نشان افتخار حاجی بنیاسدی یک تن پر از آثار شیمیایی است 
قاسمآباد روستایی متعلق به توتونچیان بود 
قاسمآباد روستایی متعلق به توتونچیان بود
قاسمآباد نام روستایی بوده به وسعت ۴۰ هکتار که اراضی آن متعلق به فردی به نام توتونچیان بوده است. سال ۱۳۴۳ که بحث اراضی ملی مطرح شد، زمینهای این محدوده با قطعات ۵۰۰ متری در اختیار اهالی قرار گرفت.
هیچکس درست نمیداند از چه زمانی و چرا این نام را بر آن نهادهاند، اما میگویند «قاسمآباد» نام روستایی بوده در حوالی میدان کنونی نمایشگاه بینالمللی مشهد که هنوز هم چشمه معروف آن روستا، جوشان است. روستایی که بیشتر از ۴۰ خانوار نداشته و آنطور که گفته میشود، پیشه ساکنانش، جز کشاورزی نبوده است.
سندهای زمینهای این روستا و اطراف آن که به حدود ۳۰ هکتار میرسیده است، متعلق به فردی به نام توتونچیان اول بوده و تا همین دهههای اخیر هم زمینهای آن محدوده به نام ورثه توتونچیان اول بوده است.
آنطور که در اسناد رسمی عنوان شده، سال ۱۳۴۳ که بحث اراضی ملی مطرح شد، زمینهای این محدوده توسط یک ارگان و به نمایندگی از دولت خریداری و بر اساس قطعاتی ۵۰۰ متری به مردم واگذار شد.
سالها گذشت و پس از گسترش این منطقه، نام قاسمآباد برای تمام این محدوده انتخاب شد. با وجود این، تقریبا کسی نمیداند که چرا آن روستا، قاسمآباد نام داشته است، اما برخی ریشسفیدانی که سالها در این منطقه زندگی کردهاند، میگویند نام «قاسمآباد» بر اساس پلاکی که سال ۱۳۰۳ به ثبت رسید، برای اینجا انتخاب شده است.
راه فرعی شاندیز؛ نخستین معبر عبوری قاسمآباد
آن سالها تنها راهی که میتوانست مردم را به این روستا برساند، راهی فرعی بود که از شاندیز به این روستا کشیده شده بود. این راه از شاندیز به محله جاهدشهر کنونی و از کنار کال چهلبازه میگذشته و به خیابان فلاحی ۲ کنونی میرسیده و به جاده سنتو منتهی میشده است. راهی که قدمتی ۱۰۰ ساله دارد.
آن سالها راهی فرعی بود که از شاندیز به این روستا میرسید، جایی حوالی خیابان فلاحی ۲ کنونی
شهرک لشکر؛ نخستین شهرک قاسمآباد نوین
بعد از اینکه زمینهای قاسمآباد از سوی دولت خریداری شد، از اواخر دهه ۵۰ به تدریج خانههای امروزی شکل گرفت و مردمی غیر از مردم قدیمی قاسمآباد در این روستای در حال ترقی ساکن شدند و گفته شده که محله «لشکر» کنونی منطقه ۱۰، آن زمان نخستین شهرک محدوده قاسم آباد بوده است. زمینهایی که لشکر خریداری کرد و برای ساخت به مسکن و شهرسازی داد، در ضلع جنوب غربی قاسمآباد کنونی قرار داشت و به افراد نظامی و بازنشستههای نظامی واگذار شد.
در واقع ۲ هزار خانوار نظامی که در این محدوده ساکن شدند، نخستین ساکنان قاسمآباد نوین بودند. با سکونت آنها در این محدوده، کمکم صدای شهر هم شنیده شد. جالب است بدانید نظامیهای قاسمآباد بودند که پل تربیت (که به پل زندان هم معروف است) را برای سهولت در رفتوآمد به محل سکونتشان، ساختند.
پزشکان و استادان، همسایه نظامیها شدند
بعد از سکونت نظامیها در قاسمآباد، این روستا حال و هوای دیگری به خود گرفت. کمکم روستاییان قاسمآباد و نظامیها زمزمههایی شنیدند درباره اینکه قرار است برایشان همسایههای جدیدی بیاید. این بار کارکنان دانشگاه و بیمارستان، خانههای سازمانی خود را در شرق قاسمآباد کنونی دریافت کردند. خانههای سازمانی که آنها دریافت کردند اکنون در محله رازی منطقه ۱۰ قرار گرفته است. این محدوده هم از محلههای قدیمی به شمار میرود.
