دهه شصت باغ مشهد به جنگل معروف بود 
نقش تشکل طلبگی «ربیون» در روشنگری اجتماعات شبانه 
نقش تشکل طلبگی «ربیون» در روشنگری اجتماعات شبانه
تشکل طلبگی «ربیون» گروهی بیستنفره از طلاب هستند که بعداز شهادت قائد امت اسلامی، پای کار آمدند و تلاش کردند این تجمعات، فقط به حضور فیزیکی محدود نباشد و به فرصتی برای گفتوگو، روشنگری در فضای پرالتهاب سیاسی کشور تبدیل شود.
صدای زمزمه از داخل اتاق به گوش میرسد. با بازشدن در، پرچم ایران درکنار تخته سفیدی که برنامهها و جزئیات فعالیتها روی آن نوشته شده، روی دیوار خودنمایی میکند. اما آنچه بیشتر از همه به چشم میآید، جمعی از جوانان دهههفتادی با لباس طلبگی هستند که حلقهوار دور هم نشستهاند.
یکی یادداشت برمیدارد، دیگری صحبتهای دوستانش را نقد میکند و نفر بعدی ایدهای تازه برای بهترشدن برنامهها مطرح میکند. بحث و تبادل نظر آنها تا جایی ادامه دارد که همه روی یک ایده به جمعبندی برسند، سپس سراغ موضوع دیگری بروند.
تشکل طلبگی «ربیون» بیشاز ۱۲۰شب است که در خیابان حضور دارند. آنها که بعداز شهادت قائد امت اسلامی، خودجوش پای کار آمدند، تلاش کردند این تجمعات، فقط به حضور فیزیکی محدود نباشد و به فرصتی برای گفتوگو، روشنگری و تبیین در فضای پرالتهاب سیاسی کشور تبدیل شود.
این تشکل که گروهی بیستنفره از طلاب را دربرمیگیرد، در جنگ دوازدهروزه نیز ستاد تبلیغات جنگ در مشهد را راه انداخته بودند و با شروع جنگ تحمیلی سوم، دوباره به میدان آمدند تا اینبار در دفترشان در محله امامرضا(ع) برای ۵ تجمع بزرگ و ۲۶۰تجمع خرد سطح شهر محتواسازی کنند.
ربیون، تشکلی برای تبیین بیانات رهبر شهید
محمد امامی، مسئول ستاد تبلیغات جنگ است. او که در حوزه علمیه قم درس خارج میخواند، بعداز شهادت قائد امت اسلامی بهجای بازگشت به قم، در مشهد ماند تا بتواند مسئولیت اجتماعی و سیاسیاش را بهدرستی ایفا کند.
امامی صحبتهایش را درباره شکلگیری تشکل طلبگی ربیون آغاز میکند و توضیح میدهد: اواخر سال۹۶، همراه چندنفر از طلاب مشهدی تصمیم گرفتیم کار فرهنگی متفاوتی را شروع کنیم. احساس میکردیم بسیاری از افراد حتی طلبهها هنوز شناخت عمیق و دقیقی از پیامها و فرمایشات ولیفقیه ندارند.
همین دغدغه باعث شد ۶طلبه دور هم جمع شوند و فعالیت تبلیغی خود را در این زمینه شروع کنند؛ «ابتدا، پیامهای سخنرانی حضرت آقا را استخراج میکردیم و بعداز تحقیق و بررسی، تلاش میکردیم ابعاد مختلف آن را برای طلبهها تبیین کنیم؛ به همین منظور جلسات هفتگی برگزار کردیم؛ جلساتی که هم کلاس اخلاق بود و هم محفل گفتوگوی سیاسی و اجتماعی به شمار میرفت و هر هفته در منزل یکی از طلبهها دایر بود.»
از حوزه علمیه تا کف خیابان
جلسات ربیون، در ابتدا با حضور اعضای تشکل و تعدادی از طلاب حوزه علمیه برگزار میشد، اما بهتدریج مخاطبان آن افزایش یافت و از فعالان فرهنگی، استادان دانشگاه، دانشجویان، اصناف و اقشار مختلف جامعه نیز برای شرکت در جلسات دعوت شد؛ «استقبال از جلسات باعث شد تعداد اعضای تشکل به ۲۰نفر برسد، اعضایی که هرکدام پر از ایده و نوآوری بودند.»
