در شمالشرقی حرم مطهر رضوی، محلهای قرار دارد که نامش یادآور شهری ۱۲۰۰ساله است؛ نوغان. این محله قدیمی در نقشه کلنل جولیس دو گورکر دالمج که به سال ۱۲۴۸ خورشیدی رقم خورده، با چهل مکان ثبت شده است.
محله
بالاخیابان
محله بالاخیابان یکی از دو محله منطقه ثامن است که خردهمحلات بسیاری را در دل خودش جای داده است. تاریخ این محله به دوران صفوی و اقدام ماندگار شاه عباس اول برمیگردد. آب خیابان و بیشترین قناتهای مشهد از این محله وارد شهر میشده و باغها و باغچههای اعیاننشینها را آبیاری میکرده است.
مسجد مرویها، مسجدی وقفی که ۱۶۵ سال قبل، آن را سیدرضا بیکمروی در زمینی ۲۵۵ متری ساخت تا اهالی مجبور نباشند برای خواندن نماز و هیئتداری و عزاداری تا محلات پایین این محدوده بروند، حالا این مسجد در مسیر بهسازی است.
زهرا کُرُمی بهیاد میآورد که پدرش موضوع وقف خانه را پیش از اینکه بیمار شود با او در میان گذاشت. گفته بود: تا امروز در این خانه جلسه قرآن و دعا بوده؛ از این به بعد هم میتواند جایی برای یاد گرفتن قرآن و آشنایی بچهها با کلام خدا باشد.
سال ۱۳۶۲ بود که شش نفر از بزرگان و معتمدان و صدالبته خیران محله نوغان گردهم جمع شدند و بنیان دارالشفای امامصادق (ع) را بنا نهادند؛ مرکزی درمانی که امروز بعد از گذشت ۳۵ سال، یکی از مراکز مجهز درمانی دیالیز شمالشرق کشور شده است.
تنها کارگاه تولیدی لباسهای ورزش باستانی استان با ۹ نفر میچرخد. غلامرضا عامریمنش که خودش قبلا باستانیکار بود و کت و شلوار میدوخت، بعد از ۱۷ سال حرفه اش را تغییر داد و به دوخت البسه ورزش باستانی روی آورد.
اکرمخانم خواهر شهید مهدی کشمیری تعریف میکند: مهدی در سربازی بود. نامه نوشته بود که دلش تنگ شده است و یک عکس بگیریم و برایش بفرستیم. خواهرها به عکاسی قدیمی «مهدی» در دریادل میروند و این خاطره برایشان ماندگار میشود.
چرخ گلدوزی کهنه محمدعلی بهرامینیا سالهاست نوری پرفروغ در دل معدود ساکنانِ محله بالاخیابان باقیمانده است. حتی آنهایی که از این کوچه و محله کوچ کردهاند وقتی برای زیارت به حرم میآیند گاهگاهی به کاسب قدیمی سری میزنند تا از احوال او و دیگر همسایهها باخبر شوند.
مغازه قاسم احمدی، بیشتر از اینکه محل کسب باشد، محلی برای دیدار رفقا و همسایههای قدیمی است، حتی آنها که از این محل رفتهاند. این کاسب خوشنام، شعر و ورزش و کار را در هم تنیده و با راهاندازی کار زائر امام رضا(ع) و همسایههای قدیمی، روزگار میگذراند.
بازار فرش برای هادی ایرانی بخشی از زندگی است؛ زندگیای که از کودکی درمیان تار وپود فرش گذشته و شغلی که از پدربزرگ و عموها و پدر به او رسیده است. او جزئیاتی را نشان میدهد که چشم خریدار عادی از کنارشان راحت میگذرد!
خیلی از بناهای قدیمی و بازارهای پُربروبیای مشهد زیر پای توسعه شهر، محو شدهاند. اما هنوز هستند مکانهایی که دیدنشان بهقدر چند ساعت از این روزهای تعطیل میارزد.
زهره ایرانمنش خاطرهای دارد از شبی که همسر شهیدش سیدکاظم کمالیسرشت، مرد سالخورده روستایی را که از راهی دور به محلهشان آمده بود، با خود به خانه آورد.
علاقهمندی احمد توانا به جمعآوری دوربین عکاسی به سالهای نوجوانیاش برمیگردد که هر روز از تهپلمحله به راسته کنار بازار رضا (ع) میرفت و روزبهروز، بیشتر شیفته دوربینها میشد. زمانی تعداد دوربینهایش به ۲۷۰دستگاه میرسید.
مجتبی بردویی جوان ورزشکار ۲۱ ساله منطقه ثامن در رشته والیبال به همراه همتیمیهایش موفق به کسب مقام اول در مسابقات منطقه ۱۰ دانشگاههای کشور و مقام اولی شهرداری مشهد در طی دو دوره شدهاست.
کلاسهای هنری شامل دورههای آشپزی، شیرینی پزی، سفره مذهبی، طبخ آبزیان، سفره آرایی، گلدوزی، رمان دوزی و خیاطی برای علاقمندان مرکز فرهنگی جوادیه برگزار میگردد.
سجلی حاج آقا قمی آن طور که خودش میگوید، در سال ۱۳۱۴ مُهر خورده پس خوب روزهایی که روسهای متفق در خیابانهای شهر جولان میدادهاند را به خاطر دارد.
یکی از مشهورترین خردهمحلاتی که شاید بتوان آن را در برخی دورههای ازمنه قدیم، محلهای مستقل فرض کرد، «تهپل محله» است که نامش حکایت از پلی دارد که در انتهای یک محله قرار گرفتهاست و ادعاهایی درباره این نامش وجود دارد.
مرحوم حجتالاسلاموالمسلمین محمدرضا سعادتی معروف به خلیلییزدی در طول ۶۴ سال فعالیت فرهنگی و تبلیغی، خودش را محدود به پیشنمازی در مسجد یا ماندن در مشهد نکرد و در بسیاری از مناطق کمبرخوردار، یاد و نام خوشی از خود بهجای گذاشت.
امیخاله؛ بانوی زنجانی است که به عشق خدمت به زائران امامرضا(ع) از ۱۰ سال پیش در مشهد ماندگار شد، زندگی او از آن زمان معنای دیگری یافت.
حاج کاظم علیاصغراُف معروف به کوزهکنانی با چهل سال سابقه تجارت در ترکستان از بازار آسیای میانه چشم میپوشد و در میانسالی با اعتباری حدود۴ میلیون تومان وارد مشهد میشود.
خدیجه عظیمیان، بانوی هفتاد و نه ساله، ساکن محله بالا خیابان، پرستار قدیمی محله بالاخیابان و دستیار دکتر شیخ، عمری است به همسایههایش خدمت میکند.