حکایت ۲۵ سال نوحه‌خوانی حاج عباس حنجره طلایی 
۱۲۲۰ متر پیادهروی در کال قرهخان 
حکایت ۲۵ سال نوحه‌خوانی حاج عباس حنجره طلایی
عباس احمدی، مداح سنتی‌خوان است که چهل‌وپنج‌سال پیش، در بیست‌سالگی، نوحه‌خوانی را از تکیه علی‌اکبری‌ها و میان‌داری را در مسجد امام‌رضا (ع) نوغان شروع کرد. او حتی وقتی شهرت کسب کرد محله قدیمی‌اش را رها نکرد.
نمی‌شود اهل دریا‌دل یا نوغان باشی، اهل روضه و هیئت هم باشی، اما «حاج‌عباس حنجره‌طلایی» را نشناسی. عباس احمدی، بچه‌محله بالاخیابان و بازنشسته آستان قدس، مداح سنتی‌خوانی است که چهل‌وپنج‌سال پیش، در بیست‌سالگی، نوحه‌خوانی را از تکیه علی‌اکبری‌ها و میان‌داری را در مسجد امام‌رضا (ع) نوغان شروع کرد.
او حتی وقتی شهرت کسب کرد و هیئت‌های بزرگ شهر نامش را می‌شناختند، محله قدیمی‌اش را رها نکرد و به برکت ارادتش به امام‌رضا (ع) سراسر زندگی‌اش پر از برکت شد. کارش در آستان قدس، کار یدی بود، خدمت در بخش آرماتوربندی، پی‌ریزی ساختمان و قالب‌بندی. از برکت همین کار، توفیقات زیادی نصیبش شده است که همه را مدیون امام‌رضا (ع) می‌داند.
با سبک آهنگران شروع کردم
حاج‌عباس که مانند خیلی از جوان‌های دوران جنگ تحمیلی عراق علیه ایران، سبک آهنگران را الگوی خود قرار داده بود، می‌گوید: اوایل که شروع به خواندن کردم، حدود بیست‌سال داشتم و در سبک آهنگران می‌خواندم. هیئتی بود به نام امام‌رضا (ع) در کوچه خدابنده که خانه‌مان آنجا بود. یک رئیس هیئت داشتیم به نام حاج‌حسین صالحی که به او حاج‌حسین قوچانی می‌گفتیم.
می‌گفت جلسه شب‌های سه‌شنبه را بیا و آنجا بخوان. مدتی هم حاج‌حسن نجاتی که بچه تکیه علی‌اکبری‌ها بود، می‌گفت بیا اینجا بخوان. من هم بیشتر از شاعرانی، چون مؤید و انسانی می‌خواندم. اوایل که خواندن را شروع کرده بود، از اصول مداحی چیزی نمی‌دانست، اما صدایش به دل مستمعین می‌نشست؛ «خدابیامرز حاج حسن هراتی از میان‌دار‌های قدر مشهد بود.
دید من دلی می‌خوانم و اصول خواندن را خوب نمی‌دانم. گفت: یک جا معرفی می‌کنم، می‌روی تمرین نوحه؟ بعد من را فرستاد چهارراه راه‌آهن، مسجد حضرت رقیه (س)، پیش استاد حاج حسین بروزکی معروف به حاجی‌نساج. رفتم و گفتم می‌خواهم نوحه‌خوانی اهل بیت (ع) را شروع کنم، دستی بر آتش دارم، ولی می‌خواهم ایرادهایم را بگیری. یک بند را که خواندم، گفت: صبر کن. می‌خواهی ایرادت را بگیرم یا فقط برای عشقت می‌خوانی؟ گفتم می‌خواهم تصحیح کنی. گفت: پس شب‌ها یک ساعت بیا تمرین و من را راه انداخت.»
