آستان قدس

در دوره قاجاریه برگزاری مراسم جشن‌ها و سوگواری‌های مذهبی در قشون خراسان رایج بوده تا آنجاکه برای انجام نورافشانی و آتش‌بازی به مناسبت جشن میلاد امام حسین(ع) مقداری باروت طبق روال سالیان قبل در اختیار مسئولان آستان قدس رضوی قرار داده شده است.
زمانی‌که محمود ذاکری در ده‌سالگی اولین شعرش را برای پدر خواند، تشویق‌های پدر، او را به‌سمت شاعری سوق داد. او با وجود نداشتن سواد دانشگاهی، تنها با اتکا به ذوق، قریحه و عشقی که به شاعری داشته، دیوانی چند‌هزار‌بیتی سروده و چاپ کرده است.
کارشناسان، قدمت اغلب این کتیبه‌های سنگی را از دوره صفویه تا اواخر دوره پهلوی تخمین می‌زنند؛ با این حال، نمونه‌هایی نیز وجود دارد که به دوره‌های افشاریه، زندیه و حتی سلجوقی و تیموری تعلق دارند.
سال ۵۸ بود که با حس نیاز محله شهرک ابوذر به برگزاری نماز‌های جماعت، آستان قدس رضوی روی کار آمد و مسجدی هزار و ۷۰۰ متری در مرکز محله قد برافراشت که نامش را مسجد امام خمینی(ره) گذاشتند.
یکی از کراماتی که محمدبن منور به جدش ابوسعید ابوالخیر، نسبت داده، ارادت یک مار اژدهاوَش بزرگ در توس به شیخ بوده که حضور او سبب ترس همراهان می‏‌شده است. ارادت این مار به شیخ وسیله‏‌ای برای ایمان آوردن مردم و شکاکان به ابوسعید بوده است.
از اوستاحسن طباطبایی‌اصل، به‌عنوان بانی و مسئول حفظ کشاورزی و باغداری در توس یاد می‌شود. او هنگام تعمیر تراکتور‌های خراب هر‌جا که به بن بست برمی‌خورد، با استفاده از نبوغ خود، قطعاتی را تولید و تراکتور را راه‌اندازی می‌کرد.
شهرآرامحله تا حالا دوبار به بهانه‌های مختلف به‌سراغ زهرا نساج‌مقدم رفته و درباره مشکلات محل زندگی‌اش در خیابان سعدی با او گفت‌و‌گو کرده است. این‌بار بعد‌از اینکه مطلع شدیم در بستر بیماری است، برای جویاشدن از احوالش به‌سراغش رفتیم.
می‌توان تاریخ نخستین حمایت‌ها از مادران را به بیش از ۸۰ سال پیش بازگرداند که نخستین جرقه‌های حمایت از زنان باردار در جامعه ایرانی کلید خورد. در آن دوران به دلیل نبود امکانات بهداشتی و مرگ و میر بالای مادران و نوزادان حمایت‌هایی بهداشتی صورت گرفت.
به درستی معلوم نیست که برگزاری مراسم سالروز ولادت امام‌رضا(ع) از چه زمانی در مشهد رضوی و حرم مطهر آن‌حضرت آغاز شده‌ است. گزارش‌های تاریخی از اجتماع دوستداران امام(ع) در حرم مطهر و در مناسبت‌های مذهبی خاص شیعه خبر می‌دهند.
نوقان یکی از آن دو شهر است که دارالملک طوس را تشکیل می‌داده است و برای این دو شهر بیشتر از هزار قریه هست. طوس در زمان عثمان بن عفان فتح شده و در این شهر است قبر علی بن موسی الرضا و قبر هارون الرشید.
نسخه خطی موسوم به «مصحف مشهد رضوی» یکی از ارزشمندترین نسخه‌های به‌جا مانده از سده نخست هجری قمری است. از این مصحف می‌توان به عنوان سندی برای بررسی تاریخ کتابت و نحوه قرائت آیات در آغازین دوره‌های ظهور اسلام استفاده کرد.
مکانی که آستان قدس آن‌زمان در اختیار انجمن ادبی گذاشت، اتاق دلبازی بود در ضلع غربی صحن جمهوری؛ اتاق ۱۵۴. بیشتر از چهل سال انجمن شعر رضوی که با عنایت رهبرشهید شکل گرفت و رونق یافت، دوشنبه‌ها از ساعت ۱۷ تا ۱۹ در همین جا برگزار شد.
این گزارش، روایتی است از ورود «چاپ سربی»؛ فناوری نوظهوری که نه‌تنها سرعت انتشار اخبار را دوچندان کرد، بلکه به سلاحی در دست مشروطه‌خواهان و روشن‌فکران مبدل شد تا مشهد را از پیله سنت به سوی دنیای مدرن پرواز دهند.
عبدالحسین مشکات، هنرمند پیشکسوت کاشی کاری سنتی با بیش از شصت سال سابقه فعالیت معتقد است: هنر کاشی کاری نه فقط مهارت فنی، بلکه عشق، صبر و ممارست می‌خواهد. او ادامه دهنده این میراث تاریخی و هنری است.
حرم رضوی بار‌ها محل تحصن و بست‌نشینی مردم بوده است؛ گاه فردی تنها برای دادخواهی به آن پناه می‌آورده و گاه جمعی با مطالباتی فراتر از مشکلات شخصی، به‌صورت جمعی بست می‌نشستند.
کارنامه صدیق‌الدوله نشان می‌دهد که آدمی فعال و در همان حال باریک‌بین و دقیق بوده‌ است. او بلافاصله پس از ورود به مشهد، با سامان‌دهی امور آستان‌قدس و نیز پرداختن به نیاز‌های شهری تلاش کرد تا برای زائران و مجاوران آسایش بیشتری ایجاد کند.
صباغیان طوسی برای هنرمندان بعد از خود اسوه بود. او از نسل استاد و شاگردی بود. از نسلی که برای آموختن الفبای نقاشی، در خانه استادان زیادی را زد. آخرین پرده زندگی اش هم در کارگاه نقاشی جمع وجورش میان رنگ‌ها و بوم ها رقم خورد.
حدود ۱۰۰ سال پیش برای ساخت خیابان آیت‌الله خزعلی امروز، ۲ طرح توسط بلدیه و آستان قدس پیشنهاد و در نهایت راه کنونی ساخته می‌شود.
بارگاه امام‌رضا(ع) به عنوان یکی از برجسته‌ترین فضا‌های هنری و مذهبی ایران، مجموعه‌ای از بیش از صد نوع هنر اصیل ایرانی اسلامی را در خود جای داده است. هنر در این مکان، از سطح تزیین و بنا فراتر رفته است.
در طول سلسله‌های پادشاهی مختلف، حکام وقت و سرداران نظامی و گاهی حتی کارگزاران و... هم به ثروت حرم‌رضوی چشم داشتند و به آن دست‌درازی کردند. آقازاده‌ها یا همان شاهزادگان افشاری نمونه‌هایی از این سارقان تاریخی‌اند!