همه در حال ترک مشهد هستند، اما خلبانان هنگ هوایی همچنان باقی می‌مانند تا به هر شکلی شده از هواپیماهایشان مراقبت کنند و نگذارند به دست ارتش سرخ بیفتد. آنچه می‌خوانید داستان هنگ هوایی ۴ مشهد در شهریور ۱۳۲۰ است.
سال‌های ۴۷ و ۴۸ در مکانی که مسجدالرضا(ع) بناشده مردی به نام «هوشنگ» مغازه‌ی تابلو‌فروشی داشت که سر در مغازه‌اش عکس شاه را نصب کرده و پشتش هم مشروب فروشی داشت، مردم اینجا را خریدند و به جای آن مسجد بنا کردند.
وقتی پای گفت‌وگوی اهالی مسن‌تر و قدیمی‌تر مشهد می‌نشینیم، بعد از گذشت صدسال هریک به‌نوعی در خاطراتشان از فردی به نام «سیداسماعیل شاه‌حیدری» یاد می‌کردند که صاحب کمالات و کرامات زیادی بوده است.
بیماری جلدی که امروزه با نام علمی «درماتوفیتوز» یا «تینیا» شناخته می‌شود؛ عاملی که به عمق فولیکول و ساقه مو نفوذ می‌کند و ریزش موی منطقه‌ای، پوسته‌ریزی و زخم‌های چرکیِ عمیق (کرین) را به همراه می‌آورد. مشهد روزگاری میدان مبارزه با این بیماری بوده است!
محمد بیابانی می‌گوید: در کارخانه نخریسی کار می‌کردم و به عنوان نماینده در مسابقات ورزشی شرکت می‌کردم. او که در دوران ورزشی‌اش، دو مقام اول استانی کسب کرده، مدال‌هایش را به موزه آستان مقدس امام رضا(ع) تقدیم کرده است.
فاطمه کاردان ۸۸ ساله است. دختر علی جان کاردان یکی از اولین باغبان‌های حاج حسین ملک. او همبازی یکی از دختران حاج حسین آقای ملک بود و داستان‌های زیادی از ایامی بسیار دور قلعه وکیل‌آباد یعنی ۹ دهه پیش در خاطر دارد.
اوایل دهه ۵۰ در روستای امامیه تا چشم کار می‌کرد باغ میوه بود و محصولات کشاورزی. آن موقع روستای امامیه حدود ۷ یا ۸ مالک و ارباب داشت به نام‌های جواهری، میرزا‌علی و ... و قلعه قاسم‌آباد سه ارباب داشت به نام توتونچی‌ها.
قدیمیترهای شهرک صابر هنوز نام «نه‌دره» را بر زبان دارند. برخی از آنها از سال ۴۰ به بعد را به‌خوبی به یاد می‌آورند و برخی از قبل‌تر‌ها هم سخن می‌گویند؛ «نه‌دره روستایی بود که به خاطر وجود کوهستان و نهدرهای که پشت‌سر هم قرار داشتند، به این نام معروف شده بود.»
آنچه که مسجد مالک‌اشتر را در تاریخ شفاهی این شهر ماندگار کرده سهم این مسجد در مبارزات دوران انقلاب است. برای خیلی از آن انقلابی‌های استخوان‌دار حتی در شهر‌های دیگر هم اسم و رسم این مسجد آشناست.
عباس هوشمند متولد از قدیمی‌های محله سیدی است. گر چه تنها ۶ سال سواد مکتبی دارد، ولی نیکویی رفتار او در بنای درمانگاه خیریه‌ای در محله‌اش باعث شده تا مدیریت درمانگاه را به او بسپارند.
سال‌ها پیش پشت آرامگاه نادرشاه خانه‌ای بود که پیرزنی درآن زندگی می‌کرد. او آن زمان تکه‌ای از خانه‌اش را مسجد کوچکی ساخت تا هر کس از آنجا عبور می‌کند، موقع اذان، نماز اول وقتش را در آنجا بخواند.
روزگاری که هنوز دندان‌پزشک‌ها فعالیت خود را به گستردگی کنونی آغاز نکرده بودند، مردم برای رفع مشکل دندان‌هایشان به سراغ «دندانسازها» می‌رفتند. یکی از این دندانسازها محمد کوچک‌زاده نام داشت که ۶۴ سال پیش کار خود را در این حرفه شروع کرد.
در خراسان اولین سند شناسنامه در تاریخ ۳ اسفند ۱۳۰۵ به نام «سلطان مسعود میرزا لطیفی» ثبت شد که در آن محل تولد: قم و محل سکونت نیز سبزوار تنظیم شده است.
ابومنصور عبدالرزاق توسی پس از آن حاکم توس شد، در رونق و توسعه این خطه بسیار کوشید و در احیای فرهنگ ایرانی تلاش مستمر کرد. او از امرای نام‌آور سامانیان بود که توجه‌اش به مشهد و توسعه عمرانی آن در عهد سامانی، راه را برای فعالیت‌های بعدی باز کرد.
روحانی مکتبی به نام «ملاحیدر» در این مسجد درس قرآن و عربی می‌داد و به‌همین علت این مکان به نام مسجد «ملاحیدر» شهرت یافت. این مسجد از ۱۵۰سال پیش تاکنون تاریخ به میراث مانده، محله خسروی‌نو را به‌دوش می‌کشد.
قدمت گنبد خشتی واقع در طبرسی ۵ به حدود ۶۰۰ سال قبل برمی‌گردد. مستندات حاکی از آن است که این مکان مقدس مدفن یکی از سادات موسوی مشهد و از نوادگان حضرت موسی‌بن‌جعفر (ع) است.
در مشهد دهه ۳۰ قرن ۱۴ خورشیدی، چنان‌که اسناد نشان می‌دهد، مسئولان قرار می‌گذارند برای برپا کردن مجسمه محمدرضاشاه در یک جای مناسب یک میدان جدید در شهر بسازند اما به دلایلی این اتفاق هیچ‌گاه به سرانجام نمی‌رسد.
سوگواری در شهر مشهد ۱۲۰۰ سال قدمت دارد؛ اما رسوم آن در این سال‌ها با تغییرات زیادی مواجه شد. تا پیش از آغاز دوره صفویه، اجتماعات مربوط به عزاداری بسیار محدود بود اما در دوره صفویه، برگزاری عزاداری‌ها دچار تغییر اساسی شد.
محمد زارع رجبی می‌گوید: آقام مُخواست مُو رِبفرسته قالی‌بافی. مو که او کارِ دوس نِداشتُم روز رفتن پامِ توی یک کفش کردم که مو مُخوام بُرُم کفاشی. بابامَم رضا شد. از همو موقع رفتُم تو‌ای کار.
هیئت انصارالمهدی سال‌هاست روز عاشورا شور خاصی را در خیابان مفتح برپا می‌کند. هیئت انصارالمهدی حدود ۳۰ سال است مراسم محرم و صفر را با شور خاصی در مسجد المهدی برگزار می‌کند؛ درست از همان زمان‌ها که مسجد تازه ساخته شده بود.