پایان خونین خدمت برای شهید کاظمی 
کارآفرینی شیک برای بانوان منطقه ۴ مشهد 
کارآفرینی شیک برای بانوان منطقه ۴ مشهد
به سراغ دو بانوی کارآفرین رفته‌ایم. بانوانی که کار‌های هنری به افراد جویای کار می‌آموزند. آن‌ها خود به این باور رسیده‌اند که می‌توان در خانه بود و با کمترین وسایل به کیف‌دوزی پرداخت و با مقداری تلاش در بازاریابی به درآمدی که بتوان بخش مهمی از احتیاجات ماهانه فرد را پوشش دهد، دست یافت.
این دو بانو با همکاری معاونت فرهنگی و اجتماعی شهرداری منطقه ۴ چند وقتی است که کلاس‌های آموزشی‌شان را در نمازخانه این منطقه برگزار می‌کنند. هنرجویان این جلسات از دخترانی نوجوان تا بانوانی باتجربه هستند.
امری که نشان می‌دهد کیف‌دوزی با روشی که خانم‌ها «زهرا غلامی و ریحانه خادمی» آموزش می‌دهند سن و سال نمی‌شناسد. دقت می‌خواهد و انگیزه برای یادگرفتن تا سر آخر نفع مالی برای بانوان به همراه داشته باشد.
این کار برای آقایانی که دنبال کار بوده‌اند، اما در بازار نه چندان هموار اقتصادی در سال‌های اخیر نتوانسته‌اند موقعیتی مناسب برای خودشان ایجاد کنند نیز سودآفرین بوده است.
گفتنی است این خوداشتغالی در خانه با سرمایه‌ای اندک و وسایلی محدود انجام می‌شود و امکان حضور و مدیریت مادران بر اوضاع و احوال خانه و خانواده را برخلاف کار‌هایی که بیرون از خانه انجام می‌شود، تضمین می‌کند. در ادامه با بانوان مربی خوداشتغالی و روند کاری و درآمدسازی آنان برای عموم بانوان منطقه ۴ بیشتر آشنا می‌شویم.
- سابقه برنامه‌های فرهنگی و هنری خود را بگویید.
غلامی: ۹ سال است در سازمان شهرداری سابقه مربی‌گری دارم. در دانشگاه رشته‌ام نقاشی ایرانی بوده است و در حوزه‌های مرتبط با نقاشی سنتی تجربه دارم.
خادمی: فوق دیپلم طراحی دوخت و سابقه‌ای ۱۲ ساله در کار فرهنگی دارم. حوزه تخصصی‌ام کار کودک است و الان هم با خانم غلامی به‌عنوان کارآفرین بخش چرم در منطقه طلاب مشغول کار هستیم.
- الان در منطقه ۴ مشخصاً چه کاری می‌کنید؟
غلامی: دوخت کیف چرم با دست توسط بانوان در منزل. چون من به نحو تخصصی در بخش کودکان سابقه کار دارم می‌دانم که نقش مادر و حضورش در منزل تا چه اندازه مهم است. این مسئله و اهمیت داشتن درآمد مالی باعث شده در قالب این طرح نسبت به توانمندسازی بانوان ساکن در منطقه ۴ شهرداری دوره‌های آموزشی را راه‌اندازی و پیگیری کنیم.
- با توجه به تجربه‌های شما در حوزه بانوان؛ کار در خارج منزل با کار‌های درآمدزایی که در داخل منزل انجام می‌شود چه تفاوت‌هایی دارد؟
خادمی: مهم‌ترین واقعیت این است که بانوان فعال در خارج از خانه امکان نظارت کمتری بر روند تربیتی و رشدی کودکانشان و مدیریت داخلی خانه و خانواده دارند و این مطلب بعضاً باعث آسیب‌های مختلفی می‌شود.
