تاریخی - صفحه 17

در طول تاریخ، افراد بسیاری کوشیدند با تزریق آب قنات‌های اطراف مشهد به محدوده حرم‌رضوی و محلات مشهد، مشکل آب را تا‌حدودی مرتفع کنند اما برای همیشه ممکن نبود و استفاده از چاه آب،جایگزین شد.
ادیب‌الممالک‌فراهانی وقتی برای تصدی موقوفه خانوادگی قائم مقامی‌ها به مشهد می‌آید، نخستین روزنامه مشهد را با عنوان «ادب» منتشر می‌کند؛ او یک سیاستمدار زبده و شاعری توانا در سبک عراقی نیز است.
۸۰ سال پیش، منوچهر مهران، چهره مشهور ورزش خراسان و از پیش گامان روزنامه نگاری ورزشی در ایران، با تعدادی عاشق و ماجراجو برای اولین بار موفق به پیمایش کامل غار مغان شد.
مدرسه حاج‌حسن‌خان (بهزادیه) و باقریه که هر‌دو اگر چه اکنون سال‌هاست که تخریب شده و به خاطره‌ها پیوسته‌اند، در زمان حیات، بخشی از میراث تاریخی این شهر بوده‌اند که از‌قضا نامشان در فهرست آثار‌ملی هم ثبت بود.
کوچه «دانشگاه ۵» برخلاف بسیاری از کوچه‌های قدیمی مشهد، پس از انقلاب تنها به یک دلیل رشد جمعیت داشته و آنهم فضای مذهبی آن است. افزایش محافل روضه‌خوانی خانگی، این کوچه را به باغ روضه‌ها مشهور کرده است.
میرمرتضی الموسوی که بعد‌ها فامیل رویین‌تن برای خود انتخاب کرد و در روسیه در کار چاپ سابقه کار داشت، نخستین دستگاه حروفی چاپ را به مشهد آورد. او چاپخانه‌اش را با نام توس در بازار دایر کرد.
مشهد در طول عمر هزارودویست‌ساله خود، با وجود باغ‌های سرسبز فراوان، خشک‌سالی‌های بسیاری را تجربه کرده و هربار هم برای رفع این مشکل راهکار‌هایی اندیشیده شده که سدسازی یکی از آنها بوده است.
گزارش‌های مربوط به کم‌آبی‌های سال ۵۵۰ قمری به بعد، مصادف با مرگ سلطان سنجر سلجوقی بود که خراسان به عرصه ترک‌تازی اقوام ترکمان و غُز تبدیل شد و همین مسئله به زیرساخت‌های آبی شهر آسیب بنیادی زد.
یکی از معدود کوچه‌های با سابقه بیش از ۱۰۰ سال در مشهد، باغ‌سنگی است که روزگاری مسیری بلند درمیان باغ‌های سرسبز شهر بود اما ایجاد خیابان صاحب‌الزمان(عج) تغییرات زیادی را در این کوچه رقم زد.
سال ۶۱؛ سیل و طوفان صد‌ها خانه را در مشهد ویران کرد، کمر صد‌ها اصله درخت را شکست و سبب شیوع بیماری‌های فراوانی در شهر شد.
«ذوالفقار مهندس» در سال ۱۲۸۴ قمری یک نقشه از شهر مشهد کشیده که جزئیات بسیار زیادی از وضعیت ساختاری حرم و محیط شهری اطراف آن ارائه می‌دهد. او اولین ایرانی است که نقشه شهر‌های کشور را ترسیم کرده است.
بست خیابان آیت‌الله شیرازی سال۱۳۲۹ شمسی و در عهد نیابت تولیت محمود بدر هم‌زمان با تعمیر و مرمت بست پایین و پوشیده‌شدن روی نهر بازسازی شد. پس از آن نیز چند دوره شکل آن تغییر کرد.
بعد از این‌که فرمانروای صفوی رضایت تعدادی از علمای جبل‌عامل را برای هجرت به ایران و توسعه علوم اهل‌بیت (ع) به‌دست آورد، نام ۱۰ تن در تاریخ حرم‌‍رضوی به‌عنوان خانه ابدی ثبت و ضبط شده‌است.
جواد نوائیان درباره حال‌وروز استخری که زمان کودکی می‌رفته تعریف می‌کند: استخری با کف سیمانی و عمق نه‌چندان زیاد که جلبک‌های سبز داخل آب جولان می‌دادند و گاهی پای آدم داخل آنها گیر می‌کرد.
بدلیل باغ‌های آباد فراوان و محصولات نوبرانه‌ میوه تابستانی در مشهدقدیم، ایده ساخت کارخانه‌های کمپوت‌سازی از دوره قاجار پا گرفت و بعد‌ها کارگاه‌های کوچکی در شهر ساخته شدند تا این‌که این فن به صنعت تبدیل شد.
اینجا روستای پاچنار یا‌‌‌‌ همان محله لادن خودمان است؛ همان جایی که هنوز هم قدیمی‌هایش چشم به‌‌‌‌ قنات محله‌شان دارند که تابستان از سد گلستان به آنجا سرازیر شود تا مبادا درختان چنار محله خشک شود.
کار اعتراضات مردمی به تغییر لباس با ورود «شیخ محمدتقی بهلول گنابادی» به مشهد و مسجد گوهرشاد، حسابی بالا می‌گیرد و به درگیری مردم و قوای نظامی منجر می‌شود.
در نخستین رای محکمه دیوان حرب قشون شرق، با سختگیری‌هایی که سرهنگ خلعتبری به خرج می‌دهد، ۹ نفر از ۲۷ نفر بازداشت‌شده در زندان شهربانی به اعدام محکوم می‌شوند.
هنوز دقایقی از نیمه‌شب نگذشته بود که ماموران با تمام توان به مسجد حمله می‌کنند. این‌گونه بود که از همه طرف به متحصنان در مسجد گوهرشاد حمله شد تا یکی از سیاه‌ترین روز‌های دوران حکومت پهلوی اول رقم بخورد.
«دارالذکر» و رواق مجاورش «دارالعزه» که با ۷۵ مترمربع کوچک‌ترین رواق حرم‌مطهر هم هست، روزگاری مدرسه علمیه‌ای بود که به مدرسه «علینقی‌میرزا» شهرت داشت؛ مدرسه‌ای که فعال‌نشده، متروکه شد!