شدم نوحه‌خوان هیئت آل‌طا‌های نوغان
نوحه‌خوانی حرفه‌ای او بعد‌از تمرین نزد استاد نساج، از هیئت آل‌طا‌های نوغان شروع شد؛ «نوحه‌خوان هیئت آل‌طا‌ها فردی بود به نام کربلایی محمد حیدری‌فر که هم شاعر بود و هم نوحه‌خوان. سال۶۲ فوت شد و ما آمدیم برای تعزیت. «حَسن انتخاب»، بچه خیابان سمزقند، شعری درست کرده بود که قرار بود خودش بخواند. حاجی‌نساج اجازه گرفت و گفت: اگر اجازه بدهی، عباس‌آقا بخواند، چون اینجا محل خودشان است و متوفا هم از دوستانشان بود. گفتم من نمی‌توانم گریز بزنم. گفت به تو می‌بینم که بتوانی؛ جنمش را داری، برو بخوان و فکر نکن.
رئیس هیئت اجازه داد و رفتم پشت دستگاه و شعر آقای انتخاب را خواندم و آخرش هم یک زمزمه «یا حسین (ع)» گرفتم. از مسجد که آمدیم بیرون، رئیس هیئت، آقای معمار، چای‌ریز آنجا هاشم فنایی و کربلایی حسن زحمتکش که به او «کل‌ممدحسن» می‌گفتیم، آمدند دم در مشایعت. کل‌ممدحسن عادت داشت سقلمه بزند. چند تا سقلمه زد به حاجی‌نساج که ما نوحه‌خوان می‌خواهیم و او هم گفت همین حاج‌عباس، بچه‌محلتان، نوحه‌خوان است. از همان شب جمعه قول گرفتند و از همان سال، تمام شب‌های جمعه در طول سال و دهه اول محرم و دهه آخر صفر برای هیئت آل‌طا‌ها در مسجد امام رضا (ع) مداحی می‌کنم.»
حاج‌عباس با پسر مرحوم حیدری‌فر به نام محمدهادی و یک رفیق دیگرشان به نام محمود دباغ‌زاده که نوحه‌خوان هیئت دباغ‌های مشهد بود، با هم یک گروه مداحی تشکیل دادند که به روایت خودش به آنها «سه‌تفنگدار» می‌گفتند و مدتی همه هیئت‌های محله طبرسی قرق آنها بود.
توفیق خواندن هنگام تعویض ضریح
حاج‌عباس حنجره‌طلایی، یکی از مداح‌های خاکی و بی‌ادعایی است که خواندن دست‌خط در حرم را افتخاری وصف‌ناشدنی می‌داند و از برکت نوحه‌خوانی ائمه (ع) توفیقات زیادی نصیبش شده است؛ ازجمله داربست‌بندی گنبد امام‌رضا (ع) که برای تنظیفات و شست‌وشو بالا رفته، بالای نقاره‌خانه امام‌رضا (ع) را داربست کرده و همان‌جا صدا را رها و شروع به خواندن کرده است.
اما گل سرسبد خاطراتش خواندن هنگام تعویض ضریح است که آن را از لطف و عنایت امام‌رضا (ع) می‌داند؛ «سال۷۵ وقتی می‌خواستند ضریح را از روی روضه منوره بردارند و ضریح جدید را نصب کنند، من حضور داشتم. دوستی داشتیم به نام حسن مشهدی که کار‌های آستانه را انجام می‌داد. به من گفت: حاج‌عباس‌آقا، تو که میان‌داری و هیئتی، چندتا صلوات بفرست. گفتم هرچیزی اجازه‌ای دارد؛ آن هم در حضور تولیت و مسئولان وقت آستان قدس.
گفتند کوتاه بخوان. من شروع کردم به رباعی خواندن و چند بیت شعر اما وقتی صدا را رها کردم، اشاره کردند که ادامه بده
رفیقی به نام اصغر فرخی که دفتردار آستان بود، اجازه گرفت و به من گفتند کوتاه بخوان. من شروع کردم به رباعی خواندن و چند بیت شعر با صوت؛ من که کبوتر دلم انس گرفته با رضا / می‌شنوم ز قدسیان زمزمه رضا رضا. می‌خواستم کوتاه بخوانم، اما وقتی صدا را رها کردم، اشاره کردند که ادامه بده و من هم گریزی به روضه امام‌حسین (ع) زدم. این از توفیقات بی‌نظیر زندگی من است.»