همچنین به تجربه دیده‌ام در خیلی از مواردی که خانم‌ها در بیرون از خانه کار می‌کنند نسبت به آقایان، دریافتی کمتری دارند و بی‌تعارف باید گفت که موقعیت‌های کاری برای مردانی که نان‌آور خانه و خانواده هستند را هم ضیق می‌کنند و نهایت ضررش به نهاد خانواده برمی‌گردد.
واضح است مردی که بیکار شده نمی‌تواند در منزل جایگاه و قابلیت‌های مادری و همسری را ایفا کند و در نهایت با خانواده‌ای مواجه می‌شویم که مادر به عنوان رکن اصلی تربیت حضور ندارد و درآمد کسب‌شده‌اش از بیرون ناچیز است و پدری که بیکار شده و نمی‌تواند نقش مثبت چندانی در خانه داشته باشد.این‌ها دغدغه من است. برای همین دوست دارم «مامان‌ها» بیشتر در خانه باشند و البته درآمد مالی خوبی داشته باشند.
- این دیدگاه به نحوی محدود کردن فعالیت‌های اجتماعی را در پی ندارد؟
خادمی: هرگز! اصولاً رکن کارآفرینی تولید و مهم‌تر از آن فروش است. واضح است باید برای فروش کالا‌های ساخته شده در خانه، در بیرون از خانه بازاریابی کرد.
- همکاری شهرداری با شما در این پروژه چه قدر است؟
غلامی: مهم‌ترین دغدغه ما در این کار فضایی ثابت است که هم بتوانیم دوره‌های آموزشی و هم روند پیگیری کار را دنبال کنیم. این طرح (دوخت کیف‌های چرم) را در قالب شورای اجتماعی محلات با هدف توانمندسازی بانوان منطقه ارائه کردیم و خوشبختانه معاونت فرهنگی شهرداری استقبال و همکاری خوبی داشت و فعلا نمازخانه شهرداری برای کلاس‌های آموزشی ما در نظر گرفته شده است. همچنین در بحث تبلیغات و معرفی دیگر فعالان و نهاد‌های اجتماعی کمک‌رسان بودند.
- چند نفر در دوره‌های خوداشتغالی بانوان در بخش چرم آموزش دیده‌اند؟
خادمی: در منطقه ۴ تابه‌حال ۵۰ نفر را به صورت مستقیم در کلاس‌هایمان آموزش دادیم. ۳۰ نفر از این افراد هم‌اکنون مشغول به کارند. افراد دیگری هم هستند که برای شرکت در کلاس‌هایمان ثبت نام کردند و در دوره‌های آینده آموزش داده خواهند شد.
- روند برگزاری دوره‌ها چگونه است؟
غلامی: این دوره به‌صورت فشرده در ۳ جلسه برگزار می‌شود. در این جلسات، ۳ کیفی که در ادامه خواهند دوخت را آموزش می‌گیرند. ما در کلاسمان همه نکات و ریزه‌کاری کار را بازگو می‌کنیم. از سومین جلسه هنرآموزان نمونه‌های اولیه را به خانه می‌برند و در خانه به تولید کیف‌های چرمی اقدام می‌کنند.
- بانوان خوداشتغال با روزی ۷ تا ۸ ساعت کار به چه میزان بهره‌وری مادی می‌رسند؟
خادمی: مسئله برمی‌گردد به ساعت‌هایی که برای این کار وقت می‌گذارند. غیر از ساعت‌هایی که فرد برای دوختن صرف می‌کند اگر در بازار هم به دنبال فروش کیف باشد به سودی دو برابر می‌رسد. افرادی که نمی‌توانند در بازار فروش مستقیم داشته باشند می‌توانند نمونه‌های دوخته شده خودشان را به ما بدهند و ما برایشان می‌فروشیم، البته اگر خودشان به این کار همت کنند سود بیشتری نصیبشان می‌شود.
ما پک اولیه را به مبلغ ۲۶ هزار تومان به آن‌ها می‌دهیم و وقتی کار را آماده کردند به مبلغ ۴۵ هزار تومان می‌فروشند. تأکیدمان هم بر این مطلب است که خود خانم‌ها در بازار فعال شوند و خودشان مستقیم کیف‌های تولیدی و یا دیگر دست سازه‌هایشان را بفروشند تا سود کامل را از آنِ خود کنند.