راهآهن هم به قاسمآباد رسید!
اغراق نکردهایم اگر بگوییم قاسمآباد را خانههای سازمانی، قاسمآباد کردند. بعد از سکونت نظامیها، پزشکان و استادان، اینک نوبت به کارکنان راهآهن رسید. محله راهآهن کنونی که تقریبا در میانههای منطقه ۱۰ قرار دارد، بازماندهای از خانههای کارکنان راهآهن سال ۵۸ است؛ چراکه ساکنان آن موقع قاسمآباد امروز کمتر در آن دیده میشوند؛ یا از این محدوده کوچ کردهاند یا خانههای خود را فروختهاند.
محله راهآهن کنونی که تقریبا در میانههای منطقه ۱۰ قرار دارد، بازماندهای از خانههای کارکنان راهآهن سال ۵۸ است
محلههای نوپا در قاسمآباد
قاسمآباد دیگر یک روستا نبود؛ شهرکی تازه ساز و نوپا بود. دیگر نیازی نبود مردم برای رفت و آمد به این محدوده از مسیر شاندیز گذر کنند؛ سه معبر عبوری رازی، پل زندان و پل دانشجوی کنونی، قاسمآباد را به شهر متصل میکرد. اصلا سکونت کارکنان ارگانهای مختلف در قاسمآباد باعث شد محلههای دیگری هم به تدریج شکل بگیرد.
با رونقی که ساخت و ساز در این حوالی پیدا کرد، کمکم محلههای نوپایی، چون امامیه، اندیشه و حجاب هم شکل گرفتند. بعد از آن دیگر قاسمآباد شهرک هم نبود، بلکه شهر بود. آخرین ارگانی که در این منطقه خانههای مسکونی به کارکنان خود واگذار کرد، آموزش و پرورش بود. تعاونیهای فرهنگیان تبادکان و تعاونی ۶ نیز در سال ۷۰ در بولوار شاهد ساکن شدند.
آپارتمانسازی در قاسمآباد مُد شد!
به سال ۱۳۷۰ میرسیم. سالی که خانههای ۵۰۰ متری دیگر جوابگوی نیاز مردمی که خواستار سکونت در این منطقه هستند، نیست. معماران و مهندسان به فکر آپارتمانسازی در این منطقه افتادند. در واقع قاسمآباد از نخستین منطقههای شهر مشهد بود که آپارتمان سازی در آن شکل گرفت. اگر از قدیمیهای قاسمآباد بپرسید، حتما به شما میگویند که آپارتمانهای آن موقع مانند جزیره بودند. این تعبیر زیبایی است.
چراکه اگر اکنون هم به نقشه قاسمآباد نگاهی بیندازید، متوجه میشوید آپارتمانها در این منطقه از شهر متمرکز نیست و به صورت پراکنده است و بیانصافی است اگر بگوییم قاسمآباد از سال ۷۰ رشد و پیشرفت کرد؛ قاسمآباد از همان سال ۵۸ در حال رشد، بود، اما در سال ۷۰ با ساخت آپارتمانهای فراوان یکباره جهش رو به رشدی پیدا کرد. مدرن شدن مردم هم نقش زیادی در رشد قاسمآباد داشت؛ چراکه در این سالها تب آپارتماننشینی همه مردم مشهد را گرفت و چه جایی بهتر از قاسمآباد برای فرونشاندن این تب؟!
قاسمآباد کوچکتر شد
به همان سرعتی که قاسمآباد رشد کرد و به محدوده شهری رسید، به همان سرعت هم مسئولان سعی کردند این منطقه را کوچک کنند. در سال ۷۶ طبق تصمیم شهرداری مشهد، قسمتی از محدوده خدماتی شهرداری منطقه ۱۰، به منطقه جدید ۱۱ واگذار و مستقل شد. در سال ۸۳ نیز باز هم طبق تصمیم شهرداری، تکهای دیگر از قاسمآباد، به دوازدهمین منطقه مشهد تبدیل شد.
نخستین شهردار قاسمآباد نوین
در سال ۱۳۷۱ شهرداری منطقه ۱۰ در قاسمآباد شکل گرفت، اما این شهرداری یک سالی را بدون شهردار سپری کرد تا در سال ۱۳۷۲ لقب نخستین شهردار قاسمآباد به مهندس فریدون نجاتی تعلق گرفت. جالب است بدانید پیشرفت منطقه ۱۰ در یک زمان مشخص اتفاق نیفتاده و در واقع از زمان مهندس نجاتی تا زمان مهندس ضمیری که این روزها مسئولیت شهرداری منطقه ۱۰ را بر عهده دارد، قاسمآباد همواره در حال پیشرفت بوده است.
