شهید محمد میراب‌طرقی شبیه مجید اخراجی‌ها بود

خون شهید، سند خوبی و درستی اوست. او کسی که از کارزار جنگ و خشم دشمن اِبایی ندارد و برای دفاع از خاک وطنش و ناموسش، تن به خطر می‌دهد و در‌برابر دشمن می‌ایستد.

همه آنهایی که ایستادن در خاک پرغبار جبهه را به نشستن در نسیم فرح‌بخش حیاط خانه هاشان ترجیح دادند، یک‌جور نبودند ولی قطعا همه‌شان دلی به وسعت دریا داشتند که توانستند از تعلقات این دنیا دست بشویند و پا در مسیری بگذارند که خودشان بهتر از هر کسی از خطر‌های آن آگاه بودند.

شهید محمد میراب که زمان حیاتش، دستمال ابریشمی به گردن می‌آویخت و پشت کفش‌هایش را می‌خواباند و نمی‌توانست دست از رفقایش بردارد، یکی از افرادی است که با شجاعت و ناموس‌پرستی‌اش ثابت کرد نه‌تن‌ها اخراجی نیست که معراجی است.

او پسر یکی از گرمابه‌دار‌ها و افراد متمول طرق بود که پدرش به‌خاطر علاقه وافری که به او داشت، از هیچ کاری برایش دریغ نمی‌کرد. روزگارش بعد‌از پایان مقطع سیکل، به خوش‌گذرانی با دوستان و گاهی هم کار در فروشگاه پدرش- آن هم از سر تنفن- می‌گذشت.

به تصور خیلی‌ها او اصلا مرد روز‌های پرخطر جنگ و جبهه نبود. حتی علاقه‌مندی‌اش به دختری که به خواستگاری‌اش رفته بود، دیگر هیچ بهانه‌ای نمی‌گذاشت که کسی به ذهنش خطور کند او به‌یک‌باره تصمیم به رفتن به جبهه بگیرد و یک ماه بعد هم شهید شود. شهادتش هم آن‌قدر دلیرانه و جسورانه باشد که جان بیش‌از صد رزمنده را نجات دهد و دشمن هم از شهادت  او ناراحت شود.

۲۴ خرداد امسال، بیست‌و‌هشتمین سالگرد شهادت محمد میراب‌طرقی بود. به همین مناسبت به خانه خواهرش در محله طرق رفتیم و ضمن دیدار با مادر سالخورده‌اش، بیشتر از او شنیدیم. در این گفتگو کاظم و فاطمه میراب، برادر و خواهر محمد، ما را همراهی کردند.

روزگار پدر محمد

حاج عباسعلی میراب بعد‌از فوت همسر اولش با بی‌بی‌صغری ازدواج می‌کند و از او صاحب سه دختر و دو پسر می‌شود. محمد، پسرِ بعد‌از سه دخترِ بی‌بی‌صغری و عزیز دل همه بود.

برادر بزرگ‌تر محمد میراب درباره مرحوم پدرش می‌گوید: پدرم در طرق، فروشگاه لوازم خانگی و نمایندگی پخش گاز بوتان را داشت.

آن زمان سخت نمی‌گرفتند و نیاز نبود برای فروش هر محصولی، پروانه کسب همان کالا را بگیرند؛ به‌همین‌دلیل با یک پروانه کسب، در فروشگاه او همه وسایل از ساعت مچی تا موتور وجود داشت و به غیر از طلا که ساخت‌وسازش ظریف بود و پارچه که نیاز به متر‌کردن داشت، همه‌چی داشتیم. فروشگاه پدرم، نمایندگی همه کالا‌های آن زمان محسوب می‌شد و حتی کفش ملی هم داشت.

خیلی از وسایل زندگی مانند یخچال، اجاق گاز، تلویزیون و‌... از همین فروشگاه راهی خانه‌های طرقی‌ها شد. حتی نخستین‌بار کپسول گاز را پدرم به طرق آورد. سال‌۱۳۴۸ که پدرم گاز را به طرق آورد، مردم از والور استفاده می‌کردند. آن سال محمد هفت‌سالش بود. پدرم با فراهم‌کردن همه وسایل مورد‌نیاز مردم در فروشگاهش و فروش اقساطی کم و‌کسری برای آنها نگذاشت.

سربازی در نیروی دریایی

قبل‌از به‌دنیا‌آمدن محمد، ما پنج‌برادر بودیم. از این تعداد فقط یکی از برادرانم به تحصیل پرداخت و بقیه‌مان راه پدر و کسب‌و‌کار آزاد را انتخاب کردیم. چون آن زمان طرق دبیرستان نداشت، بچه‌ها خیلی راحت‌تر قید درس را می‌زدند. محمد بعد‌از گذراندن دوره سیکل،  دنبال درس و مدرسه نرفت.