- ایده‌آلتان در کار خوداشتغالی بانوان تا کجاست؟
غلامی: محدوده منطقه طلاب تنها شروع کار است. می‌خواهیم این طرح و طرح‌هایی همسو با این مسئله را در همه بخش‌های شهر که بانوانی تمایل به خوداشتغالی در خانه داشته باشند گسترش دهیم. مناطق مختلف شهر می‌توانند مکمل هم باشند در برخی نقاط شهر نیروی کار و بانوان خوداشتغال بیشتری هستند و در برخی دیگر از نقاط شهر، امکان فروش و مشتریان بیشتری. از این رو می‌توان نگاهی مکانی بین نقاط مختلف شهر داشت و به هم‌افزایی رسید.
- چرا اصولاً به دنبال خوداشتغالی بانوان هستید؟
غلامی: من در مناطق مختلفی از جمله مناطق کم برخوردار و حاشیه‌ای حضور داشتم و برای بانوانشان کلاس‌های فرهنگی و خوداشتغالی برگزار کردم. دیده‌ام که دغدغه اول و آخر جمع زیادی از خانواده‌ها
موضوع اقتصاد و درآمد است.
گاهی دیده‌ام بچه‌هایی که در کلاسم حاضر می‌شدند از گرسنگی به حالت ضعف می‌افتادند! با خودم می‌گویم کاری به این راحتی چرا نباید در میان بانوان گسترش پیدا کند تا کمک خرجی جدی برای خانم‌ها باشد. حتی آقایانی که به هر دلیلی امکان پیدا کردن شغلی ندارند و در خانه هستند هم می‌توانند این کار را انجام دهند.
در مناطق حاشیه‌ای معمولا کار‌های مشترک توسط آقایان و خانم‌ها در خانه انجام می‌شود که نمونه‌اش برمی‌گردد به فصل زعفران پاک کردن که گاهی شاهد همکاری آقایان و خانم‌ها در خانه هستیم. در این بخش هم می‌توان کاری مشترک انجام داد. کاری تمیزتر و با درآمد بیشتر.
خادمی: واقعیت این است که در مناطق کم برخوردار از نیروی کار بانوان سوءاستفاده می‌شود. کار‌هایی با درآمد پایین به بانوان داده می‌شود که نمونه‌اش بسته‌بندی اقلام خوراکی است. این کار‌ها درآمد پایینی دارد. آورده‌های طرح کیف‌دوزی، اما کاملا متفاوت است. در این کار نه محصولی با مشکلات متعدد و کیفیتی پایین بلکه کاری شیک و با درآمد بیشتر که توانایی‌های اجتماعی فرد را هم تکمیل می‌کند آموزش می‌دهیم.
- یا تا به حال به تکرار این کار در دیگر نقاط شهر هم فکر کردید؟
خادمی: بله! هنوز اقدامی نشده، اما مشتاقان این کار که در پی تبلیغ‌های بسیار مختصر ما در فضای مجازی با این کار آشنا شدند از دیگر نقاط شهر مشهد و حتی شهرستان‌های استان پیام داده‌اند و خواستار مشارکت در این کار شدند. اول باید برای شهر یا مناطق جدیدی که خواستار آموزش‌های هنری هستند بازار هدف پیدا کنیم و حتماً در گام بعدی به شروع آموزش‌ها خواهیم پرداخت.
- برنامه‌های دیگرتان غیر از تولید این سه کیف چیست؟
غلامی: می‌خواهیم کیف دوزی را تا کیف دیپلمات جلو ببریم. چراکه این نوع کیف‌ها بین اقشار دانشگاهی و صاحبان مشاغل دانشگاهی مقبولیت دارد. پس از این مرحله می‌خواهیم دوباره به برنامه‌های فرهنگی برگردیم.
