۱۵ سال پیش بود که حدود ۱۵۰ خانوار از اهالی شهرستان شاهرود به عشق امام رضا (ع) راهی مشهد شدند. آنها قصد کرده بودند که مسجد و حسینیهای در این شهر بسازند، خیری پای کار آمد و مجتمع فرهنگی منتظرالمهدی(عج) در محله رسالت بنا شد.
حاجآقا سید ماشاءا... ساکن یکی از فرعیهای خیابان وحدت اولین کسی است که در خانواده لباس روحانیت را بر تن کرده تا ۹ فرزند پسرش طلبههای این محله باشند. خانه او مدرسه علمیه است و ۲۶ طلبه را در خانواده خود تربیت کرده است.
سید محمد عصار تهرانی، معروف به لواسانی، عالمی بود که سنت را در گوشت و پوست زندگیاش زیست، اما هرگز در آن متوقف نشد. او هم بر صدر کرسی تدریس فقه و اصول نشست و هم در صف مقدم تجددخواهی آموزشی و نقد ساختارهای کهن حوزوی ایستاد.
سیدابوالفضل موسویکاهانی واعظ محبوب محله دانشآموز صدای گرم و گفتاری دارد که هرکس پای روضهها و سخنرانیهایش مینشیند، شیوه و گفتار او را میپسندد. به همین واسطه هرجا منبری قبول میکند، از شب سوم به بعد در مجلسش جا برای نشستن نیست.
تشکل طلبگی «ربیون» گروهی بیستنفره از طلاب هستند که بعداز شهادت قائد امت اسلامی، پای کار آمدند و تلاش کردند این تجمعات، فقط به حضور فیزیکی محدود نباشد و به فرصتی برای گفتوگو، روشنگری در فضای پرالتهاب سیاسی کشور تبدیل شود.
۳۲ سال است محله شاهین فر با مدرسه علمیه آیتالله خویی مشهد خو گرفته است. مدرسهای که هرچند قدمتش یک چهارم قرن است، اما در و دیوارش، نقش و نگار فیروزهایاش، باغچه و حیاطش نشان از سنت و قدمت شهرمان دارند.
۲۵استاد از دانشگاه و حوزه و ورزش، هسته اصلی کانون فرهنگی تبلیغی ابنالحیدر (ع) را تشکیل دادهاند و سلسله مباحث تخصصی انسانشناسی با موضوعات ایجاد تمرکز، اعتدال اخلاق از طریق اعتدال خون از مهمترین فعالیت این گروه علمی پژوهشی است.
شهر مشهد در دوران تیموریان شاهد رشد و شکوفایی فرهنگی و تحولات جدی در پیدایش معماری اسلامی بود. به قول پروفسور هیلن براند، دوران تیموریان بیتردید دوران طلایی مدارس ایرانی است. خراسان و ماوراءالنهر زمینه تحولات جدی بودند.
نصرت عباسی مدرّس مکتب فاطمه الزهرا (س) با شناخت و شور و نشاط مذهبی خود نسبت به مباحث دینی این اشتیاق را در فرزندانش به وجود آورد تا قدم در مسیری که مادر رفته است بگذارند.
مهدیه مرحوم عابدزاده پس از گذشت ۹ سال نیمهکاره باقیمانده تا همچنان چند خاطره و تصویر غبارگرفته در ذهن قدیمیهای مشهد باشد. قدیمیهایی که وقتی اسم مهدیه را میشنوند، بیبرو برگرد جشنهای بزرگ نیمه شعبان است را به خاطر میآورند.
آیت الله محمدهادی عبدخدایی از علمای شاخص حوزه علمیه و استاد دانشگاه بود و همواره میکوشید که نقشی ایفا کند که در نقشه شخصیتی روحانی، دانشگاهی بر آن تأکید میشود. او نقشی سازنده داشت در تصمیمهای کلانی که برای کشور اتخاذ میشد.
خاطرهای که روزهای منتهی به پیروزی انقلاب تعریف میکند، مربوط به ورود به زور تعدادی از نظامیهای رژیم به مدرسه نواب برای یافتن اثری از اعلامیههاست که البته موفق نشدند اما یکی از مأمورها میخواست کتابها و قرآنها را آتش بزند.
آیتالله میرزاحبیب خراسانی یکی از چهرههای تأثیرگذار تاریخ معاصر مشهد است. او را با عنوان عالم، فقیه و عارف برجسته میشناسند. رحلت میرزاحبیب یکی از معماهای پرابهام در تاریخ مشروطیت مشهد است. فرزندش میگوید: درگذشت این چهره نامدار معاصر، طبیعی نبوده است.
مصطفی و حسین مغنی دو نوجوان قاری قرآن هستند که در تمام این موارد ابتدا برادر کوچک بوده که گام نخست را برداشته است. برادر بزرگتر میگوید: امام جمعه سابق حسینیه سلمان، یکی از مشوقان ما برای طلبهشدن بودند.
بانوان مدرسه علمیه حضرت زینب(س) در محله خواجهربیع با اینکه سن و سال بیشتری دارند، اما دست از کسب علم برنداشته اند. این مرکز به دنبال پیگیریهای مکرر تلفنی و حضوری بانوان محله خواجهربیع راهاندازی شده است.
میرزا مهدی نوقانی عالمی از دل نوقان بود که دانش را با اخلاق و خدمت جمع کرد. همانقدر که طلاب را در درس فقه و اصول به دقت عادت داد، مردم را هم به آرامش عبادت و گرهگشایی عملی خو داد.
کانون حضرت خدیجه (س) که آغازش با احساس نیاز بانوان محله طبرسی شمالی، در میان کمبودهای فرهنگی شکل گرفت، حالا بعد از ۱۴ سال توانسته است بستر مناسبی را برای فعالیتهای فرهنگیوهنری خانمهای محله فراهم آورد.
حاجآخوند پس از سالها مشهد را به مقصد تربت ترک کرد، اما صدایش تا روستاهای دور میرسید. مردم او را «حاجآخوند» صدا میزدند، نه به خاطر لباسش، که به خاطر رفتارش. خانهاش پناه بیپناهان بود.
تاسیس حوزه علمیه امام محمدباقر (ع) به سال۱۳۵۷ بر میگردد و این تاریخ در کاشی کاریهای سر درآن حک شده است. روحیات بچهها در اینجا مثل هم است و ۳۳ شهید را تقدیم انقلاب کرده است.
سهم حجت الاسلام والمسلمین علیاکبر الهی خراسانی فقط در کلاسهای درس و اتاقهای بنیاد خلاصه نمیشود. در روایتهای تاریخی شهر بهخصوص در شکلگیری نخستین صندوق قرضالحسنه ایران در سال۱۳۴۲ نیز از او نام برده میشود.