تاریخی - صفحه 10

لسترنج سه سال از عُمرش را هم در ایران گذراند اما نه در ایران و نه در کتابخانه بزرگ دانشگاه کمبریج که به ظاهر، بخش عمده آثارش را در آن پدید آورده، دقت عمل لازم را به خرج نداده است. در مطلب پیش‌رو برخی از این موارد را اشاره کرده‌ایم.
ترور‌های کور با سه هدف عمده صورت می‌گرفت؛ نخست ایجاد رعب‌و‌وحشت از طریق گسترش ناامنی و اغتشاش در جامعه، دوم ایجاد نارضایتی گسترده و القای ناتوان‌بودن نظام جمهوری اسلامی در تأمین امنیت برای شهروندان.
طنین صدای حاج‌محمد کاووسی‌بِلاشک ۱۰۲ ساله معروف به حاج‌آقا چرخ‌و‌فلکی تا همین هفت هشت‌سال پیش در کوچه‌های این شهر بزرگ می‌پیچید. صدا‌ی قیژ و قیژ چرخ‌وفلکش، قلب بچه‌های شهر را زیر و رو می‌کرد.
خطاطان مشهدی از دیرباز، نقشی مهم و اساسی در تکمیل و زیباتر کردن هنر فاخر خوشنویسی داشته‌اند. سلطانعلی مشهد، یکی از نخستین مفاخر این عرصه است که افتخار مجاورت بارگاه منور رضوی و اطلاق عنوان مشهدی را نیز دارد.
یادگاری ارزشمندی از مبارزه تاریخی اهالی خطه جنوب علیه استعمار انگلستان در موزه آستان قدس رضوی نگهداری می‌شود که ماجرای آن به جنگ جهانی اول و ایستادگی مردان و زنان خوزستان با دستان خالی پای وطنشان ایران برمی‌گردد.
مصطفی سزاوار، عکاس ۶۷ ساله میدان ده‌دی (سوم اسفند) می‌گوید که عکاسی را نزد پدرش که هم اکنون ۹۲ سال دارد. او این این مغازه را ۵۰ سال پیش به قیمت ۱۷ هزار تومان خریده است.
ازآنجاکه مسیحیان، به‌عنوان پیروان یکی از ادیان الهی، در ایران همواره مورداحترام بوده و آزادانه زندگی و فعالیت کرده‌اند، در مشهد نیز که مذهبی‌ترین شهر ایران است، حضور چشمگیری داشته و صاحب‌کلیسا بوده‌اند.
بولوار عبدالمطلب، امروزه بیش از سه کیلومتر طول دارد؛ اما این توسعه سه‌هزار‌متری، به‌تدریج صورت گرفته است. در نقشه‌های دهه‌۱۳۶۰ به قبل، نشانی از وجود مسیری مستقل در محدوده امروزی بولوار عبدالمطلب نیست.
اگر بخواهیم درباره آثار تاریخی شهر مشهد سخن بگوییم، نخستین‌بار در ۱۵‌دی‌۱۳۱۰ چند اثر تاریخی شهر در زمره آثار ملی قرار می‌گیرند؛ آثاری، چون حرم امام‌رضا (ع)، آرامگاه خواجه‌ربیع، مصلای پایین‌خیابان و گنبد هارونیه.
پایه‌گذار قهوه‌خانه عرب یک نجفی بود و بعد هم آقای عرب که حالا سن و سالی از او گذشته و در بستر بیماری است. توکلیان از قدیمی محله می‌گوید: تنها چیزی که از آن زمان به خاطرم مانده مهره‌هایی است که با آن چای می‌خریدند.
نهم دی ۱۳۵۷ مراسمی در مشهد برپا شد که پس از آن، جمعیت به سوی استانداری حرکت کردند و تانک‌های ارتش برای مقابله وارد عمل شدند. در این روز گلوله و زنجیر تانک، ده‌ها نفر از جمله الهه زینال پور و مهری زارع عباس آبادی را به شهادت رساند.
مشهد در روز‌های شنبه و یکشنبه نهم و دهم دی‌ماه ۱۳۵۷، شاهد حوادث و وقایع بسیار تلخی بود اما این حوادث باعث از بین رفتن ترس مردم از مواجهه مستقیم با نیرو‌های حکومتی شد و مسیر نهضت را تا پیروزی کامل هموارتر کرد.
آیت‌الله میرزاحبیب خراسانی یکی از چهره‌های تأثیرگذار تاریخ معاصر مشهد است. او را با عنوان عالم، فقیه و عارف برجسته می‌شناسند. رحلت میرزاحبیب یکی از معما‌های پرابهام در تاریخ مشروطیت مشهد است. فرزندش می‌گوید: درگذشت این چهره نامدار معاصر، طبیعی نبوده است.
تقی بینش در یادداشتی در روزنامه آزادی می‌نویسد: هنوز در نهر خیابانی که از وسط شهر می‌گذرد، انواع و اقسام کثافت و زباله می‌ریزند و زن‌ها رخت می‌شویند و بعد این معجون افلاطون بخورد مردم می‌رود.
در اين راسته بازار مي‌شد دكان رفوگري قالي، حصيربافي، دوچرخه‌سازي و... را ديد. خيلي از كارهايي كه زماني براي خودشان بروبيايي داشتند و حالا از آن‌ها خبري نيست.
پیش از ورود، در بسته مدرسه، نام حک‌شده مدرسه بر سردر آن «هنرستان صنعتی سیدجمال‌الدین اسدآبادی» و جمله‌ای که نوشته شده «اینجا سرآغاز تولد یک مهندس است» اولین دیدنی‌هایی است که در هنگام ورود جلوی راهم قرار می‌گیرد.
دو سال بعد از احداث خیابان‌های شاهرضا و ارگ، توسعه معابر شهری با تمرکز بر روی خیابان‌های تازه‌ساز آغاز و به‌این‌ترتیب، خیابان خسروی متولد شد و دو معبر اصلی جدید را در قلب بافت قدیمی مشهد به‌هم متصل کرد.
در مشهد، سابقه تأسیس نخستین میدان‌بار که با هدف عرضه مستقیم کالا به‌وجود آمد، به دوره قاجار می‌رسد. برابر اسناد موجود، آصف‌الدوله اولین میدان‌بار را راه‌اندازی می‌کند. روزنامه ایران، گزارش شادی و شکرگزاری مردم را از این اتفاق چاپ می‌کند.
نامش حاج‌علي مرادي است. او می‌گوید: زمان ما شناسنامه نبود، شناسنامه زمان رضا‌شاه باب شد. اما آن‌طوري كه دخترم حساب كرده، حدود صدوده سال دارم. نوجواني‌اش را در زمان احمدشاه گذرانده‌ و در زمان حكومت رضاخان سرباز بوده است.
در طول سلسله‌های پادشاهی مختلف، حکام وقت و سرداران نظامی و گاهی حتی کارگزاران و... هم به ثروت حرم‌رضوی چشم داشتند و به آن دست‌درازی کردند. آقازاده‌ها یا همان شاهزادگان افشاری نمونه‌هایی از این سارقان تاریخی‌اند!