می‌خواهیم آموزه‌های مشاغل مشخص مختلف در سطح اولیه برای کودکان انجام دهیم و به نوعی پارک مشاغل راه‌اندازی کنیم تا کودکان با فرهنگ کار و خوداشتغالی و خلاقیت از کودکی آشنا شوند و در ضمن این آموزش‌ها توانمندی خود را بالاتر ببرند تا در زمانی که به سن کار می‌رسند فردی بی‌اطلاع و فاقد مهارت‌های لازم نباشند. بتوانند در آن سن زودتر و بهتر تصمیم بگیرند.
- بازار مقصد شما برای فروش دست ساخته‌هایتان کجاست؟
خادمی: اولین مخاطب کار‌هایی که تولید می‌کنیم خانواده‌های تولیدکنندگان است. هر کدام از خانم‌هایی که آموزش می‌بینند به هر حال توانمندی‌هایی دارند و باید روی استعداد‌ها و موقعیت‌هایی که هر تولیدکننده دارد تمرکز و دقت شود.
یکی از هنرآموزان من در شهرستانی نزدیک امکان فروش محصولاتش را پیدا کرده است. یکی دیگر از بچه‌های کلاسم کارهایش را در فضای مجازی منتشر کرده و فروشنده‌ای در زاهدان آن‌ها را دیده و پسندیده و به صورت مداوم به او سفارش می‌دهد به صورتی که حتی یک کیف برای من به صورت کارمزدی ندوخته و از همان اول برای خودش محصول ساخته و به بازار ارائه کرده است.
من هم از این توانایی شاگردانم فوق‌العاده راضی هستم. بقیه شاگردانی که چنین امکانی ندارند برایم کار تولید می‌کنند و من هم بنا به سفارش‌هایی که دارم آن‌ها را توزیع می‌کنم، اما تأکیدم بر این است که هر کدام در بخش بازاریابی هم وارد شوند تا بتوانند سود بیشتری از هر دست‌ساخته سهم خود داشته باشند.
- از لحاظ روحی و روانی این کار چه تأثیری بر شما داشته است؟ چه خاطره‌ای دارید؟
خادمی: احساس رضایت روحی دارم. وقتی می‌بینم به مادران زیادی کاری یاد دادم که در عین سود مادی باعث شده آن‌ها در خانه و در کنار کودکان خردسالشان حضور داشته باشند و کانون محبت خانواده به‌دلیل کار اقتصادی و دوری محل کار بدون مدیر نشود، موجی از مهربانی و رضایت و آرامش در من ایجاد می‌شود.
غلامی: این کار برایم آن قدر جذاب است که بلافاصله بعد از زمانی کوتاه بعد از مراسم ازدواجم به فضای کار و آموزش برگشتم. خاطره‌ای که دارم هم این است که کوچک‌ترین هنرآموز کلاسم که اول راهنمایی (کلاس ششم) بود در جلسه دوم پیشم آمد و گفت من کار را یاد نگرفتم و می‌شود که دیگر به کلاس نیایم چراکه استعداد ندارم! با او حرف زدم و آرامش کردم. الان او از جمله کسانی است که برایم به صورت مداوم کار تولید می‌کند.
- سخن آخر...
خادمی: شهرداری منطقه و دیگر مناطق به مناسبت‌های مختلف جشن‌هایی برقرار می‌کنند و هدایایی به افراد می‌دهند. چه خوب است برای تأمین هدایای این برنامه‌ها بیایند و کار‌های هنری بچه‌های کلاسمان که در حقیقت صنایع‌دستی بانوانی است که خود در این منطقه زندگی می‌کنند و به خوداشتغالی رسیده‌اند تهیه و استفاده کنند. کیفیت کار‌ها آن‌چنان هست که همگان راضی باشند.
*این گزارش یکشنبه ۷ مرداد سال ۱۳۹۷ در شماره ۳۰۲ شهرآرامحله منطقه ۴ چاپ شده است.
لینک کوتاه
آوا و نمــــــای شهر
