کوچه شهیدرفیعی ۵، معبری در محله فرهنگیان است که مهمترین مشخصه آن، خانههای یکشکلی است که از ۳۵سال پیش ساخته شده است؛ انواع کاربری خدماتی و تفریحی در این معبر قرار دارد.
کوچه «امامخمینی (ره)۹» روزگاری به نام شجاعالتولیه یکی از نخستین اعضای انجمن بلدیه مشهد معروف بود. او با استفاده از ماجرای بازداشت چندروزه خود در دوران حکومت کلنل پسیان توانست امتیازات ویژهای برای باغ و زمینهای خود کسب کند.
بیش از شصتسال پیش، اهالی خدربیک ابتدا حسینیهای برپا کردند و پس از آن مسجدی ساختند که نام مبارک امامحسین (ع) بر پیشانیاش نشسته است. این مسجد همچنان مثل چراغی سبز میدرخشد.
کوچه طبرسی شمالی۷؛ مزین به نام ابوالقاسم عباسزاده است و حسینیه بیتالمهدی (عج) در قلب آن قرار دارد؛ مکانی که بهعنوان پاتوق مذهبی اهالی شناخته میشود.
جغرافیای مشهد طی تاریخ هزارودویستساله خود تغییرات مکرری را تجربه کرده؛ آغاز این تغییرات با آغاز تاریخ مشهد یکی است و حتی ایجاد باروی شهر هم مانع از تغییر و تحول در ساختار محلات نشد.
شریعتی۵۸ یکی از معابر محله فرهنگیان به شمار میرود که از سال۱۳۶۵ به محدوده شهری اضافه شده است. شاخصه این معبر، وجود مجتمعهای مسکونی فجر است که از سیسال پیش بنا شده است.
محله ثامن نسبت به سایر محلات منطقه ۵ قدمت کمتری دارد؛ این محله به دلیل قرار داشتن دفتر کفالت اتباع افغانستانی و راستهغذاهای این قوم محله سکونت تعداد زیادی از خانوادههای افغانستانی است.
محله مهدیآباد امروزی نماینده چندین روستای قدیمی است؛ روستاهای مهدیآباد، حجتآباد، همتآباد و بخشی از کریمآباد و عباسآباد همگی در محله مهدیآباد کنونی قرار دارند.
کوچهسجادی عمری تقریبا صدساله دارد و تعداد نامهایی که در این دوران گرفته از بسیاری کوچههای قاجاری و حتی قدیمیتر شهر بیشتر است. اقبالالتولیه نخستین نامی است که این کوچه با آن شناخته شده است.
وجهتسمیه نام نوغان برگرفته از نوغانداری (پرورش کرم ابریشم) است؛ پیشهای که بر اساس اسناد دوره قاجار در مشهد و خراسان، قدیمی و کهن بوده است و بعدها نیز به یک صنعت تبدیل میشود.
طبرسیشمالی۱۲ خیابانی قدیمی، اصلی و دوطرفه در محله عباسآباد است که معبر پرتردد شهیدان نظامدوست را از کوچه بیستوپنجم به حاشیه بولوار طبرسی شمالی متصل میکند.
ارگ مشهد در دوره نادری بهعنوان پادگان نظامی شهر استفاده میشد و احتمالا در دوره زندیه کاربری خود را با همین شیوه حفظ کرد. با آغاز دوره قاجار، اهمیت ارگ مشهد بیشازپیش مشخص و معلوم شد.
سیدمحمد موسویفرد میگوید: تا قبل از این تخریبها ما در کوچهای زندگی میکردیم که به خاطر وجود مسجد امامهادی (ع) به همین نام شناخته شده بود، اما حالا که نامش تغییر کرد؛ هویت هم رنگ باخت.
حجتالاسلام حسن رضایی از نخستین افرادی است که برای زندگی به الهیه آمده است. او کفش آهنی به پا کرد تا امکانات حداقلی را به این سمت، در غربیترین نقطه مشهد بکشاند و بانی اتفاقات خوب در این محله شد.
همزمان با واگذاری خانهها به نظامیان، هسته اولیه سکونت در محله طالقانی شکل گرفت اما پس از انقلاب یکی از خواستههای مردم مذهبی محله، داشتن مسجد بود که با کمک خیران در زمین اهدایی آستانقدس ساخته شد.
این کوچه زمانی بخشی از یک باغراه بزرگ بود که بهمرور زمان و با ایجاد خیابانهای دانشگاه، امامخمینی (ره) و صاحبالزمان (عج)، دیگر نه از آن باغها چیزی مانده و نه از مسیرهای کهن میانباغیاش رد و نشانی هست.
کوچه شهید موسیپور یک حدود چهلسال پیش با نام «کوچه ژاندارمها» شناخته میشد. آن زمان، ژاندارمها در این محل زندگی میکردند. هنوز بسیاری از قدیمیها، این کوچه را با همان نام به خاطر دارند.
۸۰ سال پیش، منوچهر مهران، چهره مشهور ورزش خراسان و از پیش گامان روزنامه نگاری ورزشی در ایران، با تعدادی عاشق و ماجراجو برای اولین بار موفق به پیمایش کامل غار مغان شد.
آنچه در این مسجد و پاتوق میگذرد، آمیزهای است از تربیت دینی، شادیهای جمعی، پاسخ به پرسشهای ذهنی، انس با قرآن. اما مهمترین دستاورد این جمع، دوستانی همدل هستند.
حمید معصومیان که همه عمرش را در خیابان افسر گذرانده، میگوید: به آنها که از همه جای مشهد و روستاهای دیگر میآمدند برای مداوا پیش یدالله شکستهبند، میگفتیم «بروید تا همین ستون زرده.»