشان اشاره میکند و میگوید: تا آنجا پیش رفتیم که شهرداری و دیگر سازمانها اعلام کردند که به ما زمین معرفی کنید تا بسازیم؛ ما هم در اغلب پروژههای زودبازده اقدام و زمین مناسب را هم معرفی کردیم، اما در موضوع تملک به نتیجه نرسیدیم. در بعضی موارد زمینها متعلق به آستان قدس رضوی و برخی شخصی بود؛ بهعنوانمثال، زمینهای بایر انتهای خیابان موعود۳۶ یا زمین جنب مسجد امامحسن (ع) در خیابان اروند۶۸.
مالک این زمین توقع داشت شهرداری در ازای زمینش تهاتر کند، ولی اقدام مناسبی از سمت شهرداری صورت نگرفت. به نظر من، دیگر محلات نسبتبه سه محله اروند، انصار و موعود، شرایط بهتری دارند.
زارع با حسرت ادامه میدهد: آنسوی شهر امکانات هست، زمین هست، کلاس هست؛ اما باور کنید بچههای اینجا انگیزه بیشتری دارند. کودکانی را میشناسم که کل سه ماه تابستان کار میکنند؛ کارگری، شاگردی، هرچه دستشان برآید، انجام میدهند فقط برای اینکه بتوانند یک توپ بخرند، لباس ورزشی تهیه یا در کلاس فوتبال ثبتنام کنند. این بچهها اگر امکانات حداقلی هم داشته باشند، قدرش را میدانند.
راهی برای دورماندن از آسیب
به گفته مدیر کانون کوثر، فوتبال برای این نوجوانان فقط یک بازی نیست؛ راهی است برای دیدهشدن، برای تخلیه انرژی و برای دورماندن از آسیبها. او هشدار میدهد: این بچهها به فضا نیاز دارند؛ جایی که بتوانند بدوند، فریاد بزنند و استعدادشان را نشان بدهند. وقتی چنین جایی نباشد، مسیرهای دیگری جلو پایشان باز میشود. بارها نوجوانانی را در همین محله دیدهام که سیگاربهدست، گوشه خیابان ایستادهاند. بچههایی که میتوانستند در زمین فوتبال سرگرم شوند، اما سرگرمی ندارند.
وقتی بستر ورزشی مناسب فراهم نیست، خواهناخواه بسیاری از نوجوانان بهسمت بزهکاری کشیده میشوند
رضا انصاری فعال فرهنگی و ورزشی محله اروند و مربی فوتبال، فوتسال، والیبال و بسکتبال است. او مربی و جزو کادر اصلی باشگاه هما، شهیدعقلی و پرسپولیس شرق مشهد است.
او همانند بقیه میگوید: وقتی بستر ورزشی مناسب فراهم نیست، خواهناخواه بسیاری از نوجوانان و جوانان بهسمت بزهکاری کشیده میشوند.
فراهمکردن بستر ورزشی، اولویت قطعی شورای شهر
سیدحسین علویمقدم، عضو شورای اسلامی شهر مشهد مقدس، رئیس کمیسیون ساماندهی حاشیه شهر و رئیس کمیسیون ویژه ورزش و جوانان، در پاسخ به این درخواست مردمی میگوید: اولویت قطعی شورای اسلامی شهر فراهمکردن بستر مناسب و تقویت ظرفیتهای محلات است؛ اما مشکل، وجود زمین و تملک آن است. اگر زمین مناسبی در محدوده این سه محله، قابل تملک باشد و کاربری ورزشی داشته باشد، در اسرع وقت اقدامات لازم صورت میگیرد.
اولویتبندی پروژهها
برای شنیدن پاسخ مسئولان، گلایهها و مطالبات اهالی سه محله موعود، اروند و انصار را با شهردار منطقه ۶ مشهد در میان گذاشتیم. امیر رمضانی در ابتدا به مسئله نبود زمین اشاره میکند و آن را مانع اصلی میداند.
به گفته او، بخش عمده زمینهای این محدوده متعلقبه آستان قدس رضوی است و شهرداری باوجود رایزنیهای انجامشده، تاکنون موفق به دریافت زمین برای احداث فضای ورزشی نشده است.
شهردار منطقه ۶ در ادامه، به موضوع تملک زمینهای دارای مالک خصوصی هم اشاره میکند و میگوید شهرداری در این زمینه ناچار به اولویتبندی پروژههاست؛ در موضوع تملک، ما براساس نیازهای فوری شهر تصمیم میگیریم. در حال حاضر پروژه خیابان خدربیک و بازگشایی این معبر، در اولویت اقدامات منطقه قرار دارد و تملک زمینها در این محدوده درحال انجام است تا مسیر رفتوآمد مردم باز شود.
او معتقد است این پروژه، مطالبهای چندساله از سوی ساکنان منطقه بوده است و خود مردم نیز آن را در اولویت میدانند.
* این گزارش دوشنبه ۱۵ دیماه ۱۴۰۴ در شماره ۶۵۴ شهرآرامحله منطقه ۵ و ۶ چاپ شده است.
لینک کوتاه
آوا و نمــــــای شهر
