حرم مطهر - صفحه 4

در میان اهالی دریادل حتی غیرمشهدی‌ها هم احساس غربت و دل‌تنگی نمی‌کنند؛ یکی مسئول چای روضه‌ها، یکی پیگیر مشکلات کوچک و بزرگ همسایه‌هاست و یکی هم با ماشینش شده است کارراه‌انداز مردم.
میرزا مهدی نوقانی عالمی از دل نوقان بود که دانش را با اخلاق و خدمت جمع کرد. همان‌قدر که طلاب را در درس فقه و اصول به دقت عادت داد، مردم را هم به آرامش عبادت و گره‌گشایی عملی خو داد.
سفرنامه سیدحسن موسوی‌اصفهانی از مشهد، مکه و عتبات مصادف با سفر او به این سرزمین‌های مقدس به خط خودش نگاشته شده است. مهم‌ترین امتیاز این سفرنامه آن است که نویسنده طی آن مرقد یازده امام را زیارت کرده است.
با نگاهی دقیق به عکس‌های هوایی مشهدِ‌۱۳۳۵‌خورشیدی، می‌توان به شکل و الگوی معماری اماکن متبرکه حرم‌رضوی در آن دوره پی برد. تصویری که در فتوحرم امروز می‌بینید، بخشی از عکس هوایی تاریخی است.
به گفته مهدی سیدی، بازسازی گنبد حرم‌رضوی حدود‌۳۶‌سال به طول انجامیده است و در دهه‌۱۳۳۰‌خورشیدی، احتمالا در بزرگ‌ترین عملیات ترمیمی تاریخ مسجد گوهرشاد، همه گنبد برداشته و با استفاده از لایه نازک «بتن» دوباره ساخته شد.
م‌زمان با اجرای طرح بزرگ توسعه فلکه حرم (۱۳۶۱‌تا‌۱۳۷۲)، «طرح شبکه جمع‌آوری و دفع فاضلاب حرم و اطراف حرم» نیز طی مراحلی به اجرا درآمد و در سال‌۱۳۶۷ به بهره‌برداری رسید.
صحن انقلاب اسلامی، صحن کهنه یا صحن عتیق، قدیمی‌ترین صحن مجموعه حرم است. بنای اولیه صحن به دوره تیموری می‌رسد، اما شکل امروزی آن مربوط به دوره صفوی و عهد شاه‌عباس اول صفوی است.