در شمال‌شرقی حرم مطهر رضوی، محله‌ای قرار دارد که نامش یادآور شهری ۱۲۰۰ساله است؛ نوغان. این محله قدیمی در نقشه کلنل جولیس دو گورکر دالمج که به سال ۱۲۴۸ خورشیدی رقم خورده، با چهل مکان ثبت شده است.
مسجد مروی‌ها، مسجدی وقفی که ۱۶۵ سال قبل، آن را سیدرضا بیک‌مروی در زمینی ۲۵۵ متری ساخت تا اهالی مجبور نباشند برای خواندن نماز و هیئت‌داری و عزاداری تا محلات پایین این محدوده بروند، حالا این مسجد در مسیر بهسازی است.
در ضلع غربی حرم‌رضوی و راسته بازار فرش که زمانی بخشی از بازار بزرگ شهر بود، در همسایگی مسجد تاریخی ۷۲ تن، بنایی چشم‌نوازی می‌کند که از شکوه روز‌های دور حکایت دارد. این عمارت تاریخی همان حمام مهدی‌قلی‌بیک است که اکنون آن را به نام موزه مردم‌شناسی می‌شناسیم.
در میان آثار تاریخی خراسان؛ ۵ اثر تاریخی مشهد و پیرامون آن در آغاز شکل‌گیری فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیدند که یکی از آنها بنایی باستانی در مسیر مشهد است و باقی، بنا‌هایی از دوران نخست اسلام.
روحانی مکتبی به نام «ملاحیدر» در این مسجد درس قرآن و عربی می‌داد و به‌همین علت این مکان به نام مسجد «ملاحیدر» شهرت یافت. این مسجد از ۱۵۰سال پیش تاکنون تاریخ به میراث مانده، محله خسروی‌نو را به‌دوش می‌کشد.
قدمت گنبد خشتی واقع در طبرسی ۵ به حدود ۶۰۰ سال قبل برمی‌گردد. مستندات حاکی از آن است که این مکان مقدس مدفن یکی از سادات موسوی مشهد و از نوادگان حضرت موسی‌بن‌جعفر (ع) است.
ما در حاشیه میدان عسکریه یا همان فلکه شیرممد داخل خودرویی نشسته‌ایم که چند مسافر ویژه در آن حضور دارند. مسافرانی که برای سالیانی طولانی، نام یکی از میادین قدیمی مشهد، به اسم یکی از آنها بوده.
خلیل عربلین بیش از ۴۰ سال است که به شکل حرفه‌ای و کارشناسی به جمع‌آوری قوطی کبریت مشغول می‌باشد و کبریت‌هایی از دوره قاجار که زمان شروع کبریت‌سازی در ایران بوده و همچنین از دوران پهلوی در اختیار دارد
مسجد«حاج فرهاد» که ۴۰۰ سال عمر دارد، سرآغاز بسیاری از حرکت‌های انقلابی در مشهد بوده و چهره‌هایی، چون رهبر معظم انقلاب، آیت‌الله واعظ طبسی و شهید هاشمی‌نژاد اقدامات خود را از این کانون رهبری می‌کرده‌اند.
۳۲ سال است محله شاهین فر با مدرسه علمیه آیت‌الله خویی مشهد خو گرفته است. مدرسه‌ای که هرچند قدمتش یک چهارم قرن است، اما در و دیوارش، نقش و نگار فیروزه‌ای‌اش، باغچه و حیاطش نشان از سنت و قدمت شهرمان دارند.
عیدگاه که در گذشته یک محله بوده، در جنوب شرقی حرم مطهر قرار دارد، در گذشته تنها شامل کوچه «عیدگاه»، «زنجیرها» و «سیروس» بوده و سپس محله جدید‌ها در همین منطقه بوجود آمده است.
«سیدحسن حسینی» و «محمد اصغرنژاد» آخرین بازماندگان نسل پنبه‌زن‌های دوره‌گرد مشهدند. اگر روزی، به هر دلیل، کمان پنبه‌زنی آنها بر زمین بماند، یکی دیگر از مشاغل سنتی ما برای همیشه بر زمین خواهد ماند.
مسجد پل سنگی آن‌قدر در طول سالیان دچار تغییر و ساخت‌و‌ساز شده که جز کتیبه صد و چند ساله، چیزی از اصالت بنای آن باقی نمانده، مسجدی که وقف‌نامه‌های موجود گواهی به دویست سال سابقه آن دارند.
بازار عباس‌قلی‌خان شاملو و فرش‌های فراموش شده‌اش بیش از ۳۰۰ سال قدمت دارد. این کاروان‌سرا سال ۱۰۷۰ هجری به دستور عباس‌قلی‌خان برای استراحت زائران ساخته شده است.
در ضلع غربی حرم مطهر امام رضا (ع) و در کنار مقبره امیر ملک شاه (معروف به مسجد ۷۲ تن) ساختمان قدیمی حمامی قرار دارد که به «قلی بیگ» یا «شاه» و گاهی «رضوی» شهره است.
ابوالفضل وطن‌دوست تاریخ تلگرد را در دست دارد. نوع زندگی پنجاه سال قبل در تلگرد، لباس پوشیدن، حضور مردم در کوچه و خیابان، شکل کوچه‌ها و خانه‌ها و حتی شیوه زندگی اربابی در تلگرد قدیم، در عکس‌های او مشاهده می‌شود.
کاروان‌سرا یا سرای ملک در شهر مشهد از جمله کاروان‌سرا‌های درون‌شهری است که پس از عهد ناصری، در دوره مظفرالدین‌شاه قاجار ساخته شده و تا اواخر دوره پهلوی نیز پابرجا بوده است.
در‌های باغ خونی، بیش از صد سال به روی مردم کوچه و بازار بسته مانده است و انگار جنگ جهانی، قصد رفتن از آن را نداشته است. مردم این‌قدر از تفرج در این باغ محروم مانده‌اند که تنها رویایی از آن در ذهن دارند، خاطره‌ای دور که در قصه‌ها برایشان گفته‌اند.
کیخسرو شاهرخ بر اساس اسناد برای یافتن مقبره فردوسی ابتدا باید دروازه رزان را پیدا می‌کرد و برای رسیدن به این هدف چه راهنمایی بهتر از محلی‌ها؟
روستای رباط خاکستری در حاشیه جاده آسفالت قدیم مشهد-نیشابور و تقریبا در هفده‌کیلومتری مشهد قرار دارد. از سمت نیشابور و ملک‌آباد، رباط خاکستری اولین کاروانسرای این مسیر برای استراحت زائران بوده‌اند.