در هیئت شجاعاتالحسینی، علم فقط یک چوب و چند پارچه نیست؛ امانتی است که بیشاز یکقرن میان چند نسل از خانواده علیزاده دست به دست شده و از نوق، روستایی در رفسنجان به محله نوده مشهد رسیده است.
با حمایت پایگاه بسیج خواهران مسجد سناباد، خانههای زیادی برای عزاداری محرم و صفر داوطلب شدند. امسال هفدهخانواده از محله برای میزبانی از روضههای خانگی اعلام آمادگی کردهاند تا چراغ این مجالس در خانههای بیشتری روشن شود.
ظهر عاشورا که میرسد، تقاطع خیابان دندانپزشکان۹ دیگر شبیه روزهای معمولی نیست. خیمهای در میانه میدانگاه برافراشته میشود و هزاران نفر، گرد آن میایستند. در سالهای اخیر، این آیین، یکی از بزرگترین مراسم خیمهسوزان غرب مشهد بوده است.
هجدهسال پیش بود که نوجوانان مسجد و حسینیه امامزمان(عج)، آرزوی داشتن علم را در سر داشتند. وقتی آنها برای سینهزنی و عزاداری ایام محرم به مساجد دیگر میرفتند و میدیدند هیئتها علم دارند، قلکها و پولِ توجیبیشان را آوردند وسط و شبانه علم سفارش دادند.
بعد از اینکه زینبخانم نجمی به مناسبت ماه محرم، با اجازه همسایهها پنجروز روضه در خیابان برگزار کرد، همسایهها اینقدر از این موضوع استقبال کردند که آنها هم بانی شدند و قرار است کل سیروز محرم در این خیابان روضهخوانی برپا باشد.
یوسف صداقت که شش دهه میاندار عزاداری هیئتهای محله مقدم بوده است میگوید: میاندار پیش از آنکه صدای مجلس باشد، باید با رفتار، ادب و احترامش الگوی عزاداران باشد.
«پرده خوانی» به عنوان یکی از قویترین رسانههای انتقال مفاهیم دینی و حماسی، حال و روز خوشی ندارد. قاسم سیدی میگوید: این هنر به صورت جدی اجرا نمیشود و هنرمندان توانمندی که بخواهند این راه را یاد بگیرند و ترویج دهند، حضور ندارند.
جواد کریمی، از فعالان محله، این برنامه را سال۱۳۶۵ پایهگذاری کرده و حالا نزدیک به چهاردهه است که هرسال برگزار میشود. او درباره این مراسم میگوید: در ماه محرم، هرپنجشنبه در گروه محله اعلام میکنیم که صبح جمعه برنامه دیدار اهل قبور برگزار میشود.
موکب «عشاقالفاطمه (س)» ۵ سالی میشود که در نبود مسجد، شور محرمی را به محله حسینآباد آورده است.
عنایتالله اخگر پیرغلام محله کنهبیست، طبقه بالای خانهاش را وقف آموزش مداحی نوجوانان و فعالیتهای اجتماعی محله کردهاست.
سال ۱۳۱۵ خورشیدی یکسال خاص است، چون تولد رضاشاه با دهه اول محرم یکی میشود و شادی و سرور تولد شاه با غم و عزای حسینی همخوانی ندارد و شاه باید دست به یک انتخاب بزند و یکی از این دو را بر دیگری ارجح کند.
فروشگاه «شهرما» در محله نوده که در اغتشاشات دی ماه سوخت،حالا کانون عزاداری محرم است. اهالی با دستهای خود، کف حیاط را فرش کرده، داربستها را برپا کردهاند و گوشهای از محوطه را هم به کودکان اختصاص دادهاند.
خیمهالعزا، یک مراسم عزاداری ساده نیست؛ روایت سیزدهسال همراهی نسلی از نوجوانان و جوانان محلات مشهد است که در دهه اول محرم، با چند چادر مشکی خیمه عزاداری برپا کردند و امروز یکی از بزرگترین مجالس مردمی را برپا میکنند.
سوگواری در شهر مشهد ۱۲۰۰ سال قدمت دارد؛ اما رسوم آن در این سالها با تغییرات زیادی مواجه شد. تا پیش از آغاز دوره صفویه، اجتماعات مربوط به عزاداری بسیار محدود بود اما در دوره صفویه، برگزاری عزاداریها دچار تغییر اساسی شد.
حنانه باوفا از روزی میگوید که برای خدمت به زائران در دهه آخر صفر سال ۱۴۰۲ رفته بود، اما در مترو درگیر حادثهای شد که او را به اتاق عمل کشاند و فکر میکرد فرصت رفتن به زیارت امامحسین(ع) را از دست داده است.
سالهاست که در پنج روز اول محرم، خانه بیبیامجد موسویازغندی، میزبان زنانی است که برای عزاداری امامحسین(ع) دور هم جمع میشوند. خودش میگوید: از وقتی به خاطر دارم، محرم که از راه میرسید، مادرم لباس سیاه تنم میکرد و با هم به روضه همسایهها میرفتیم.
اگر در شبهای دهه اول محرم گذرتان به میدان ده دی افتاده باشد، احتمالا با ازدحامی از آدمهای جورواجور در مقابل کوچه امام خمینی ۳۵ روبهرو شدهاید. آنها عزادارانیاند که در این شبها راهی ساختمانی به نام حسینیه انصارالحسین (ع) میشوند.
در مسجد امام سجاد(ع)؛ نوجوانان و جوانان به صف هستند تا پیراهن مشکی بر تن کنند. آیینی که یک دهه است بهعنوان یکی از سنتهای معنوی این مسجد برگزار میشود و پیوند نسل جوان با فرهنگ عاشورا را زنده نگه میدارد.
بیشاز دوماه است که نرگس اکبرپور -سراینده شعر- و فرزندش سیدمحمدطاها اعتمادی، مداح دههنودی به عشق رهبر شهید و ایران عزیز، شبها در خیابان حضور مییابند و حالا با آغاز ماه محرم کار مضاعفی را آغاز کردهاند.
شاید جالب باشد بدانید یکی از نخستین خبرهایی که روزنامه «وقایع اتفاقیه» در دوره ناصرالدینشاه قاجار منتشر کرده، درباره یکی از ظلمهایی است که دستهای زورگو در حق جمعی از شیعیان روا داشتهاند.