تاریخی - صفحه 2

دکتر شیخ‌حسن‌خان، در کسوت روحانیت نبود، اما به علت معاشرت گسترده با علما و عرفا و آشنایی فوق‌العاده با متون دینی، ادبی و عرفانی، لقب شیخ را قبل از نامش گذاشته‌بودند و نخستین جراح دارالشفای حضرتی بود.
مرتضی‌میرزا قهرمان در نخستین شماره‌های جریده خورشید با نگارش مقالات و سلسله گزارش‌هایی، جامعه، مسئولان و نخبگان شهر را برمی‌انگیزد تا برای ارتش خراسان هواپیما بخرند. آن زمان حدود بیست سال از اختراع هواپیما گذشته بود.
پیش از آنکه گلاب در شیشه‌های امروزی جای بگیرد، ظرف‌هایی برای آن ساخته می‌شده که خودشان بخشی از هنر ایرانی بودند. تعدادی از این ظرف‌ها اکنون در موزه آستان قدس نگهداری می‌شوند؛ از گلابدان فولادی دوره تیموری و صفوی بگیرید تا نمونه‌های مفرغی و میناکاری‌شده اصفهان.
در اواخر قاجار و در دوران ریاست برونیکوفسکی سوئدی، محبس نظمیه مشهد انباشته از مجرمانی بود که پرونده و حکم معلومی نداشتند.
«فلکه تلویزیون»؛ پس از توسعه در ابتدای دهه ۷۰ قرن ۱۴ خورشیدی، به «جمهوری اسلامی» تغییر نام داد و دو دهه بعد هم یک تقاطع غیرهم‌‏سطح بر روی آن ساخته شد. عملیات اجرایی توسعه فلکه تلویزیون در ۱۷ مهرماه ۱۳۶۹ آغاز و تقاطع سه سطحی جمهوری اسلامی در ۲۰ مهر ۱۳۸۹ افتتاح شد.
علی صدرایی به‌تازگی در کشفی جالب و کاملا اتفاقی در مسیر کوهنوردی به ابزار‌های سنگی در جاده خلج دست یافته است. او محوطه‌ای بزرگ در سنگ‌سیاه خلج کشف کرده که به‌گفته خودش شواهدی از دست‌افزار‌های سنگی انسان نخستین دارد.
خیزش روستای باشتینِ بیهق در سال ۷۳۷ قمری و برخاستن بانگ قیام حسن و حسین جوری، فرزندان حمزه باشتینی در برابر تعدّی ایلچیان مغول؛ پرچمی که در پی زوال قدرت ایلخانان بر فراز خراسان به اهتزاز درآمد.
آیت الله سیدمحمدحسن حسینی قوچانی، مشهور به «آقانجفی قوچانی» فقیه، نویسنده و عالم خراسانی که با کتاب‌های «سیاحت شرق» و «سیاحت غرب» نامش را ماندگار کرد.
ورود صولت‌السلطنه به خراسان و استقرارش در مشهد، شعله‌های آخرین شورش عشایری تاریخ معاصر را می‌پراکند؛ شورشی که ظرف چند هفته بخش‌های وسیعی از تایباد، تربت‌جام، باخرز، خواف، سرخس و فریمان را تحت کنترل تفنگچیان هزاره درمی‌آورد.
یکی از قدیمی‌ترین هنرمندانی که با نقاشی در حرم مطهر پیوند خورده، آقا حسن نقاش هراتی است. قاضی احمد منشی قمی در گلستان هنر او را نقاشی از هرات و از هنرمندان برجسته روزگار خود معرفی می‌کند و می‌نویسد که به دستور حاکم خراسان داخل روضه منوره را نقاشی کرد.
در لایه گچی زیر آینه‌کاری‌های حرم‌رضوی، آثاری از نقاشی‌های رنگین و ظریف شناسایی شده که احتمال اجرای آنها در دوره صفوی مطرح شده است. این شواهد البته برای نسبت دادن قطعی همه این لایه‌ها به یک دوره کافی نیست.
بررسی‌ها نشان می‌دهد که پیشینه تأسیس اسلحه‌سازی در مشهد، به دوره صفویه باز می‌گردد. محصولات این مراکز اسلحه‌سازی، در برخی لشکرکشی‌های مهم تاریخ ایرانِ عصر صفوی، نقشی محوری و غیرقابل انکار داشته‌است.
خبرنگار روزنامه «اطلاعات»، در مهرماه سال ۱۳۲۴ خورشیدی، سری به گرمخانه مشهد زده است و آنجا را به زندان‌های هیتلر و کارکنانش را با سربازان هیتلر مقایسه کرده و اقرار کرده که آن‌ها در قساوت قلب و آدم‌کشی گوی رقابت را ربوده‌اند.
شاهقلی سلطان استاجلو در دوره حکومت شاه تهماسب یکم، به دفعات، مأمور اداره امور خراسان شد و به عنوان والی مشهد فعالیت می‌کرد. او در کارنامه سیاسی و نظامی‌اش، مجموعه‌ای از افتخارات داشت اما در سال ۹۸۴ قمری در مشهد یا هرات به قتل رسید.
ورق زدن مطبوعات دوره ناصری نشان می‌دهد که نام «نظمیه» از همان سال‌ها در خبر‌های شهر مشهد به چشم می‌خورد. با وقوع مشروطه و شکل‌گیری ادارات «محبس نظمیه» به‌عنوان نهادی ساختارمند در خبر‌ها پدیدار می‌شود.
به نظر می‌رسد که پس از دوره صفویه، نام سراب به تدریج به عنوان محله‌ای وسیع در غرب مشهد تثبیت شد؛ اما این محدوده پیش از آنکه عنوان «سراب» بگیرد، چه نام داشت؟ مهدی سیدی در این‌باره محله سراب را پس از نوغان، قدیمی‌ترین محله مشهد دانسته است.
در میان آثار تاریخی خراسان؛ ۵ اثر تاریخی مشهد و پیرامون آن در آغاز شکل‌گیری فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیدند که یکی از آنها بنایی باستانی در مسیر مشهد است و باقی، بنا‌هایی از دوران نخست اسلام.
سنگاب خوارزمشاهی به دلیل اندازه بزرگ و شکل متفاوتش توجه مخاطب را جلب می‌کند؛ اما پشت این ظاهر ساده، ساختاری دقیق و حساب‌شده قرار دارد. با قطعیت می‌توان گفت که سنگاب خوارزمشاهی یک شیء کاربردی بوده است.
منابع عهد ناصری مملو از گزارش‌های شبیخون به زائران مشهد و غارت دارایی‌های آنان است. هراس از ترکمان‌تازی، پیوند اقتصادی و اجتماعی خراسان با فلات مرکزی ایران را تا مرز گسست پیش برد.
سافتبال در سال ۱۸۸۷ میلادی (۱۳۹ سال پیش) توسط جرج هنکوک در شیکاگو ابداع شد؛ روزنامه خراسان در بهار ۱۳۳۸ از ورود این ورزش به مشهد خبر داد.