آستان قدس

مسجد بالاسر همان مسجدی که به دلیل مجاورتش با ضریح مطهر حضرت‌رضا (ع) آن را بهترین مسجد خراسان می‌داند. به اعتبار قدمتش معتقدند این مسجد، قدیمی‌ترین مسجد ارض‌اقدس و نخستین بنایی است که پس از روضه منوره سقف و ستون گرفته است.
ساختمان خیابان رازی در حال تخریب است؛ ساختمانی که برای سال‌ها نشانی از خاطره‌انگیزترین نام‌های خوراکی مشهد بود. پشت دیوار‌های این بنا، روزگاری بخشی از تاریخ نان رضوی جریان داشت.
حاج کاظم علی‌اصغراُف معروف به کوزه‌کنانی با چهل سال سابقه تجارت در ترکستان از بازار آسیای میانه چشم می‌پوشد و در میان‌سالی با اعتباری حدود۴ میلیون تومان وارد مشهد می‌شود.
پس از ورود اولین فضانورد روی ماه، تصویر انسان روی ماه به کتاب‌ها، مجلات، پوسترها، سکه‌ها و تمبر‌ها راه یافت. یکی از این تمبرها، که تنها چند هفته پس از فرود آپولو ۱۱ در ایران منتشر شد، امروزه در گنجینه تمبر موزه آستان قدس رضوی نگهداری می‌شود.
انتقال کشتارگاه به محمدآباد در سال ۱۳۰۷، تنها جابه‌جایی یک محل ذبح نبود، بلکه تلاشی برای مهار هرج‌ومرجی بود که در آن، قصاب‌ها در خانه‌هایشان مسلخ غیرقانونی برپا می‌کردند و گوشت‌های آلوده با الاغ و گاری‌های فرسوده به در دکان‌ها می‌رسید و سلامت شهر را به تاراج می‌برد.
در اوایل قرن چهاردهم، سید محمد موسوی شیرازی که خود از عالمان دینی و مبلغان شیعی بود، سفری از کرمانشاه به قصد زیارت علی‌بن‌موسی‌الرضا(ع) آغاز کرد. او در این سفر از کشور‌ها و شهر‌های مختلفی دیدن کرد و مشاهدات خود را در قالب سفرنامه نگاشت.
از دیرباز، زمانی که نخستین پرتو‌های خورشید بر گنبد طلایی بارگاه منور رضوی می‌تابید یا هنگامی که هلال باریک ماه در آسمان مشهد رخ می‌نمود، افرادی به نام «منجم‌باشی» به تعیین دقیق اوقات شرعی همت می‌گماردند و پیونددهنده زمین و آسمان بودند.
محمد بیابانی می‌گوید: در کارخانه نخریسی کار می‌کردم و به عنوان نماینده در مسابقات ورزشی‌ شرکت می‌کردم. او که در دوران ورزشی‌اش، دو مقام اول استانی کسب کرده، مدال‌هایش را به موزه آستان مقدس امام رضا(ع) تقدیم کرده است.
قصه نمک فقط قصه آشپزخانه نیست؛ قصه معدن است و راه و بار، قصه بازار و قیمت و گاهی قصه دعوا و اعتراض. از معادن و نمک‌زار‌ها تا اجاره‌داری و مزایده، از انبار و توزیع تا حساسیت نانوا‌ها و نگرانی مردم از گرانی.
رواق دارالذکر، واقع در جنوب‌شرقی روضه منوره، از فضا‌های به‌نسبت جدید حرم مطهر امام‌رضا (ع) است. این رواق در گذشته، بخشی از موقوفات مسجد گوهرشاد بود و بعد‌ها به‌عنوان مدرسه علمیه بهره‌برداری شد.
مشهد در دوره مشروطیت و پس از نخستین سفر مظفرالدین‌شاه شاهد درگیری‌های جدی بر سر مدیریت آستان قدس بود. مظفرالدین‌شاه که برای سفر‌هایش همواره با کمبود بودجه مواجه بود، به درآمد‌های آستان قدس چشم داشت.
بر سطح سنگ‌های تراش‌خورده حرم رضوی، تنها ابیات مدح و منقبت، نقش نبسته است که می‌توان ردپایی از تاریخی، نام بانی یک بنا یا یادگاری از روزگار یک پادشاه را در میانشان یافت.
۱۲۶ سال قبل که چراغ الکتریکی برای ایرانی‌ها پدیده‌ای ناشناخته بود، دستگاهی با انگیزه‌های مذهبی مظفرالدین شاه برای روشن‌کردن آستان مبارک حضرت رضا(ع) از سرزمین‌های دوردست به مشهد رسید و با مشقت فراوان در نزدیکی حرم مستقر شد.
فعالیت‌های حاجی‌میرزامحمدباقر که باعث جلب نظر اولیای امر شده بود، نهایتا به اعطای لقب «کمال‌التولیه» به او می‌انجامید.این اتفاق در دوره متولیگری میرزامحمودخان مدیرالدوله رقم می‌خورد.
سوگواری در شهر مشهد ۱۲۰۰ سال قدمت دارد؛ اما رسوم آن در این سال‌ها با تغییرات زیادی مواجه شد. تا پیش از آغاز دوره صفویه، اجتماعات مربوط به عزاداری بسیار محدود بود اما در دوره صفویه، برگزاری عزاداری‌ها دچار تغییر اساسی شد.
ماجرای خیابان خاکی به سال ۱۳۰۷ برمی‌گردد؛ زمانی‌که آستان قدس واسطه ایجاد این شریان شهری شد و مرحوم محمدولی اسدی هم تلاش کرد مجوز ساخت محور شاهرضا را بگیرد تا سرانجام این معبر از دل انحراف یک خیابان سربرآورد.
در دوره قاجاریه برگزاری مراسم جشن‌ها و سوگواری‌های مذهبی در قشون خراسان رایج بوده تا آنجاکه برای انجام نورافشانی و آتش‌بازی به مناسبت جشن میلاد امام حسین(ع) مقداری باروت طبق روال سالیان قبل در اختیار مسئولان آستان قدس رضوی قرار داده شده است.
زمانی‌که محمود ذاکری در ده‌سالگی اولین شعرش را برای پدر خواند، تشویق‌های پدر، او را به‌سمت شاعری سوق داد. او با وجود نداشتن سواد دانشگاهی، تنها با اتکا به ذوق، قریحه و عشقی که به شاعری داشته، دیوانی چند‌هزار‌بیتی سروده و چاپ کرده است.
کارشناسان، قدمت اغلب این کتیبه‌های سنگی را از دوره صفویه تا اواخر دوره پهلوی تخمین می‌زنند؛ با این حال، نمونه‌هایی نیز وجود دارد که به دوره‌های افشاریه، زندیه و حتی سلجوقی و تیموری تعلق دارند.
سال ۵۸ بود که با حس نیاز محله شهرک ابوذر به برگزاری نماز‌های جماعت، آستان قدس رضوی روی کار آمد و مسجدی هزار و ۷۰۰ متری در مرکز محله قد برافراشت که نامش را مسجد امام خمینی(ره) گذاشتند.