تابلوفرش‌های فاطمه خانم طرفداران زیادی دارد

بهار را که رج می‌زنی، رقص انگشت‌هایت روی دار، گیسوان بید مجنون را به خاطرم می‌آورد که آرام روی دامان نسیم تاب می‌خورند. در غرفه‌هایی که شهرداری به مناسبت آغاز سال جدید برپا کرده بود با او آشنا شدم. بانویی که هفت‌سین زیبایش مقام دوم مسابقه سفره هفت‌سین در سطح منطقه را به دست آورده بود.  

آشنایی‌مان که بیشتر می‌شود برایم از گل‌های گره‌خورده در تار و پود بهار تابلو‌فرش‌هایش می‌گوید؛ همیشه‌بهاری که هیچ‌گاه رنگ زمستان به خود نمی‌گیرد. عطر غنچه‌های تابلویت مستم می‌کند، آن‌قدر که آرزو می‌کنم‌ای کاش می‌شد دامنی از آنها بچینم و به باغچه سبز حیاط کوچکمان هدیه کنم.  

خواهرم با این هنر آشنایم کرد

فاطمه وارسته‌الهی متولد سال۵۶ است، زیر همین آسمان نفس می‌کشد و از اهالی همین کوچه و بازار است، از همسایه‌های مجتمع نسیم در کوچه امیریه که شاید توهم تابلو‌فرش‌های زیبایش را دیده باشی. از روز‌های ابتدایی پیوندش با این هنر حرف می‌زند: به وسیله خواهرم با این هنر آشنا شدم، اما از آموزش آن مطلع نبودم و پس از پیگیری و آموزش، به این هنر علاقه‌مند شدم. 

می‌گوید: به خاطر دختر ۵‌ساله‌ام زیاد امکان بیرون رفتن از خانه را ندارم بنابراین به این نتیجه رسیدم که این هنر برای پر‌کردن اوقات فراغت، عالی است و با وجود یاد داشتن هنر‌هایی مانند عروسک‌سازی و روبان‌دوزی، بافت تابلو‌فرش برایم جایگاه خاصی دارد.  

گفتگو با یک بانوی هنرمند شوق و ذوقم را برای شنیدن حرف‌هایش بیشتر می‌کند، با لحن آرام‌تری ادامه می‌دهد: بافت تابلو‌فرش هنر زمان‌بر و سختی است، اما متاسفانه شرکت‌هایی که در این زمینه فعالیت می‌کنند تابلو‌ها را به قیمت واقعی نمی‌خرند و حق بافنده پایمال می‌شود.  

بافندگی؛ جزو مشاغل سخت

شنیدن این واقعیت تلخ شگفت‌زده‌ام نمی‌کند! زیرا کم‌لطفی به هنر و هنرمند اتفاق تازه‌ای نیست، اما هر بار که می‌شنوم غم غریبی در دلم احساس می‌کنم. پس از کمی مکث صحبت را شخصی‌تر می‌کنم و از طرح‌های مورد‌علاقه‌اش می‌پرسم. 

طرح دو ببر کلئوپاترای روی دیوار چشمانش را به سمت خود خیره می‌کند و می‌گوید: بسیاری از بافندگان به این طرح علاقه‌مندند. در عمق حرف‌هایش که فرو می‌روم تلاشش برای معرفی این هنر قابل احترام است.

دوره آموزشی بافت تابلو‌فرش کوتاه است، چون این هنر جزو مشاغل سخت است

می‌گوید: دوره آموزشی بافت تابلو‌فرش بسیار کوتاه است و هنرمندان پس از آموزش می‌توانند از بیمه تامین اجتماعی برخوردار شوند و، چون این هنر جزو مشاغل سخت محسوب می‌شود پس از ۱۵‌سال، بافندگان از طرف بیمه تامین‌اجتماعی باز‌نشسته می‌شوند.  

هنری بزرگ، اما تنها

به عقیده وارسته فرش‌بافی، هنر کارآفرینی است و اگر یک هنرمند دارای ایده‌های خلاق باشد می‌تواند موفقیت‌های زیادی در این زمینه کسب کند. کمی نزدیک‌تر می‌شوم و موضوع گفتگو را به محله می‌کشانم، تار‌و‌پود حرف‌هایش با اندکی درد‌دل گره می‌خورد و می‌گوید: اینجا کلاس آموزشی خاصی برگزار نمی‌شود، فقط در تابستان یک دوره کوتاه آموزشی که ظاهرا از طرف فرهنگ‌سرا برگزار شده بود.

من خودم هم یک بار سعی کردم در محله برای خانم‌های خانه‌دار کلاس آموزشی دایر کنم تا اوقات فراغتشان مفید‌تر سپری شود. حتی برای اطلاع‌رسانی برگه‌هایی را هم به چاپ رساندم، اما متاسفانه استقبال زیادی نشد زیرا این هنر هنوز آن‌طور که باید و شاید جای خودش را میان اهالی باز نکرده است و تنها چند تن از خانم‌های همسایه برای یادگیری به سراغم آمدند.  

سخت، اما شیرین

وارسته می‌افزاید: در این هنر سختی و شیرینی با یکدیگر همراه است، آن‌قدر که وقتی شروع به بافتن می‌کنم دلم نمی‌آید از پای دار بلند شوم. بانوی محله ما دوست دارد اگر شرایطش مهیا شود یک کارگاه آموزشی برپا کند، اما به قول خودش برای گرفتن مجوز باید مدرک لیسانس داشته باشد و او دیپلم است.

ظرایف بافندگی

فاطمه وارسته به ظرایف هنر بافت تابلو‌فرش اشاره می‌کند و ادامه می‌دهد: هنرمند برای بافتن به نور کافی احتیاج دارد، او به کسی که همراه و پشتیبانش باشد نیاز دارد، برای من این پشتیبان و همراه، همسرم بود و می‌خواهم کمال تشکر را از او داشته باشم.

قدر‌شناسی و تواضع که روحیه خاص هنرمندان است را در کلامش به خوبی لمس می‌کنم. کم‌کم به دقایق واپسین صحبت‌هایمان نزدیک می‌شویم و بانوی هنرمند ما ترجیح می‌دهد حرف‌های آخرش در زمینه هنر نباشد: این محله، محروم است و با وجود تراکم جمعیت امکانات چندانی ندارد مثلا یک مسجد که خانم‌ها مجبور نباشند در کوچه‌های خلوت به دنبال مسجد بگردند و یک سالن ورزشی که جایش اینجا واقعا خالی است. با او خداحافظی می‌کنم، هرچند خوب می‌دانم باز هم به سراغش خواهم آمد، اما این بار برای آموختن بافت تابلو‌فرش!


* این گزارش پنج شنبه، ۲۹ فروردین ۹۲ در شماره ۳۰ شهرآرامحله منطقه ۱۲ چاپ شده است.