در غرب هند، شیعهمذهبهای دوازدهامامی قوی بودند که صفویان مراودههای زیادی با آنها داشتند. گویا میرزاجعفر سروقدی و برادرش میرزامحمدطاهر هم یکی از همین هندیان بودند که در مشهد مدارسی میسازند.
سازمان اتوبوسرانی مشهد سال ۴۴ با هفت دستگاه اتوبوس، ۱۴ شوفر واحد (اتوبوسران) افتتاح شد که غلامرضا ظهوریان نجاریثانی به عنوان کمک راننده و درحالی که تنها ۱۵ سال داشت، جذب سازمان شد.
از میانه دوره قاجار، توسعه کشت خشخاش با میدانداری انگلیسیها در مزارع مهرآباد مشهد شروع شد، تا با واسطه عُمال کمپانی یهودی و انگلیسی «ساسون» به بندر شانگهای در چین انتقال یابد.
رباط طرق را به شاهسلیمان صفوی نسبت میدهند و درحقیقت الحاقی به کاروانسرای شاهعباس بوده، سالم باقی مانده است؛ کتیبه بنای الحاقی، ساخت آن را به تاریخ ۱۰۸۰قمری نسبت میدهد.
مشهد صد سال پیش یک خیابان مدرن دارد به اسم ارگ که نخستین سینماها در آن پا میگیرند و هرسال هم بر تعدادشان افزوده میشود، آنچنانکه یک راسته یا دالان سینمایی شکل میگیرد.
در گوشه ای از کوچه کربلا آبانباری قرار داشته که روزگاری نهچندان دور سرچشمه سیراب کردن تمام اهالی و سکنه منطقه حرم بوده اما حالا کسی به این مکان تاریخی توجهی ندارد.
مغازه کلیدسازی محمود صاحبی یک موزه قدیمی است، او به ورزشکاران و واعظانی مانند جهانپهلوان تختی و احمد کافی علاقه دارد و سعی میکند هر چیز مرتبط با آنها را پیدا و در موزه خصوصیاش نگهداری کند.
محمد برادران، پیرمرد ۸۲ ساله که هنوز دست از تلاش برای بهدستآوردن روزی حلال برنداشته است، میگوید: جوان که بودم، همیشه از خدا میخواستم محتاج و زمینگیر نشوم، خدا را شکر تا امروز محتاج نشدم.
نخستین ساکنان مشهد، زائرانی بودند که به شوق زیارت خود را به مشهد میرساندند. به این افراد باید تعدادی از اهالی نوغان، تابران، سناباد، «تروغبذ» و شاید «تروغ» را هم افزود.
شاه عباس صفوی نخستین زائر پیاده حضرترضا (ع) نیست، اما نخستین کسی است که سفر پیادهاش به سوی مشهد خبرساز شد و از آن ردونشانی در تاریخ وجود دارد.
مهندس تبریزینیا در کارنامهاش افتخارات متعددی دارد که از ایجاد انستیتو تکنولوژی در هنرستان شهید بهشتی تا راهاندازی مرکز تربیت معلم فنیوحرفهای مشهد را شامل میشود.
امير برزگر شاعر اهل نوغان شکل کوچههای بچگیاش را اینطور برای آدم ۶۰ سال بعد توضیح میدهد: درِ خانهها و عرض کوچهها تنگ و باریک ساخته میشد تا در صورت حمله مهاجمان سرعت عبور آنها را کاهش دهد.
برای بچههای محله مصلی، نام «گودسلوک» یا «گوسلوک» آشناست؛ میدانند که روزیروزگاری بخشهایی از محله آباواجدادیشان را به این نام میخواندهاند. گودسلوک مزرعهای بود مانند دیگرمزارع بزرگ اطراف مشهد.
سیدامیرحسین قاضیزاده هاشمی نماينده مشهديها در مجلس بچه محل نوغان است، او از دورهای میگوید که مردم با صداي نقاره حرم از خواب بيدار ميشدند.
حاج محمود وظیفهدان خاطراتی از روزگاری که در مغازه نفتفروشی پدرش کار میکرده دارد: فاصله لوله تلمبه دستی تا دهانه گالن زیاد بود و وقتی نفت توی گالن میریخت، مثل نوشابه کف میکرد.
در دورانی که جراید در سرزمینهای اسلامی جایگاه خود را در تنویر افکار عمومی پیدا میکردند، میرزافضلالله آل داوود، ملقب به «بدایعنگار» با تأسیس مجله «الکمال» از این ظرفیت برای توسعه آموزشهای دینی بهره برد.
محمد رائیان مداح و موذن قدیمی محله طرق است. ۵۲ سال پیش بزرگترهای مسجد شهیدبهشتی، محمد را برای گفتن اذان، بر بام فراخواندند و او برای نخستینبار در دوازدهسالگی بر بام مسجد رفت و اذان گفت.
مسجد سهله محله سرشور به «نظریافته» معروف است درتاریخ ۹۲۷ هجریقمری توسط بیبی سیدهرقیهخاتون فرزند شاهکریم بنا گردید. اینکه چرا مسجد به «نظریافته» تغییر نام داده است، شاید بهدلیل اعتقادات مردم باشد.
مصطفیزاده از بزرگترین نویسندگان و پژوهشگران تئاتر خراسان و از پیشکسوتان مطرح در عرصه شعر و بزرگترین محقق تعزیه در کشور بود که آثار و تالیفات متعددی نیز در این عرصه داشت.
بانی مسجد بناها، شخصی به نام «آقاحسین» بود. کتیبه و سنگنوشتهای در قسمتی از مسجد نصب شده که براساس آن، قدمت مسجد به حدود بیشاز ۲۷۰ سال پیش و زمان شاهرخمیرزا، پسر نادرشاه افشار میرسد.