او درباره انتخاب نام «ربیون» نیز توضیح میدهد: این نام از سوره آل عمران الهام گرفته شده است و به افرادی اشاره دارد که یاران نزدیک ولیفقیه هستند و تلاش میکنند مطالبات او را پیش ببرند.
احساس میکردیم بسیاری از افراد حتی طلبهها هنوز شناخت عمیق و دقیقی از پیامها و فرمایشات ولیفقیه ندارند
ربیون از سال۹۷ تا سال گذشته، برنامههای مختلفی را برگزار کرده است؛ از نشستهای «سراج» و دوره «عصر اقامه» با حضور طلاب سراسر کشور گرفته تا جلسات سیاسی «درد مردم» که با حضور مسئولان و مردم برای شنیدن و پیگیری مطالبات مردمی برگزار شده است. صدور بیانیه متناسب با شرایط سیاسی و اقتصادی کشور نیز از دیگر فعالیتهای این تشکل در سالهای گذشته بوده است.
وقتی میدان فعالیت تغییر کرد
خرداد سال گذشته، همزمان با تجاوز رژیم صهیونیستی به خاک کشورمان، ربیون فعالیت خود را با عنوان ستاد تبلیغات جنگ آغاز کرد. اعضای این تشکل با تولید محتوا و فعالیتهای تبلیغی تلاش میکردند مردم را از اهداف و روایتهای دشمن آگاه کنند.
با شهادت قائد امت اسلامی، اعضای ربیون، روزهای سختی را پشت سر گذاشتند، اما آنها اعتقاد داشتند نباید سنگر تبلیغ و تبیین خالی بماند. به همین دلیل، این بار «ستاد تبلیغات جنگ امام شهید» را راهاندازی کردند.
امامی میگوید: اولین تصمیم ما این بود که در ۱۰روز اول با زائرانی که به حرم مطهر امامرضا (ع) میآیند، گفتوگو کنیم. برای همین، اعضای تشکل سوار اتوبوسهای خط بیآرتی میشدند و در طول مسیر با مردم صحبت میکردند. عدهای هم در صحنهای مختلف حرم مطهر رضوی حضور داشتند و به پرسشها پاسخ میدادند و به روشنگری میپرداختند.
اجتماع مردمی به محلهها رسید
با شکلگیری اجتماعات شبانه مردمی، فعالیت ربیون هم وارد مرحله تازهای شد. امامی توضیح میدهد: حضورمان در اجتماع با تصویر حضرت آقا، پرچم ایران و صوت شروع شد، اما در ادامه در فضای تحلیلی و محتواسازی و تبلیغات گام برداشتیم، بهطوریکه در داخل تشکل چند گروه تخصصی تشکیل دادیم و هر گروه، مسئولیت مشخصی را برعهده گرفت که شامل شعارنویسی، محتواسازی، جذب بانوان درقالب روضههای خانگی، نوجوانان و دانشآموزان میشد.
اجتماعات مردمی ابتدا در نقاط اصلی شهر مانند میدان شریعتی، پل فجر، مصلی، میدان فلسطین، جانباز و... شکل میگرفت، اما حدود ۴۰ روز بعد، برخلاف تصور برخی افراد که فکر میکردند حضور در خیابان کمتر میشود، اجتماع مردم رنگوبوی دیگری گرفت و به داخل محلهها رفت و به تجمعهای مردمپایه تبدیل شد، بهطوریکه سر هر چهارراه کوچک، افرادی مشغول صحنهگردانی و برگزاری یک تجمع بودند.
ربیون در نقش اتاق فکراجتماعات
تشکل طلبگی ربیون با حضور در اجتماعهای کوچکتر و تحلیل حضور مردم متوجه شد که این افراد شاید نیاز به پرچم و صوت داشته باشند، اما بیشتر نیازمند محتوا برای صحنهگردانی هستند.