سال ۱۳۵۸ برای کار به فروشگاه پدرم در مشهد آمد. این فروشگاه در ابتدای خیابان جمهوری اسلامی بود که بعد‌از فروشگاه طرق افتتاح کرده بودیم. به غیر از یکی از برادرانم که افسر همافر بود، من و برادران دیگرم در این دو فروشگاه و گرمابه‌های بربرآباد طرق مشغول کار بودیم.

محمد حدود یک‌سال در فروشگاه مشهد کار کرد که راهی سربازی شد. البته حدود یکی‌دوسال غیبت داشت و نزدیک بیست‌سالگی به سربازی رفت. خدمت سربازی‌اش در نیروی دریایی بود؛ ۲۰ ماه در بندر‌انزلی و بندرعباس خدمت کرد و دیگر ادامه نداد.

دوره خدمتش هم خیلی به خودش سخت نمی‌گرفت و خیلی به ماندن و نماندن مقید نبود؛ یعنی هر وقت دلش می‌خواست می‌آمد و هر وقت که می‌خواست، برمی‌گشت!

تصمیم گرفته بود از‌طریق بسیج به جبهه برود ولی تا زمانی که رفتنش قطعی نشده بود، کسی از تصمیم او مطلع نبود.

آخرین دیدار

فاطمه، خواهر کوچک‌تر شهید میراب، زمانی‌که برادرش تصمیم قطعی برای رفتن به جبهه را گرفته بود، چند فرزند داشته که یکی از آنها نوزاد بوده است. او روز رفتن محمد را خوب در یاد دارد و می‌گوید: روزی که محمد می‌خواست برود، باران شدیدی می‌بارید.

قبل‌از رفتنش به خانه من آمد و با بچه‌هایم شوخی می‌کرد. آنها را خیلی دوست داشت. وقتی سراغ قنداق دختر کوچکم رفت و او را بوسید، مثل همیشه نبود و حال‌و‌هوای دیگری داشت. انگار به او الهام شده بود که رفتنش بی‌بازگشت است و این آخرین دیدار او با ماست.

من وقتی روز رفتن او و حال‌و‌هوای متفاوتش را به یاد می‌آوردم، صحبت خانواده‌های شهدایی برایم تداعی می‌شود که می‌گویند به شهیدشان الهام شده بود که برنمی‌گردد و این موضوع حقیقت دارد؛ چون خودم چنین حس و حالی را در محمد دیدم.

می‌خواست به قلب دشمن حمله کند 

برادر شهید از سال شهادت محمد اینگونه روایت می‌کند:اوایل سال ۱۳۶۷ فردی پیش ما آمد و گفت دیگر جنگ رو به پایان است و از حالا به بعد، عراقی‌ها فقط می‌خواهند رزمنده‌ها را به اسارت بگیرند. همان‌طور هم بود و شهادت محمد در روز‌های پایانی جنگ رخ داد. او بیست‌و‌چهارم خرداد به شهادت رسید و تیرماه هم ایران و عراق قطعنامه را امضا کردند.

شهادت محمد در روزهای پایانی جنگ رخ داد. او بیست‌و‌چهارم خرداد به شهادت رسید 

خبر شهادت محمد برای ما باورپذیر نبود؛ او در نخستین اعزامش که دوره‌ای چهل‌و‌پنج‌روزه بود، شهید شد. برادرم، پسر شجاع و نترسی بود که همیشه دلش می‌خواست به قلب دشمن حمله کند.

من این روحیه‌اش را خیلی خوب می‌شناختم و به همین دلیل با رفتنش به جبهه مخالف بودم. او هم می‌دانست که اگر به من بگوید، مخالفت می‌کنم و از رفتن بازمی‌دارمش؛ برای همین روزی که در طرق نبودم، بدون خداحافظی رفت.

وقتی شهید شد، فردی به فروشگاه ما آمد و خبر شهادتش را آورد. به‌دنبال این خبر من به تعاون سپاه (در خیابان کوهسنگی) رفتم و پرس‌و‌جو کردم. در آنجا چند عکس نشانمان دادند که هیچ‌کدام از آنها محمد نبود ولی چند نفر آمدند و شهادت دادند که شهادتش را دیده‌اند.

با‌این‌حال، چون جنازه‌ای نبود که تحویلمان بدهند، تردید داشتم. برای اینکه خبر را به پدرم بدهم، شب از چند تن از‌جمله حاج‌آقا رسولی که در حرم امام رضا (ع) وجوهات دریافت می‌کرد و حاج‌آقا جاهدی دعوت کردم تا به خانه من بیایند و آنها خبر شهادت محمد را به پدرم بدهند.

