اقتصاد مشهد به رونق کاروانهای تجاری و ورود مستمر زائران وابسته بود؛ امری که با ناامنی راههای خراسان، هجوم شورشیان ابدالی و راهزنیهای مکرر، کاملا متوقف شد. اصناف بازار بزرگ مشهد، هم دکانها را بستند.
بیمارستانی که شهرداری مشهد در سال ۱۳۱۸ به راه انداخت تا ملجأ و پناه افراد فقیر و بیچیز باشد، با مدیریت و هدایت دکتر احمد سالاری به خوبی از عهده این مسئولیت برآمد، اما چندان عمر نکرد.
در دوره قاجار، پیش از آنکه پلیس به معنای امروزی آن شکل بگیرد، تأمین امنیت کوچه و بازار و رسیدگی به بسیاری از جرایم، بر عهده مجموعهای از مأموران و مناصب شهری بود که در رأس این تشکیلات، «داروغه» قرار داشت.
ایجاد «دروازه طلایی» حاصل دورانی است که تب غربگرایی در ساختوساز شهری بالا گرفته است. برای ساخت این معبر شهری که در ابتدا آن را «دروازه طلایی» نامیده بودند، ۳۰۰ خانه از جمله عمارت برجسته «چهارطبقه» و یک عمارت ۲۰۰ ساله با کاشیهای مصور تخریب میشود.
تدریس و رواج آموزش زبان فرانسه در دوره قاجار در مشهد سبب میشود که زبان فرانسه در سالهای پایانی قاجار به زبان اول خارجه در مشهد بدل شود و تا سالهای اشغال مشهد، پس از شهریور ۱۳۲۰خورشیدی، نیز در همین جایگاه بماند.
رقابت روسیه و بریتانیا در شرق ایران فقط در میدان سیاست و مرزهای جغرافیایی اتفاق نمیافتاد. دو قدرت بزرگ آن روزگار برای به دست آوردن نفوذ بیشتر در خراسان و سیستان، وارد عرصه اقتصاد شدند و درنهایت به آشفتگی اوضاع اقتصادی در این دیار منجر شد.
ساختمان خیابان رازی در حال تخریب است؛ ساختمانی که برای سالها نشانی از خاطرهانگیزترین نامهای خوراکی مشهد بود. پشت دیوارهای این بنا، روزگاری بخشی از تاریخ نان رضوی جریان داشت.
در غیاب عدلیه و نظمیه نوین در دوره قاجار، تعداد محبسهای مشهد را کسی نمیدانست. هر صاحبمنصبی میتوانست گوشهای از خانه یا محل کارش را به زندان تبدیل کند و کمتر کسی از فرد زندانیشده حمایت میکرد.
محدوده منطقه ۱۱ در سال ۵۶ تشکیل شده بود از دو خیابان که یکدیگر را قطع میکردند، یک پارک بزرگ نیمهساخته، یک شهرک و یک زندان که بیرون از شهر ساخته شده بود، اما حالا یکی از مناطق برخوردار شهر مشهد محسوب میشود.
همه در حال ترک مشهد هستند، اما خلبانان هنگ هوایی همچنان باقی میمانند تا به هر شکلی شده از هواپیماهایشان مراقبت کنند و نگذارند به دست ارتش سرخ بیفتد. آنچه میخوانید داستان هنگ هوایی ۴ مشهد در شهریور ۱۳۲۰ است.