امیرحسین طحانزاده، از اعضای هسته اولیه تشکل ربیون است. او به همراه دو نفر دیگر با هدف اینکه خیابان از حرف و گفتمان خالی نشود، برای تولید شعار و محتوا دست به کار شدند. طحانزاده توضیح میدهد: در مشهد حدود ۱۵اجتماع بزرگ با جمعیت بیشاز هزارنفر برگزار میشد، اما ما ۲۶۰اجتماع مردمپایه را شناسایی کردیم که هرکدام با حضور ۱۰۰ تا ۴۰۰نفر در محلهها شکل گرفته بود.
او با حضور در این اجتماعهای کوچک متوجه شده بود که بیشتر حاضران به شعارهای مرگ بر آمریکا، مرگ بر اسرائیل و الله اکبر بسنده میکنند؛ همین موضوع باعث شد تشکل ربیون با اعزام سخنران و چاپ شعارهایی که تولید این تشکل بود، حضور مردم در این اجتماعها را هدفمند کند.
طحانزاده میگوید: شعارها متناسب با شرایط روز نوشته میشد به عنوان مثال شعارهایی مانند «این اتحاد مقدسه، دشمن ما دلواپسه» یا «ایران وطن ماست، خاکش کفن ماست» به اجتماعات میرسید.
شعارهایی متناسب با تحولات روز
اعضای ربیون در ادامه، ۸ شعارنامه در برگه A۵ تهیه کردند؛ شعارنامههایی که علاوهبر اجتماعات محلی، در ۵ اجتماع بزرگ شهر نیز توزیع شد؛ طحانزاده میگوید: «برای نوشتن این شعارها، وقایع روز، فرمایشات امامین انقلاب و سخنان مسئولان نظام را بررسی میکردیم. بعداز جمعبندی، پیامها را به شعارهای کوتاه و قابل استفاده در اجتماعات تبدیل میکردیم. البته پیش از چاپ، نظر چند شاعر و ادیب مشهدی را هم میپرسیدیم.»
در اجتماعهای کوچک، افراد و گروههای مختلفی حضور داشتند و از ورزشکاران یک باشگاه محلی تا زنان خانهدار یا فعالان یک شغل مانند آرایشگران، به خیابان میآمدند. اعضای ربیون که ارتباط خوبی با محلیها پیدا کرده بودند، از دل همین اجتماع، افرادی را پیدا کردند که داوطلب کمک بودند؛ «با کمک خطاط، خیاط و پارچهفروش توانستیم پردههایی را که اکنون در خیابان طبرسی نصب شده است، بنویسیم و نصب کنیم. این کار تماما مردمی بود و بدون هیچ بودجهای انجام شد.»
روایتگری در جبهه رسانه
تولید محتوا، یکی از مهمترین کارهای «ربیون» در روزهای جنگ بود؛ روزهایی که دشمن تلاش میکرد با جنگ رسانهای و انتشار روایتهای مختلف، افکار عمومی را تحت تأثیر قرار دهد.
حسین کلاتی و ۴نفر دیگر از اعضای این تشکل، در همین فضا تولید محتوای تصویری را آغاز کردند. او میگوید: مجموعه کلیپهای «روایت الهی از جنگ» را در ۲ فصل و ۱۰قسمت تولید کردیم. در این کلیپها با استناد به آیات قرآن و روایات، فضای جنگ و نقش مردم را تبیین کردیم. این مجموعه از شبکه استانی خراسانرضوی نیز پخش شد.
اعضای ربیون درکنار تولید محتوای تصویری، در هفته اول جنگ، بیانیهای با محتوای «نه به آتشبس» منتشر کردند؛ «بیشاز ۱۱۰۰ نفر از استادان و نخبگان سیاسی، اجتماعی و اقتصادی کشور این بیانیه را امضا کردند.»
تولید و توزیع تراکت در اجتماعات شبانه، بخش دیگری از فعالیتهای این تشکل بود؛ «میخواستیم افرادی را که تماشاچی هستند، اما دل درگرو وطن و نظام دارند و هنوز حلقه اتصال را پیدا نکردهاند، به جمع مردم حاضر در صحنه دعوت کنیم.»
درکنار تولید کلیپ، بیانیه و تراکت، اعضای ربیون نشریهای با عنوان «حماسه خیابان» نیز منتشر کردند. کلاتی میگوید: این نشریه به روایت ابعاد مختلف حضور مردم در خیابانها پساز شهادت قائد امت اسلامی میپردازد و درتلاش هستیم نسخه عربی آن را نیز منتشر کنیم.
