محمدعلی باغبان، ۷۰ سال در خانه خدا باغبانی کرده است

مریم امیری| باغبانی خدا را می‌‏کند وقتی میان گل‏‌های محمدی و درختان تنومند قدم می‏‌زند و از آن‌‏ها نگهداری می‏‌کند. آب‏پاش به دست می‌‏بینمش، او را که سال‌‏هاست باغبان مسجد جوادالائمه است. گرچه گرد پیری بر چهره‏اش نشسته و روزگار او را ضعیف و رنجور کرده است، اما زندگی در دستان چروکیده‌‏اش جریان دارد وقتی با تمام احساس، گل‏ها و گیاهان مسجد را آبیاری می‌‏کند، صورتش به وقت خندیدن حس قشنگی دارد، مسجد جوادالائمه (ع)، همان جایی است که محمدعلی باغبان را از ۷۰‌سال پیش تاکنون مخلص خود کرده است. او حالا باغبان خداست...

مسجد جوادالائمه (ع) شاید تنها مسجدی باشد که یک سمت حیاطش باغ دارد و باغبانی ۸۴‌ساله که بیش از ۷۰‌سال از عمرش را در قدیمی‌‏ترین مسجد محله تلگرد مشهد گذرانده است. مسجدی که تا کنون دوبار بازسازی شده است. خودش می‏‌گوید: مسجد اول، تاریخ ندارد، او مسجد اول را مسجد کاه‏گلی تلگرد معرفی می‌‏کند که قدمتش را هیچ کس نمی‌‏داند و می‌گوید منظور از مسجد دوم نیز بازسازی و گسترش همان مسجد در دهه ۴۰ است.

همچنین در باره مسجد سوم نیز به این نکته اشاره می‌‏کند که مسجد جوادالائمه برای دومین بار در دهه ۷۰ بازسازی شد و به بهره برداری رسید و به مسجد سوم معروف شد. محمدعلی باغبان ما را با خاطراتش از ۷۰ سال پیش همراه می‌‏کند؛ زمانی که تنها مسجد تلگرد در و دیوار کاه‏گلی داشت و مردمی که همت کردند تا با کمک‌‏هایشان مسجد بزرگ و وسیع شود.

مطلب مرتبط حکایت هفت سال خدمت هاشم راک و همسرش در مسجد موسی‌بن‌جعفر (ع)

از قدمت مسجد اول تا ساخت مسجد سوم

کنارمان نشسته، اما بی قرار گل‏های محمدی داخل باغچه است، از جا برمی‏خیزد، دستی به آ‏ن‏ها می‏‌کشد و از سیراب بودنشان مطمئن می‌‏شود. زندگی او با حضور در مسجد، باغبانی، نگهداری از گل‏ها و گیاهان و ایجاد گل‏خانه‏ در مسجد گره خورده است.

همه در محله، محمدعلی باغبان را با باغبانی‌‏اش در مسجد می‌‏شناسند. وقتی برمی‌‏گردد، شاخه‌‏های درختان از بالای سر، نوازشش می‏‌کنند؛ آرام که می‌‏گیرد، دوباره تعریف می‌‏کند: دهه ۴۰ گذشته بود که ارباب‏‌ها زمینی را برای ساخت مسجد بزرگ‌تر وقف کردند؛ یک روز عید که برای خواندن نماز به مسجد بالا (در روستای همجوار) رفته بودم، روحانی آن مسجد مرا مسئول ساخت مسجد کرد.

غصه تمام کردن مسجد در دلم بود تا اینکه خواهر یکی از اربابان، چند هکتار زمینش را برای ساخت مسجد فروخت 

محمدعلی باغبان به گذر سال‏ها اشاره می‌کند، آهی می‌‏کشد و می‌گوید: وقتی خبر ساخت مسجد دوم (توسعه و بازسازی مسجد اول) به گوش اهالی رسید هر کدام هر طور که می‌‏توانستند به ساخت مسجد کمک کردند؛ یکی از اهالی با گاری آجر می‌‏آورد، دیگری آهک می‌داد، یکی پولی نذر می‌‏کرد و ... تا اینکه دیوار‌های مسجد بالا رفت.

مکث می‌‏کند و ادامه می‌دهد: قبل از شروع کار از یکی از افراد معتمد و عالم که در آستان قدس بود خواستم نقشه‌‏ای برای مسجدمان بکشد و او نقشه‌‏ای برایمان طراحی کرد که باید روی ۵۰۰‌متر زمین اجرا می‏شد. اما وقتی به او گفتم جمعیت تلگرد زیاد نیست تا مسجد به این بزرگی بنا کنیم خنده‌‏ای کرد و گفت: این نقشه برای ۵۰‌سال آینده طراحی شده است که جمعیت بیشتر می‌‏شود.

سال ۱۳۴۶ بود که دیوار‌های مسجد دوم تلگرد قد کشید و قامت مسجدی بزرگ را برای تلگرد که آن زمان هنوز روستا بود به ارمغان آورد؛ اما آن زمان باغبان غم دیگری داشت و آن پوشاندن سقف مسجد بود که نه پولی برای این کار داشت و نه کسی می‌توانست مسجد به این بزرگی را سرتاسر بپوشاند. باغبان تعریف می‌‏کند: غصه تمام کردن مسجد در دلم بود تا اینکه خواهر یکی از اربابان به نام خانم برنجی، چند هکتار زمینش را برای ساخت مسجد فروخت و پولش را به ما داد تا صرف ساخت کنیم. به این ترتیب سقف شیروانی بزرگی بر مسجد بنا کردیم و حدود سال ۱۳۵۲ بود که مردم اولین نماز جماعت را در مسجد دوم برگزار کردند.

باغبان مخلص مسجد

باغبان که به دلیل شغلش به این نام معروف شده است، در ادامه می‏گوید: سال ۱۳۷۸ خیری که بیمارستان ۲۲ بهمن را ساخته بود، پیشنهاد بازسازی دوباره مسجد را به اهالی داد و به این ترتیب سال ۱۳۸۰ مسجد سوم (بازسازی دوم) هم به بهره‌‏برداری رسید. او که همه عمرش را به شغل باغبانی گذرانده، همیشه به وجود گل و گیاهان در مسجد اهمیت داده و امور رسیدگی به گل‏ها و گیاهان را بر عهده ‏گرفته است. او اکنون نیز با وجود اینکه ۸۴ سال دارد و بیمار است، هر روز با آب‏پاشش به مسجد می‌‏آید، به گل‏های محمدی آب می‌‏دهد و کنار درختان، خاطرات گذشته را نجوا می‏‌کند.

هیئتی از ۱۱۰ سال پیش تا‌کنون

تاریخ ۱۳۲۶ قمری روی پرده تعزیه‌ای که از مسجد اول برجا مانده، یکی از اسنادی است که ما را به قدمت تقریبی مسجد اول و هیئتی که از آن زمان تا کنون فعال بوده است، نزدیک می‏‌کند. این هیئت که به نام «جان‌نثاران حسینی» معروف بوده است، اکنون نیز به عنوان یکی از هیئت‏های مذهبی فعال مشهد، در محله ما حضور دارد. از دیگر آثار تاریخی باقی مانده از مسجد اول می‏توان به علم بسیار قدیمی، همچنین سماور ذغالی که قدمت آنها به سال ۱۳۲۹ قمری برمی‏گردد، اشاره کرد.

*این گزارش یکشنبه، ۱۱ تیر ۹۱ در شماره ۱۱ شهرآرامحله منطقه ۴ چاپ شده است.