خانه تاریخی موسوی نژاد به منزل طلبهها معروف است
شعبان شریف| خانه تاریخی موسوینژاد مربوط به دوره پهلوی اول است و در قطاع ۲ حاشیه خیابان شارستان رضوی واقع شده است. این اثر در دوازدهم تیر ماه۱۳۸۴ با شماره ثبت۱۲۰۷۴ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تاریخچه بنا و وجهتسمیه
براساس کتب موجود در بنا، منزل فوق دارای قدمتی برابر ۸۵ سال است که با توجه به موقوفه بودن آن، محل اسکان طلبههای حوزه علمیه مشهد شده است و «منزل طلبهها» خوانده میشود.
نوع و مالکیت
این منزل مسکونی بوده است، اما در این سالها وقف طلاب حوزه علمیه مشهد برای سکونت آنها شده است. درحالحاضر نیز این بنای تاریخی دراختیار دفتر مرکزی حوزه علمیه مشهد قرار دارد.
ویژگیها
معماری بنا با دو فضای تابستاننشین و زمستاننشین اجرا شده است که در نمای اضلاع مذکور، تزیینات کاشیکاری و آجرکاری درقالب فرمهای هندسی متقارن و متناسب با واشوها به اجرا درآمده است.
مشخصات بنا
پس از ورودی که دری کوچک و چوبی است، از مسیر راهرویی باریک و کوتاه به حیاط میرسیم. در اضلاع مقابل و پشت فضاهای تابستاننشین و زمستاننشین هر دو در دوطبقه قرار گرفتهاند.
در ضلع جنوبی بنا، تزیینات آجرکاری خفته و راسته در بالای سنتوریها اجرا شده است. روی پنجرهها و زیر رخ بام دندانموشی آن دیده میشود.
در قسمت میانی بنا بهدلیل اهمیت بیشتر در طبقه دوم، تزیینات در درون قابی با ارتفاع بلندتر از لبه بام و با فرمی متفاوت که اطرافش آجرهای قاشقی و دندانموشی اجرا شده است، قرار گرفتهاند. این تزیینات با آجر و کاشی اجرا شده و کتیبهای دایرهای در بالای قاب با خط قرآنی بسما... در آن به چشم میخورد.
فضاهای سنتوری بالای پنجرههای طبقه فوقانی با کاشیهای معرق به رنگهای فیروزهای، سیاه، زرد، سفید و قهوهای اجرا شده است. آجرکاری خفته و راسته در اطراف آنها از تزیینات این بخش است. طبقات این ضلع، تزیینات ندارد.
ضلع شمالی بنا در دو طبقه ساخته شده است که طبقه دوم از مسیر راهپلهای به میانه بنا دسترسی دارد. بالای پنجرههای اتاقهای طبقه دوم، سنتوریهای مزینشده با کاشی معرق رنگی و در قسمت میانی آنها کتیبهای از آیه «نصرمنا... و فتحغریب» به رنگ آبی لاجوردی در زمینه و خطی با رنگ زرد با تاریخ درج شده است. اتاقهای طبقات ضلع شمالی بدون تزیینات میباشد. رخبام بنا با آجر دندانموشی اجرا شده است.
خطرپذیری و آسیبهای واردشده بر بنا
اجرا نشدن عایقاندود برروی پشتبام و مسیر آبروهای فرسوده بر روی بدنه بنا و نفوذ رطوبت از کف حیاط به بدنه آن، ازجمله عوامل مخرب بنا هستند.
توضیح ضروری
بهدلیل نوع کاربری ویژه بنای تاریخی موسوینژاد یعنی موقوفه بودن آن، نیاز مبرمی به تناسب بین امکانات موجود و حجم کاربران بنا احساس میشود. علاوهبر این فضای یادشده بهسبب نوع کاربری، نیازمند نگهداری و توجه بیشتر است.
* این گزارش پنجشنبه ۳ اسفند ۱۳۹۶ در شماره ۲۷۲ شهرآرا محله منطقه ثامن چاپ شده است.