سال ۱۳۷۲ لقب نخستین شهردار قاسمآباد به مهندس فریدون نجاتی تعلق گرفت
قاسمآباد سرسبزترین منطقه شهر شد
منطقه ۱۰ مشهد در سال ۹۰ سرسبزترین منطقه شهری لقب گرفت. ۷۲ بوستان و پارک خطی این محدوده از شهر باعث شد به آن لقب «قاسمآباد سرسبز» را بدهند، اما جدا از این موضوع، قاسمآباد منطقهای است که با اصول شهرسازی نوین ساخته شده و به همین علت بافت و چیدمان خانههای آن بسیار منظم است.
زمینهای رهاشده؛ تنها مشکل قاسمآباد
با وجود این، از مشکلاتی که مردم این منطقه سالهاست با آن دست و پنجه نرم میکنند، زمینهای رها شده است. این زمینها به گفته خیلیها متعلق به وارثان توتونچیان اول است. اما آنچه معلوم و مشخص است، این است که این زمینها به خرده مالکانی متعلق است که به نوعی فراموش کردهاند زمینی هم در این منطقه از شهر یا کشور دارند! البته این منطقه مشکل دیگری هم دارد و آن نبود مراکز تجاری و تفریحی بزرگ و مجهز است که جوابگوی خواستهها و نیازهای اهالی باشد.
قاسمآباد یا شهرک غرب؟!
چند سال پیش شایعه تغییر نام قاسمآباد به شهرک غرب نقل محافل مردم مشهد شده بود و گویا داستان هم از این قرار بود که شهرداری منطقه ۱۰ در اطلاعیهای از مردم منطقه خواسته بود تا نظر خود را در باره تغییر نام منطقه قاسمآباد به شهرک غرب اعلام کنند.
درخواست مردم منطقه در طوماری با ۳ هزار امضا، در سال ۸۶ با موضوع تغییر نام قاسمآباد به شهرک غرب، به دست شهرداری رسید. پس از پیگیریهای لازم این موضوع از سوی شهرداری به کمیته نامگذاری شورای شهر ارجاع داده شد، اما در نهایت با مخالفت این کمیته روبهرو شد. کمیته نامگذاری به شهرداری منطقه ۱۰ اعلام کرد که واژه شهرک به قاسمآباد اطلاق نمیشود، چون شهرک معیارهای خاصی دارد و نام شهرک غرب برگرفته از یکی از شهرکهای پایتخت است و به همین دلیل با تغییر نام مخالفت شده است.
با وجود این، یک ماه قبل، شهردار منطقه دوباره پیگیر این موضوع شد که اینبار هم کمیته نامگذاری با این پیشنهاد مخالفت کرد. اما این بار دلیل مخالفت کمیته این بود که در آینده دیگر نامی از قاسمآباد نخواهیم شنید و قرار است این منطقه با نام خیابانهایش شناخته شود.... و امروز
امروز منطقه ۱۰ مشهد یا همان قاسمآباد سابق، رشد درخور توجهی کرده است. تعداد خانوارهای ساکن در آن هم در سالهای اخیر، با افزایش چشمگیری روبهرو بوده است. حالا قاسمآباد دیگر ۴۰ یا ۵۰ خانوار ندارد، بلکه ۱۲ محله دارد با جمعیتی حدود ۲۵۰ هزار نفر که مشاغل گوناگونی دارند و از اقوام مختلف هستند.
بوستانهای زیادی که در سالهای اخیر در این محدوده از شهر مشهد احداث شدهاند، طراوت و زیبایی فوقالعادهای به این منطقه بخشیدهاند. از طرفی، تداوم ساخت و سازهایی که منطبق بر اصول و قواعد شهرسازی و معماری است هم باعث شده است خیلیها برای خرید خانهای که با نظارتهای مناسب احداث شده باشد، به منطقه ۱۰ مشهد سری بزنند.
*این گزارش چهارشنبه، ۷ تیر ۹۱ در شماره ۱۰ شهرآرامحله منطقه ۱۰ چاپ شده است.
لینک کوتاه
آوا و نمــــــای شهر