برپایی ۱۱۰ روضه خانگی برای رهبر شهید
فعالیت تشکل ربیون، تنها به تولید شعار و محتوا محدود نمیشد؛ آنها تلاش میکردند برای هر گروه از مردم، نقش و برنامهای متناسب تعریف کنند. سیدعلی حسینی، مسئول ایدهپردازی برای نقشآفرینی بانوان و نوجوانان در این برهه زمانی بوده است.
او تعریف میکند: از همان روزهای اول حضور پررنگ بانوان در اجتماعات شبانه توجهم را جلب کرد. ۷۰ درصد شرکتکنندگان را زنان تشکیل میدادند؛ به همین دلیل تصمیم گرفتیم از ظرفیت استفاده کنیم تا روشنگری فقط در فضای خیابان خلاصه نشود.
او و ۳ نفر دیگر از اعضای ربیون، سراغ بانوانی رفتند که در طول سال در خانههایشان مراسم روضه برگزار میکردند. از آنهاخواستند با نصب پرچمهای سیاه و برپایی روضه برای رهبر شهید، چهره شهر را تغییر دهند؛ «از هفته اول پساز شهادت آقا تا اربعین ایشان، ۱۱۰ روضه خانگی در محلههای مختلف مشهد برگزار شد. یکی از کارهای ما فرستادن سخنران به این محافل بود.»
روز اربعین حضرت آقا، ۷۰روضه خانگی بهصورت همزمان برگزار شد. چون میخواستیم این روز حالوهوای متفاوتی داشته باشد
اعضای ربیون، بیرق سیاهی را که تصویر امام شهید و پرچم ایران را داشت دراختیار این بانوان قرار میدادند تا بر سردر خانههایشان نصب کنند؛ «در روز اربعین حضرت آقا، ۷۰روضه خانگی بهصورت همزمان برگزار شد. چون میخواستیم این روز حالوهوای متفاوتی داشته باشد، از مادران شهدای همان محله دعوت کردیم تا در این مراسم حضور پیدا کنند و سربندهایی را بر سر بانوان شرکتکننده ببندند. این برنامه با استقبال بسیار خوب میزبانان و حاضران روبهرو شد.»
بعضی از بانوان ابتکار عمل نیز به خرج دادند و با گذاشتن میز و عکس رهبر شهید و پخش صدای قرآن، روضه خانگی را به مراسم عزاداری برای قائد امت اسلامی تبدیل کردند.
سهم نوجوانها از یک حرکت مردمی
حسینی از نقش نوجوانان هم میگوید؛ «شبها خیابانها پر از جمعیت بود، اما برای ساعتهای روز برنامهای نداشتیم. در جلسات تشکل به این نتیجه رسیدیم که از ظرفیت نوجوانان استفاده کنیم و به همین دلیل، کاروان دوچرخهسواری راه انداختیم.»
این کاروان با همکاری مساجد و بسیج دانشآموزی، ۴ نوبت در نقاط مختلف شهر به حرکت درآمد. نوجوانها با پرچم ایران، تصویر حضرت آقا و سردادن شعارهای ملی و حماسی در این برنامه شرکت کردند.
حسینی میگوید: استقبال آنها فراتر از انتظار ما بود؛ تا جاییکه بسیاری از همین نوجوانها در روزهای بعد، خودشان برای کمک به برگزاری اجتماعات شبانه اعلام آمادگی کردند.
این روزها که مشهد برای میزبانی از مراسم تشییع رهبر شهید آماده میشود، اعضای ربیون هم بیکار ننشستهاند. آنها دور هم جمع شدهاند تا با بهاشتراکگذاشتن ایدهها و برنامهها برای مراسم پیشرو آماده شوند؛ همان کاری که از روز نخست شکلگیری این تشکل، یعنی تبیین و رساندن پیامهای رهبری به مردم، وظیفه خود میدانند.
* این گزارش سهشنبه ۱۶تیرماه ۱۴۰۵ در شماره ۶۶۶ شهرآرامحله منطقه ۷ و ۸ چاپ شده است.
لینک کوتاه
آوا و نمــــــای شهر
