بیشتر خانههای کوچه شهید صادقی2 یا همان آپادانا در طرح نوسازی بافت فرسوده آبکوه تخریب شده است و ساکنانش از محله رفتهاند. قدمت کوچه آپادانا به بیش از 70سال پیش برمیگردد. سازمان بسیج ادارات و کارمندان در این کوچه قرار دارد.قدیمیهایی که ماندگار شدهاند بهخاطر میآورند که از اول تا آخر کوچه باغ تره بود و کارخانه قند آبکوه از همه جا دیده میشد.
کوچه شاهنامه۳۱ یکی از معابر اصیل محله چهاربرج است که اولین سکونتها در این کوچه به بیش از ۱۰۰سال قبل برمیگردد.این کوچه که درختان توت قدیمی زیادی را در خود جای داده است تا حدود ۵۰سال قبل قسمتی از جاده قدیم مشهد به قوچان بوده است و در گذشته به نام حاجیآباد شناخته میشده که اکنون همین نام بر معابر فرعی آن گذاشته شده است.
تقریبا همه ساکنان کوچه شهید صادقی27 (دکتر اسدالله آزاد) آپارتماننشین هستند. این کوچه از یک سمت به بولوار شهید صادقی و از سمت دیگر به کوچه شهید سوزنچی3 منتهی میشود. از بولوار شهید صادقی تا انتهای کوچه سمت راست مجموعههای آپارتمانی است.سمت چپ کوچه دیوارهای باغی بلند است که پشتش زمین چمن مجموعه رفاه کارگران واقع است. مجموعه استعدادیابی دانشآموزان پایه اول و مرکز آموزشی «ارم» همه در سمت راست کوچه قرار دارد.
کوچه آموزگار شهید رجائی82 از معابر فرعی محله فارغالتحصیلان است که با وجود بنبست بودن انتهای این معبر به واسطه مجموعههایی که در آن واقع شده است، بسیار پرتردد است. این معبر در فصل بازگشایی مدارس و دانشگاهها با کمبود جای پارک خودرو روبهروست که این موضوع سبب ایجاد مشکلات زیادی برای ساکنان کوچه و معابر اطراف شده است.
دویست سال قبل، وقتی علی خیاط بخشی از زمینهای تهپلمحله را خرید، هنوز کشاورزی بیخ گوش مردم این محدوده جریان داشت. او همان زمان زمینهایش را در رضوان13 به باغچه تبدیل کرد و مردم آن را به «حیطه علیخیاط» میشناختند. قبل از فوتش هم وقفشان کرد با شرط اینکه تا سیسال بهازای متری یکقران به مردم اجاره داده شود و پولش در تابستان برای خرید یخ سقاخانه اسماعیلطلا صرف شود. بعد از آن هم با ساخت خانه، دست نیازمندان گرفته شود. با همین نیت خانههای زیادی ساخته میشود. که در طرح نوسازی، بخشی خراب شده است.
کوچه توس40 یکی از قدیمیترین معابر محله امام هادی(ع) است که دبستان قدیمی پسرانه شهید حسن رضایی را در خود جای داده است. جز این دبستان پسرانه شهید خدامی هم از دیگر مراکز آموزشی این خیابان است که سال ساخت آن با انقلاب اسلامی گره خورده و به سال 1358 برمیگردد. در این معبر که به نام «شهید قربانی» نامگذاری شده است، علاوه بر مراکز آموزشی، مسجد و حسینیه و بوستان سرسبز بنفشه نیز وجود دارد که پاتوق عصرانه اهالی محل است.
شهید رجایی یکی از خیابانهای قدیمی محله ایوان طرق است که بهواسطه بودن ایوان تاریخی طرق به این نام در بین اهالی شناخته میشود. قدمت ایوان طرق را محلیها بین ۷۰۰ تا ۸۰۰ سال تخمین میزنند.
کوچه شهدای فاطمیون2 مزین به نام شهید صادق محمدی هیرمند است. این کوچه از معابر قدیمی محله جلالیه است.مردم عموما اینجا را به کوچه «پمپ گاز» یا «مدرسه تختی» میشناسند. معبری که بخشی از آن به پیشهوران اختصاص دارد و سوی دیگرش مسکونی است. همسایگی این کوچه با بوستان وحدت و نزدیکی حرم مطهر باعث شده تا محدودهای مسافرپذیر باشد و در سراسر کوچه خودروهای پلاک شهرهای دیگر و رفت و آمد زائران به چشم بخورد. دبیرستان آیتالله خامنهای هم از مراکز آموزشی قدیمی این کوچه است.
داخل پنجتن55 که میرویم، به خیابان شهید بایزدی میرسیم. بیشتر واحدهای مسکونی این خیابان مجتمع مسکونی است. یکی از مجموعههای معروف آن مجتمع محمدیه ویژه توانیابان و معلولان است. علاوه بر این پانصد واحد مسکونی دیگر در قالب طرح مسکن محرومان حاشیه شهر درحال ساخت است. همجواری با دو بوستان بزرگ لاله و نرگس از ویژگیهای این معبر است که فضای سبز و وسیع آن بر گرمی و خشکی هوا سایه انداخته است.
خیابان آموزگار۱۷ معبری فرعی در محله آزادشهر است که به نام میرزاکوچکخان نامگذاری شده است. این خیابان در شهریورماه آخرین روزهای آرام خود را سپری میکند، چرا که به واسطه قرارگرفتن چهار مدرسه از ابتدای مهر تردد دانشآموزان و سرویسهای مدارس به این معبر افزایش مییابد.
