مشهد قدیم - صفحه 7

سیدجواد ظهیرالاسلام در اوج دوران قحطی بزرگ متولی‌باشی آستان‌قدس‌رضوی شد و یکی از تاریک‌ترین ادوار مدیریتی در اماکن متبرکه است. در این دوره بدهی‌های آستان‌قدس به‌صورت تصاعدی افزایش یافت.
جغرافیای مشهد طی تاریخ هزارودویست‌ساله خود تغییرات مکرری را تجربه کرده؛ آغاز این تغییرات با آغاز تاریخ مشهد یکی است و حتی ایجاد باروی شهر هم مانع از تغییر و تحول در ساختار محلات نشد.
آرتور کانولی مدتی را در مشهد گذراند. هم‌زمانی این حضور با سکونت عباس‌میرزا نایب‌السلطنه در مشهد از یک‌سو و آغاز ماه محرم از دیگر‌سو عاملی شد تا او بتواند گزارش کاملی از آیین‌های مردم مشهد در ماه محرم تهیه کند.
میدان جهاد، نماد سفیدرنگی بود که با چهار نماد نیم دایره‌ای بزرگ درست در وسط میدان قرار گرفته بود، میدان ۱۵ خرداد و میدان‌ تقی‌آباد (دکتر علی شریعتی) از دیگر میادین منطقه 8 مشهد است که بار‌ها تغییر شکل دادند.
سیف‌الله عسگری بعد از حدود ۲۵ سال خبرنگاری را کنار می‌گذارد. تعریف می‌کند: حدود سال ۶۰ بود و درگیری‌های منافقان با نظام و دیدن خون و تیراندازی در خیابان‌ها حالم را بد می‌کرد و تصمیم گرفتم انصراف دهم.
گل فروشی بهترین شغل دنیاست، یک شغل شاد که هیچ‌وقت برایت خسته‌کننده نیست. افرادی که به گل‌فروشی می‌آیند حداقل برای چند لحظه غصه‌هایشان را فراموش می‌کنند و شادی در چهره‌شان دیده می‌شود.
حمام ولی عصر (عج) در محله لشکر مشهد جزو اندک حمام‌های شهر است که تا به حال خراب یا بدون استفاده نبوده و هنوز هم مشتری‌های خاص خود را دارد.
عمو محمد جمال، چینی‌بندزن قدیمی محله مقدم است. او هر روز کنار سوپری جعفرآقا می‌نشیند و کار می‌کند. ابزار کارش هم انبر، چکش، سندان، دَم‌باریک، سوهان، مته و چوب‌کمانه است.
«هیئت متوسلین به حضرت زهرا (س)» یکی از محافل قرآنی ویژه بانوان منطقه ۶ است که عنوان نخستین محفل قرآنی زنان را به خود اختصاص داده و عمری ۳۵ ساله دارد.
ادیب‌الممالک‌فراهانی وقتی برای تصدی موقوفه خانوادگی قائم مقامی‌ها به مشهد می‌آید، نخستین روزنامه مشهد را با عنوان «ادب» منتشر می‌کند؛ او یک سیاستمدار زبده و شاعری توانا در سبک عراقی نیز است.
از بچگی آن‌قدر به ترمیم کفش‌های پاره علاقه داشتم که حتی پس از اینکه به استخدام آموزش و پرورش در‌آمدم، در وقت‌های خالی کفش‌های اهالی محل را می‌دوختم!
میرمرتضی الموسوی که بعد‌ها فامیل رویین‌تن برای خود انتخاب کرد و در روسیه در کار چاپ سابقه کار داشت، نخستین دستگاه حروفی چاپ را به مشهد آورد. او چاپخانه‌اش را با نام توس در بازار دایر کرد.
مشهد در طول عمر هزارودویست‌ساله خود، با وجود باغ‌های سرسبز فراوان، خشک‌سالی‌های بسیاری را تجربه کرده و هربار هم برای رفع این مشکل راهکار‌هایی اندیشیده شده که سدسازی یکی از آنها بوده است.
مشتریانم همه یکی بهتر از دیگری هستند. آن‌ها بعد از بیمار شدنم هوایم را داشتند و به من سر می‌زدند. الان هم هر روز ساعت‌۹ صبح وقتی از میدان‌بار سبزی‌ می‌آورم، سبد به دست جلوی درِ مغازه منتظر می‌مانند.
پاساژ خاتم یا همان پاساژ کاموای معروف منطقه ما که در راسته مدرس قرار دارد را اهالی منطقه به‌ویژه آنان که دوستدار بافتنی و رنگ و پوشاک هستند خوب به خاطر دارند. پاساژی قدیمی‌ البته با کاسب‌هایی قدیمی‌.
حسن پورجانی و حسین ظریف از فعالان انقلابی محله چهنو هستند که نقش پررنگی در آغاز و ادامه حرکت‌های انقلابی محله چهنو داشته‌اند. پورجانی با راه‌اندازی روضه خانگی و مسجد، قدم‌های مهمی در راه انقلاب برمی‌دارد.
جواد نوائیان درباره حال‌وروز استخری که زمان کودکی می‌رفته تعریف می‌کند: استخری با کف سیمانی و عمق نه‌چندان زیاد که جلبک‌های سبز داخل آب جولان می‌دادند و گاهی پای آدم داخل آنها گیر می‌کرد.
بدلیل باغ‌های آباد فراوان و محصولات نوبرانه‌ میوه تابستانی در مشهدقدیم، ایده ساخت کارخانه‌های کمپوت‌سازی از دوره قاجار پا گرفت و بعد‌ها کارگاه‌های کوچکی در شهر ساخته شدند تا این‌که این فن به صنعت تبدیل شد.
اینجا روستای پاچنار یا‌‌‌‌ همان محله لادن خودمان است؛ همان جایی که هنوز هم قدیمی‌هایش چشم به‌‌‌‌ قنات محله‌شان دارند که تابستان از سد گلستان به آنجا سرازیر شود تا مبادا درختان چنار محله خشک شود.
حاج‌حسن‌آقاي بادام‌درّی، چلوکبابی بعثت را از سال ۶۲ راه انداخته است. شغل اول و آخرش هم همین بوده. قبل از آن ۱۰ سال شاگرد چلوکبابی غفوریان بوده است نزدیک درمانگاه سیلو.