او هنوز یکی از کبوتران جلد حرم است که شب‌ها در صحن آزادی با تعدادی از مداح‌ها جمع می‌شوند و یکی از غرفه‌ها را برای خودشان قرق می‌کنند و تا پاسی از شب می‌خوانند و به قول خودش «با امام رضا (ع) عشق و حال می‌کنیم.»
به خاطر عشق و ارادتی که به امام‌رضا (ع) دارد، از سال۷۵ بدون وقفه روز ولادت امام جواد (ع)، دردانه امام هشتم، در خانه‌اش مراسمی برپا می‌کند که بیشتر هم‌صنفانش حضور دارند و هرکس از روی اخلاص دمی می‌گیرد.
برکت زندگی‌ام از امام رضاست
در زندگی مداح اهل بیت (ع)، لحظات ناب زیادی رخ داده است؛ لحظاتی که داخل حرم با نوای دل می‌خوانده و وقتی به خودش آمده، دیده جمعیتی از حال او فیض برده‌اند، اما بعضی از خاطرات در ذهن حاج‌عباس حنجره‌طلایی پررنگ‌تر ثبت شده است.
می‌گوید: «چند‌سال قبل با هیئتی‌های آل‌طا‌ها رفتیم کربلا با محمود دباغ‌زاده و اکبر افشار از بچه‌های هیئت جان‌نثاران که در زمان کرونا فوت شد، پای ضریح امام‌حسین (ع) خواندیم و بعد رفتیم سر قبر حبیب‌بن‌مظاهر. بعد حاجی‌دباغ گفت: حاج‌احمد، برویم تل زینبیه یک زیارت عاشورا بخوانیم؟ آن موقع تل خیلی کوچک بود. شروع کردم به خواندن و آن دو نفر پشت سرم بودند. در تمام سال‌هایی که خوانده‌ام، این‌چنین زیارت عاشورای پرشور‌و‌حالی نخوانده‌ام. از «بسم‌الله» گریه کردیم تا آخر. وقتی برگشتم پشت سرم را نگاه کردم که به حاج‌محمود بگویم «طیب الله»، دیدم بیشتر از پانصد‌نفر در داخل تل و بیرون دارند گریه می‌کنند.»
برخلاف تصور بعضی از مردم که فکر می‌کنند همه مداح‌ها رقم‌های زیادی برای خواندن دریافت می‌کنند، حاج‌عباس احمدی هیچ‌وقت از راه مداحی کسب درآمد نکرده است. او با امام‌رضا (ع) معامله کرده و برکتش را هم دیده است.
حال و هوای مداحی در جبهه نظیر ندارد
خاطرات جبهه‌اش هم به مداحی‌هایش ربط دارد و حال و هوایش شنیدنی است. از سال۶۱ در جبهه بوده است و با اینکه از سومار ترکش‌هایی در پا و شانه و گردن و ریه‌اش به یادگار دارد، اما هیچ‌وقت برای درآمد و منفعت دنبال درصد جانبازی نرفته است.
او که ارادتش به ائمه (ع) از سوز صدایش پیداست، یادگاری‌اش از جبهه فقط رد زخم‌های تیر و ترکش نیست؛ خاطرات نوحه‌خوانی در جبهه با آن حال و هوای معنوی، قلبش را جلا می‌دهد؛ «در زمان استراحت رزمنده‌ها برایشان می‌خواندم، از زیارت عاشورا گرفته تا نوحه‌خوانی‌هایی به سبک آهنگران. یک سال هم بعد از جنگ بود که برای بازسازی هویزه از طرف آستان قدس به جنوب رفتیم. بیشتر از پانصد‌کارگر همراهمان بودند. مراسم هیئت را راه انداختیم و شب‌هایی با حال و هوای خوب داشتیم.»
* این گزارش پنج‌شنبه ۲۱ آبان‌ماه ۱۴۰۵ در شماره ۶۵۶ شهرآرامحله منطقه ثامن چاپ شده است.
لینک کوتاه
آوا و نمــــــای شهر
