محله پایین خیابان - صفحه 14

محله

پایین خیابان

محله پایین خیابان

محله پایین‌ خیابان به‌ دستور شاه‌عباس اول صفوی به‌طول یک کیلومتر از حرم مطهر تا دروازه پایین‌خیابان ایجاد شد. از آن‌جا که بخش انتهایی خیابان اصلی شهر در این محله قرار داشت، مردم مشهد به این محله «ته خیابون» می‌گفتند. اکنون بسیاری از هتل‌های معروف مشهد در پایین خیابان قرار دارد.

محله پایین خیابان
حاج‌احمد موحد خلیل‌آباد سومین قرآن خطی خود را به گنجینه مخطوطات آستان‌قدس رضوی هدیه کرد تا اثرش جاودانه شود.
از محله تاریخی «تپل محله» حالا به جز یکی دو کوچه قدیمی و یک میدان‌گاهی رها افتاده چیزی باقی نمانده است.
خانه کرمانی در حدود ۹۰ سال قبل در دوره قاجاریه بنا شده است. مالک و سازنده بنا به گفته آقای کرمانی، مالک کنونی آن، شخصی یهودی بوده است. این ملک حدود ۵۰ سال قبل از شخصی یهودی خریداری شده است.
مؤسسه فرهنگی مذهبی «بیت‌الصادق‌ مکتب‌ جعفری» هم محفل عزاداری است و هم پاتوقی برای کمک به یتیمان و نیازمندان.
خانه ناظران به‌دلیل مراقبت‌های مناسب صاحبان خانه و همچنین برای جذب مسافر در اغلب اوقات وضعیت مطلوبی داشته و دارد.
شب‌چله‌ها آن‌قدر برف می‌بارید که همه حیاط خانه سفید می‌شد. گاهی بچه‌ها شاد و سرخوش برای اینکه ما راحت رفت‌و‌آمد کنیم تونل برفی درست می‌کردند.
چهار سالی است که درِ اتاق‌های معروف‌ترین خانه تاریخی مشهد به بهانه ایجاد موزه حکام و والیان شهر به روی بازدیدکنندگان بسته است.
محمد ناطقی می‌گوید: با پیروزی انقلاب، سر پرچم‌دوز‌ها حسابی شلوغ شده بود، زیرا مردم پرده‌ها را می‌آوردند تا علامت تاج را تبدیل به «الله» کنند.
چهار سالی می‌شود که درِ اتاق‌های معروف‌ترین خانه تاریخی مشهد به بهانه ایجاد موزه حکام و والیان شهر به روی بازدیدکنندگان بسته است.
۶۶ سال است که محمد‌علی توانایی، ثامنی است. همین است که از گوشه‌گوشه محلات این قسمت شهر، گفتنی‌های زیادی دارد.
خیلی‌ها می‌دانستند که دلیل ماندن حاج احمد اقوام شکوهی نقاره‌زن ۹۱ساله که هر روز  ۱۰۴پله گلدسته را بالا می‌رفت و پایین می‌آمد، در محله قدیمی، این است که به‌موقع و سر وقت خودش را برساند به حرم و گلدسته‌هایش. 
از ویژگی‌های بارز خانه براتی که سال ۱۳۱۰ خورشیدی ساخته شده می‌توان به ستون‌های جلوی نما، گچ‌بری‌های بالای طاق پنجره‌ها و سنتوری‌های گچ‌کاری و رنگ‌آمیزی شده در نمای حیاط اشاره کرد.
حسین تقدمی بیش‌از ۴۵ سال روی تشک همین سالن تمرین کرده، کشتی گرفته و مدال‌های زیادی کسب کرده است.
۱۵۰ بسیجی حدود ۲۰۰-۳۰۰ کیلو خرما را روی دست گرفته، پیاده راه حرم را می‌پیمودند تا در طی این مسیر، خرما‌ها را بین زائران پیاده حضرت (ع) توزیع کنند.
تخریب سقف و نمای سازه سرای عزیزالله‌اُف در فضای مجازی، نگرانی تازه‌ای را برای تاریخ‌دوستان مشهد ایجاد کرد؛ موضوعی که در مغایرت کامل با استاندارد‌های مرمت بنا‌های تاریخی قرار دارد.
خانه حناساب سال ۸۳ ثبت ملی شد، امید می‌رفت که میراث فرهنگی مرمت این خانه را آغاز کند و ماندگاری‌اش را تضمین، اما چنین نشد؛ اتفاقی‌که برای خانه حناساب افتاد این بود: تخریب کامل بنا.
در دورانی که بزن‌بهادری باب بود، پایین‌خیابان لات کم نداشت که تعدادی از آن‌ها بدجور زهره مردم را گرفته بودند.
حسینیه کرمانی‌ها که دو قرن پیش توسط پناهندگان به امام‌رضا (ع) شکل گرفت هنوز برای سوگواری امام‌حسین (ع) خیمه کشی می‌کند.
آقای صبوری که در حیاط ۷۰ متری‌اش شصت نوع گل کاشته می‌گوید این فضا حاصل سال‌هایِ بازنشستگی است.
از ویژگی‌های خانه تاریخی محمدی، جهت‌گیری یکی از اضلاع حیاط به جانب قبله است که هم بیشترین میزان سایه را در تابستان فراهم می‌آورد و هم زمینۀ نفوذ بیشتر نور آفتاب را به اعماق اتاق‌ها در زمستان ممکن می‌سازد.