جانبازی که با یک دست و یک پا رکاب میزند 
فریده ایوبی قالیباف چیره دست محله وکیلآباد است 
فریده ایوبی قالیباف چیره دست محله وکیلآباد است
شیرین شجاعی | فقط ۱۹ سال دارد، اما با کولهباری از عشق، انگشتان هنرمندش را میان گرههای درهمتنیده فرش فرو میبرد و با هر گرهای که میزند، انگار ذرهای از وجود خود را میبافد و بالا میرود و بالاتر... سن و سالش برای فهمیدن درد و رنجهای قالی کم است، اما تار و پود قالی، او را هم مثل همه بافندگان این گلهای عاشق، زود بزرگ کرده است.
میگوید: «من هم مثل خیلیها برای هنر بافت زیاد ارزش قائل نبودم. فکر میکردم همه روستاییها وقتشان را پای دار میگذارند، اما هرچه که بیشتر وارد باغ قالی میشوم، بیشتر شیفته گرهزدنها و صدای دف (ابزار نظم دادن در قالیبافی) این گرهها هستم.»
فریده ایوبی هنرمند محله وکیلآباد مشهد است که عشق و علاقه به هنرهای اصیل ایرانی و کنجکاوی تاریخیاش، سرنوشتش را طوری رقم زده است که پا بر روی تصورات منفیاش درباره قالیبافی گذاشته و خودش را به آغوش پر رمز و راز هنری سپرده که همه، حتی خود او روزی آن را هنری قدیمی و بدون کاربرد در دنیای امروز میدانستند. اما او امروز دیگر آن نگاه منفی را به قالیبافی ندارد و میگوید: «اگر مردم از نزدیک با هنر قالیبافی و سختیها و در عین حال شیرینی هاش آشنا شوند و اگر فقط ساعتی در کنار بافندگان بنشینند و ببینند با چه عشقی قلاب به دست گرفته و گره میزنند و دف میکوبند، خودشان هم شیفته این هنر میشوند.»
درخششی از استان تا کشور
هنرمند جوان محله ما در گامهای آغازین هنریاش توانسته به سرعت پلههای موفقیت را بپیماید. کسب مقام اول کشوری در مسابقات علمی کاربردی، مقام اول استانی در مسابقات فرهنگی هنری و مقام سوم استانی در المپیاد فرش نشان میدهد این دختر جوان خیلی خوب با هنرش ارتباط برقرار کرده است.
مقام اول کشوری در مسابقات علمی کاربردی و مقام اول استانی در مسابقات فرهنگی هنری از افتخارات فریده است
خودش معتقد است: «قالیبافی هنری پر رنج و زحمت است، اما وقتی پشت دار قالی مینشینم، تمام غم و غصههایم بین گرههای مشتاق قالی گم میشوند. گاهی چنان غرق کار میشوم که دیگر زمان را هم فراموش میکنم، گویی در دنیای دیگری به سر میبرم.»
راست میگوید؛ این را من هم میبینم. قلاب را که به دست میگیرد، دیگر ما را هم فراموش میکند. چنان مستانه انگشتان را به بازی نخها میسپارد که گویی گرههای وجود خودش را در هم میتند. با هر ضربه دف، نتهای موسیقی را بر سینه دار میکوبد. ابزار در دستانش هنرمندانه میرقصند و نقش میزنند بر دل دار قالی تا او ثبت کند هنری را که قرنهاست با ایران پیوند دارد.
در هنرش بیشتر از طرحهای شاهعباسی، گلفرنگ، سبد گل، گل و مرغ و طرحهای خطایی و اسلیمی استفاده میکند و همینطور که باغ قالیاش در حال تکمیلشدن است، میگوید: «این طرحها به خاطر جذابیت و اصالتی که دارند با هنر قالیبافی همسو هستند. به عقیده من طرحهای مدرن با هنر قالیبافی تناقض دارد و نمیتوان از خیلی از آنها در این هنر استفاده کرد.»
بیمهر به قالی
هنرمند محله ما میگوید: «در محله چند نفری هستند که کار بافت را انجام میدهند، اما هیچ کدام به سبک تابلوفرش کار نمیکنند.» او ادامه میدهد: «متاسفانه در محله ما خیلی به این هنر اهمیت نمیدهند. چرا که درآمد خانوادهها کم است و نمیتوانند برای آن سرمایهگذاری کنند.»
اصیلترین قالیها ایرانیاند
فریده، قالیبافی را هنری دینی و قدیمی میداند که با توجه بیشتر به آن میتوان گامهای ارزشمندی در حفظ میراث و هنرهای اصیل ایرانی برداشت. او میگوید: «به این هنر در چین، ترکیه و حتی کشورهای اروپایی خیلی توجه میشود و این در حالی است که ما ایرانیها که خالق قالیبافی هستیم، خیلی به این هنر اهمیت نمیدهیم. در کمال ناباوری میبینیم که کشورهای خارجی بر روی بافندگان ایرانی سرمایهگذاری میکنند، اما همین هنر در بین ایرانیها بیارزش تلقی میشود.»
مظلوم و آرام
دلش از ظلمهایی که به قالی شده حسابی پر است. میگوید: «اگر مردم جایگاه فرش را بدانند، بیشک برای آن زمان و هزینه بیشتری اختصاص میدهند. در تصور برخی از مردم، فرش دستباف و قالیبافی هنری سطحی است و بدون توجه به وقت و زحمتی که برای بافت قالی صرف میشود، به راحتی این اثر هنری را زیر پا پهن میکنند.»
تمام حرفهایش بوی بیمهری میدهد، میگوید: «گاهی میبینیم که فرش دستباف را در سطح فرش ماشینی میدانند و آن را زیر پا پهن میکنند. شاید برای برخی این حرفها بیاهمیت تلقی شود، اما دیدن این شرایط برای من که مدت کمی است وارد این هنر شدهام بسیار دردآور است و بیشک هنرمندانی که سالها برای این هنر زحمت کشیدهاند، از این مسائل بیشتر ناراحتند.»
هنرهای اصیل را زنده نگه داریم
فریده ایوبی میگوید: «در گذشته به قالیبافی کمتر توجه میشد، اما امروزه بهویژه در بخش تابلوفرش توجه بیشتری به این هنر میشود؛ گرچه هنوز هم فاصله زیادی تا رسیدن به جایگاه آرمانی آن داریم.»
*این گزارش پنج شنبه، ۳۰ شهریور ۹۱ در شماره ۱۶ شهرآرامحله منطقه ۱۲ چاپ شده است.
لینک کوتاه
آوا و نمــــــای شهر
