«خندان»؛ خیاط لباس رزم

عفیفه ناظمی| ۴۵ سالی می‌شود به این کار مشغول است. به قول خودش روز‌های دور این شغل به خوبی حالا جا نیفتاده بود و از هر ۱۰ نفر یک نفر آن را انجام می‌داد، مثل لباس‌فروشی در این دوره و زمانه. اما حالا همه چیز فرق کرده است؛ می‌گوید: آن زمان پوشاک مردم همین بود، مثل حالا نبود که جوانان هر روز به یک تیپ علاقه داشته باشند یا هر ماه لباس عوض کنند، همین لباس‌های سربازی را می‌پوشیدند. افتخار مردم بود که این لباس‌ها را به تن کنند، نوعی وطن‌پرستی محسوب می‌شد، یادآور هشت سال دفاع مقدس و سربلندی ملت؛ به قول معروف همین‌ها مد بود، و عمرش هم الا تا ماشاالله، هر چه می‌پوشیدی خراب نمی‌شد!

خندیدیم و خندان شدیم!

فروشنده و خیاط لباس‌های نظامی نو و دست‌دوم است، در مغازه‌ای ۱۰۰ متری در محله وحدت، مغازه‌ای که از اول انقلاب به همین شکل بوده و تغییری نکرده است. نام و شهرتش را که می‌پرسم، می‌خندد مثل همان زمانی که همین خندیدن باعث ثبت فامیل در شناسنامه‌اش شد؛ می‌گوید: هنگامی که از جد من خواستند نام فامیلی‌اش را بگوید خنده‌اش می‌گیرد و همین موضوع باعث می‌شود نامش را «خندان» ثبت کنند!

کار در مغازه ۱۰۰ قرانی

محمود خندان ۷۰ سال دارد و ۴۵ سال است که در این شغل مشغول به کار است. او می‌گوید: اوایل مغازه‌ام نزدیک به حرم بود، مغازه‌ای که آن‌را ۱۰۰ قران خریده بودم. چند سال بعد به دلیل اجرا شدن طرح زیرگذرحرم آن را فروختم و در خیابان وحدت یک گاراژ خریدم و آن را تبدیل به یک منزل و مغازه فروش لوازم سربازی کردم. آن زمان فروشندگی لباس‌های سربازی شغل غیر‌معمولی نبود، مثل لباس‌های دیگر خرید و فروش می‌شد و بازار فروشش هم داغ داغ بود.

اما کم‌کم وضعیت این شغل مثل دیگر جنبه‌های زندگی مردم تغییر کرد. آن‌زمان مشتری‌ها شامل همه مردم بودند، از هر گروه و هر شغلی، کفش، پیراهن و حتی کاپشن سربازی را می‌خریدند و می‌پوشیدند.

حالا وضع فرق می‌کند. بیشتر مشتری‌هایمان کارگران، بنا‌ها، جوشکاران و سربازان هستند که لباس‌ها را برای کار استفاده می‌کنند. بسیج هم از متقاضیان این لباس‌هاست و گاهی از این محصولات برای مانور‌های آزمایشی خود استفاده می‌کند. البته الان هم هستند افرادی که برای خرید کفش، بادگیر، کاپشن، چادرخواب، پتو، بیل و کلنگ ارتشی به اینجا می‌آیند، اما این موارد خیلی کم و تقریبا نادر است.

زندگی مردم بهتر شده است

خندان اعتقاد دارد زندگی مردم حالا خیلی تغییر کرده است؛ آن زمان زندگی‌ها با دو دست لباس و چند قابلمه و فرش شروع می‌شد و خانه‌ای مشترک.

هیچ‌گاه سرباز نبودم

از دوران سربازی خودش که می‌پرسم، می‌گوید: زمان خدمت سربازی‌ام که رسید، در یک حادثه زمین خوردم که همین باعث انحراف مفصل پایم و معاف شدن از سربازی شد.

سرباز‌های قدیم و حال یک دنیا تفاوت دارد

خندان اعتقاد دارد بین سربازان قدیم و اکنون نیز تفاوتی است از زمین تا آسمان؛ سربازانی که در قدیم تنها دلیل مراجعه‌شان به این مغازه گم کردن وسایل سربازی‌شان بود و با کلی گریه و زاری درخواست می‌کردند تا لوازم مورد نیازشان را نسیه بخرند و البته بعدا پول آن را می‌پرداختند، اما اکنون این‌گونه مراجعات و درخواست نسیه کمتر شده است و برخی اوقات نیز افرادی پیدا می‌شوند که مراجعه بعدی‌شان برای تصفیه‌حساب، اتفاقی است که نمی‌افتد!

وی در پایان یکی دیگر از تفاوت‌های سربازان قدیم و کنونی را رسیدگی نیرو‌های مسلح به سربازان دانسته و اضافه می‌کند: در گذشته پتو و تشک به سربازان داده نمی‌شد و از تختخواب نیز خبری نبود، اما حالا وضعیت خدمت سربازان خیلی بهتر شده است.

* این گزارش در شماره ۲۷ شهرآرا محله منطقه ۵ مورخ ۱۵ آبان ماه سال ۱۳۹۱ منتشر شده است.