تاریخی - صفحه 36

اولین دیدار فردوسی و سلطان محمود غزنوی در جنگ اندرخ روی داده است. همینجاست که فردوسی بر دلاوری سلطان محمود در دلش درود می‌فرستند. این دیدار به احتمال زیاد یک طرفه بوده است.
کوچه‌ای که در قدیم یکی از فرعی‌های اتصال بازار حاج‌آقاجان (شهید آستانه‌پرست) به ته‌پل‌محله بود، ضیا نام داشت. این کوچه در نقشه سال ۱۳۱۹ بدون قید نام رسم شده است.
نادرشاهِ عاشق توسعه شهر و گسترش تجارت، تصمیم گرفت برای نخستین‌بار یهودی‌ها را وارد مشهد کند تا این شهر توسعه یابد.
بعد‌از باغ سرسبز وکیل‌آباد، اولین مجتمع مسکونی که شهر با آن شروع می‌شود، مجتمع پردیس است.این مجتمع خوش‌آب‌وهوا در سال‌۸۰ ساخته شد.
کوچه حمام برق در ته پل‌محله ۵ یکی‌ از این نام‌گذاری‌های حاصل از ورود فناوری‌های نوین به مشهد است که می‌توان نشان آن را در دوره قاجار دید.
قبرستان ارامنه، تنها قبرستان مسیحی مشهد در دوره قاجار محسوب نمی‌شده و در محدوده خیابان عنصری امروزی، جایی نزدیک به باغ خونی، قبرستان دیگری وجود داشته است.
در کوچه شهید‌اعتمادی‌۴ خبری از همهمه و شلوغی نیست. از مهم‌ترین ویژگی‌های این کوچه، نشانه‌هایی است که از گذشته تا امروز باقی مانده‌اند؛ مسجدی با عمر حدود نیم‌قرن و کوچه‌پس‌کوچه‌های شیب‌دار.
بخشی از محدوده‌ای که امروز محله رسالت نامیده می‌شود، پیش از انقلاب اسلامی روستا یا قلعه صحرایی نام داشته است.
مزرعه‌های شقا، باقرآباد (بُقراباد)، دنجان (دنگان) و خیرآباد چهار مزرعه‌ای هستند که اگر نشانی‌شان را در اسناد با نقشه امروز مشهد تطبیق دهیم، متوجه می‌شویم در حدود محله فاطمیه قرار می‌گیرند.
گرچه خیرآباد مزرعه‌ای قدیمی است که در وقف‌نامه میرزا محسن رضوی در سال ۱۰۵۵ قمری از آن نام برده شده است، محله خیرآباد کنونی در محل این مزرعه قدیمی قرار ندارد.
این کاوش قطعا می‌تواند بسیاری از نقاط تاریک تاریخ خراسان را روشن کند؛ و شاید مهم‌ترینش احتمال کشف یکی از سه آتشکده مهم دوره ساسانی یعنی «آذربرزین‌مهر» باشد که تا هنوز ناپیداست.
تا اواسط دهه‌۷۰ این محله میان مردم به «کوی وحدت» مشهور بود و کمی پیش‌تر از آن به نام «باغوی خواجه‌ربیع» شناخته می‌شد.
کوچه «حوض محمدعلی‌خان» که بخشی از شارستان کهن اطراف حرم رضوی بوده، حالا تغییر ماهیت داده است.
هم‌زمان با آغاز سکونت در کوچه دانش‌آموز۱۱ ، اهالی کاشت نهال را هم در آن آغاز کرده‌اند تا حالا یکی از معابر سرسبز منطقه باشد.
برای امنیت بیشتر، پشت دیواره‌های شهر را گود کرده بودند بعدها در همین گودها مردم ساکن شدند و به کوچه پشت بهره معروف شد.
امروزه فقط یکی از آن سقاخانه‌های قدیمی، یعنی سقاخانه مشهور به «اسماعیل‌طلایی» باقی مانده است، اما دست‌کم تا اواخر دوره قاجار، حرم رضوی سقاخانه‌های متعددی داشته است.
ساختمان ایستگاه راه‌آهن مشهد سال ۱۳۴۵ به‌عنوان یکی از بیست شاهکار معماری بعد از جنگ جهانی دوم در آسیا و زیباترین و مجهزترین ایستگاه راه‌آهن ایران افتتاح شد.
محله دروی یادگار مزرعه درآبد است. از این مزرعه در وقف‌نامه میرزا ابراهیم رضوی در اوایل قرن دوازدهم و همچنین وقف‌نامه خزانه‌دار‌ها (آمنه جواهری) در اواخر دوره قاجار نام برده شده است.
مزرعه دیشدیش که در محله عباس‌آباد امروزی قرار گرفته در سال ۱۰۷۹‌قمری وقف اولاد سروقدی‌ها شده است. محله عباس‌آباد تا سال ۱۳۹۹ جزئی از محله طبرسی شمالی بود.
در سیس‌آباد که مردم آن را به نام «سی‌سواد» می‌شناختند، سه مکتب‌خانه وجود داشت که به کودکان آموزش می‌داد.