طبق شنیدههای حاجآقا امینی، یکی از قدیمیهای خیابان خسروینو، ملاحیدر در دوره قاجار به مسجدیها عربی و قرآن میآموخت و این محل به نام او مشهور شد. گویا آن زمان مسجد، خانهای کوچک و قدیمی بود که حاجمحمدعلی اتحادیهقراجهداغی بخشی از زمین خانهاش را وقف آن کرد و وقتی در سال 1299شمسی فوتکرد، طبق وصیتش داخل مسجد به خاک سپرده شد.
در کوچه دهخدا 11 که بهنام «پروین اعتصامی» نامگذاری شده است، بسیاری از کاربریهای مورد نیاز شهروندان پیدا میشود، از مدرسه ابتدایی و دبیرستان تا سالن ورزشی چندمنظوره و بوستان خطی سرسبز و دلچسب که منظرهای زیبا را در یک پیادهروی عصرانه پیش چشم شما نمایان میکند. دهخدا 11 از معدود کوچههای منطقه ماست که تعداد خانههای ویلایی در آن بیشتر از آپارتمانهای سربه فلک کشیده است.
کوچه سجادی یک را قدیمیها بهخاطر کارگاه گلابگیری انتهای کوچه، با نام کوچه گلابگیر میشناسند. وجود مسجد جوادالائمه(ع) که بیش از یک قرن قدمت دارد، نشاندهنده پیشینه دستکم صد ساله کوچه است. روزگاری این کوچه مسکونی میزبان قدیمیهای شهرمان بود که با گذر زمان و تغییرات ایجادشده در میدان شهدا به معبری نیمه تجاری تبدیل شد.
کوچه شهید زینالعابدین ابراهیمیان یکی از معابر فرعی خیابان محمدآباد در محله شهید رستمی است که انتهای آن به شهرک شهید بهشتی میرسد. دو طرف این معبر پر از مغازه است. بدلیجات، لباسفروشی و... این کوچه به نوعی کوچه تجاری اهالی شهرک شهید بهشتی محسوب میشود . البته چند مجتمع آموزشی و نیز یک کتابخانه بانوان هم در میان این بافت تجاری به چشم میخورند که حال و هوای فرهنگی و آموزشی به کوچه بخشیده است.
تا اواسط دهه 70 بیشتر اراضی خیابان سوختانلو8 را زمینهای بایری تشکیل میداد که نمای این محدوده در بولوار طبرسی را نازیبا کرده و برای ساکنان مشکلساز شده بود.
با گسترش ساختوسازها این محدوده رونق گرفت. دسترسی آسان به دو ایستگاه قطار شهری ولایت و فجر و احداث مراکز آموزشی متعدد، سالن و زمینهای ورزشی، فضای سبز و ... اکنون خیابان سوختانلو8 را پرتردد کرده است.
برای نوشتن از ستون همسایهبههمسایه با شما به هر گوشه از شهر میآییم. این هفته قرعه محلهگردی ما برای پیدا کردن همسایه خوب به نام خیابان طبرسی شمالی60 افتاده است. پرسوجو از جوانترها و مسنهای محله ما را به سوی سوپری محله سوق میدهد. بعد هم سمت دو همسایه دیگر که در کوچه مورد احترام هستند.
تاریخچه کوچه سناباد33 یا همان تربیت به بیش از نیمقرن قبل بازمیگردد. این کوچه باغ بزرگی بوده است با دیوارهای کاهگی کوتاه .این کوچه بهخاطر درختان سرسبز باغ یکی از زیباترین بخشهای محله سعدآباد بهشمار میرود. کوچه تربیت در اوایل دهه40 و قبل از تفکیک و چند تکهشدنفقط چهار ملک مسکونی داشت و مابقی متعلق به استخر سرپوشیده سعدآباد و ادارهها و مجموعههای وابسته به موقوفه گوهرشاد مشهور به باغی به همین نام بود.
اراضی کشاورزی اکبرآباد متعلق به فردی به نام علی میرفندرسکی بوده است. او که زمینهای زیادی هم داشته، در سال ۱۳۴۱ این محدوده ۹۰ هکتاری را با قیمت هر سهم ۵ هزار تومان به ۲۸ کشاورز اهل توس میفروشد.
کوچه نوابصفوی3 که به «بازار حضرتی» معروف است، یکی از معابر قدیمی در نزدیکی حرم حضرترضا(ع) است. وقتی مغازههای حوالی حرم بهدستور ولیان، استاندار وقت، تخریب شد، او زمین این محل را که موقوفه عباسقلیخان بود، به کسبه پیشنهاد کرد تا برای خودشان بسازند. حوالی سال1354 بود که غرفهها ساخته شد و از آنجاکه همجوار بارگاه امامهشتم(ع) بود،بازاریها به اتفاق نامش را «بازار حضرتی» گذاشتند.
در کوچه استاد یوسفی27 بسیاری از کاربریهای موردنیاز شهروندان پیدا میشود.
این کوچه از یکسو به بولوار شریعتی میرسد و با عنوان «شریعتی 11» نامگذاری شده است. غیر از کاربریهای مذهبی، خدماتی، ورزشی و رفاهی که در این کوچه وجود دارد، نزدیک بودن به دانشگاه آزاد اسلامی، وجود بانک ملی شعبه شریعتی و همچنین یک مجموعه ورزش آبی معروف، آن را به محل تردد روزانه بسیاری از شهروندان تبدیل کرده است.