چشم انتظاری پدر تا زمان فوت

کاظم میراب که هنوز بی‌خبر‌رفتن محمد برایش غم‌انگیز است، سکوت می‌کند و در‌حالی‌که به گل‌های قالی چشم دوخته است، اشک می‌ریزد. ادامه می‌دهد: محمد همیشه با پدرم بود و پدرم، او را خیلی دوست داشت. نمی‌شد این خبر ناگوار را ناگهان به او بگوییم.

پسر بزرگ مرحوم میراب از چشم‌انتظاری پدرش برای محمد تا زمان فوتش می‌گوید و اینکه «او هیچ‌وقت شهادت محمد را باور نکرد و تا زمان فوتش چشم‌انتظارش بود. می‌گفت تا جنازه پسرم را نبینم، باور نمی‌کنم و برای همین همیشه در جستجوی او بود. حتی زمانی که اسرای ایران را به کشور می‌آوردند، کسی را می‌فرستاد تا تحقیق کند و نشانی از محمد پیدا کند.»

خواهر شهید هم دنباله حرف برادرش را می‌گیرد که «چشم‌انتظاری پدرم تا آنجا بود که او تا هشت‌نه‌سال بعداز شهادت محمد، از بنیاد شهید حقوق نگرفت و بعد از آن هم به‌خاطر حرف دیگران که متقاعدش کرده بودند برای روز‌های پیری مادرش این حقوق را قبول کن، پذیرفت.»

گلوله سیمونوف و شهادت

تلاش خانواده محمد برای یافتن نشانی دقیق‌تر از او و آرام‌شدن قلبشان تا سال‌ها بعد‌از شهادتش ادامه داشت؛ هفت‌هشت سال بعد که هم‌رزم محمد از اسارت برگشت، جواب نسبتا قانع‌کننده‌ای برای خانواده او داشت.

کاظم میراب بیان می‌کند: هم‌رزمش اهل تربت جام بود و برای ما تعریف کرد که تا لحظه آخر کنار محمد بوده است. به گفته او، محمد پشت تیربار ایستاده بوده و به‌سمت دشمن تیراندازی می‌کرده که با گلوله سیمونوف به شهادت می‌رسد، اما خودش که تیر‌ها دستش بوده  و روی زمین خوابیده بوده، سالم می‌ماند و به اسارت عراقی‌ها درمی‌آید.

هم‌رزم محمد می‌گفت آنها دائم به او هشدار می‌دادند که ما کاری با شما نداریم. فقط تسلیم شوید؛ با‌این‌حال محمد برای اینکه سایر رزمنده‌ها فرار کنند و اسیر یا شهید نشوند، پی‌در‌پی تیراندازی می‌کرده است.

برادر من مصداق «مجید» فیلم اخراجی‌ها است، مقدمات ازدواجش فراهم شده بود و فقط کارت پایان خدمتش مانده بود

ازدواجی که ناکام ماند

در بین خاطرات به‌جامانده از محمد، علاقه او به دختر همسایه‌شان، دلِ برادر را بیشتر می‌سوزاند. برادر بزرگ‌تر می‌گوید: تقریبا مقدمات ازدواجشان فراهم شده و فقط کارت پایان خدمت سربازی‌اش مانده بود تا رضایت پدر دختر مور‌دعلاقه‌اش را بگیرد.

شاید برادر من مصداق «مجید» فیلم اخراجی‌ها باشد؛ او هم متعصب و ناموس‌دوست بود هم عاشق و دلیر. البته همان زمان هم کسانی بودند که شیوه زندگی امثال محمد را نمی‌پسندیدند ولی او پسر خوبی بود و از نیازمندان دستگیری می‌کرد.

خواهر شهید در وصف ویژگی‌های جوانمردانه برادرش اضافه می‌کند: کسی به یاد ندارد که محمد در اتوبوس طرق بوده باشد و در‌حالی‌که زنان ایستاده بودند، مردان روی صندلی بنشینند. او پسر شلوغی بود ولی هیچ‌وقت ضعیف‌تر از خودش را اذیت نمی‌کرد و خیلی دل‌رحم بود.

در تایید دل‌رحمی او هم برادرش می‌افزاید: زمانی‌که در فروشگاه کار می‌کرد، به‌رایگان کپسول پر از گاز را به افرادی که توانایی خرید نداشتند می‌داد؛ شاید بیش‌از ۵۰ کپسول گاز را رایگان به مردم داده باشد.

در‌عین‌حال که دل رحم بود، در جبهه، شجاعت بسیار از خودش نشان داده بود. فرمانده‌اش برایمان تعریف می‌کرد هر عملیات سختی داشتیم، او داوطلب حضور در همان عملیات بود. پیشگام‌بودن او، دوستانش را هم تشویق می‌کرد و نیروی لازم برای عملیات جور می‌شد.

* این گزارش سه شنبه، یک تیر ۹۵ در شماره ۱۹۸ شهرآرامحله منطقه ۷ چاپ شده است.