حرم مطهر

ماجرای نبردی دیپلماتیک که با تدبیر دکتر محمدمصدق در دادگاه لاهه به سرانجامی خوش رسید. این اتفاق در مشهد، اما با یک حرکت زیبا همراه می‌شود؛ مردم شاد از این پیروزی مدارس و دکان‌ها را تعطیل کرده و به حرم مطهر رضوی می‌روند.
بازشدن آغوش دارالذکر به روی زائران، خبری بود که خیل مشتاقان زیارت رهبر شهید را دوباره به سمت حرم مطهر کشاند. با تمهیداتی که آستان قدس رضوی برای تسهیل زیارت اندیشید، از روز یکشنبه زائران توانستند وارد رواق شوند.
رواق دارالذکر این روز‌ها حال‌وهوایی متفاوت از گذشته پیدا کرده است. رواقی که سال‌ها یکی از گذرگاه‌های آرام حرم رضوی بوده، اکنون به یکی از بخش‌های پررفت‌وآمد این آستان مقدس بدل شده است؛ محلی برای قرار و دیدار عاشقان آقای شهید با ایشان و خانواده‌شان.
رواق دارالذکر، واقع در جنوب‌شرقی روضه منوره، از فضا‌های به‌نسبت جدید حرم مطهر امام‌رضا (ع) است. این رواق در گذشته، بخشی از موقوفات مسجد گوهرشاد بود و بعد‌ها به‌عنوان مدرسه علمیه بهره‌برداری شد.
قالب بیشتر اشعاری که روی کتیبه‌‌های سنگی حک شده، قصیده است؛ قالبی که امکان توصیف، مدح و روایت را هم‌زمان فراهم می‌کرده است. مضمون اصلی نیز مدح امام رضا (ع) و ستایش جایگاه معنوی حرم مطهر امام‌رضا(ع) است.
سفر شاه‌عباس اول صفوی به مشهد را باید یکی از مهم‌ترین رویداد‌های تاریخ تشیع و ایران دانست. او نزدیک به پانصد کیلومتر را پیاده می‌پیماید تا خود را به حرم رضوی برساند، سه ماه در مشهد اقامت می‌کند و هم‌زمان با زیارت مقدمات لشکرکشی به هرات و مقابله با ازبکان را فراهم می‌آورد.
مشهد در دوره مشروطیت و پس از نخستین سفر مظفرالدین‌شاه شاهد درگیری‌های جدی بر سر مدیریت آستان قدس بود. مظفرالدین‌شاه که برای سفر‌هایش همواره با کمبود بودجه مواجه بود، به درآمد‌های آستان قدس چشم داشت.
ابومنصور عبدالرزاق توسی پس از آن حاکم توس شد، در رونق و توسعه این خطه بسیار کوشید و در احیای فرهنگ ایرانی تلاش مستمر کرد. او از امرای نام‌آور سامانیان بود که توجه‌اش به مشهد و توسعه عمرانی آن در عهد سامانی، راه را برای فعالیت‌های بعدی باز کرد.
درمیان تمامی رخداد‌های سال۱۳۵۷، شب تاسوعا (مصادف با ۱۸آذر) نقطه‌ای عطف در تاریخ مبارزات مردم مشهد به‌شمار می‌رود؛ زمانی که نام «امام‌خمینی» در سنت دیرینه «خطبه‌خوانی» در حرم رضوی که با نام شاه وقت گره خورده بود، جایگزین شد.
بر سطح سنگ‌های تراش‌خورده حرم رضوی، تنها ابیات مدح و منقبت، نقش نبسته است که می‌توان ردپایی از تاریخی، نام بانی یک بنا یا یادگاری از روزگار یک پادشاه را در میانشان یافت.
۱۲۶ سال قبل که چراغ الکتریکی برای ایرانی‌ها پدیده‌ای ناشناخته بود، دستگاهی با انگیزه‌های مذهبی مظفرالدین شاه برای روشن‌کردن آستان مبارک حضرت رضا(ع) از سرزمین‌های دوردست به مشهد رسید و با مشقت فراوان در نزدیکی حرم مستقر شد.
فعالیت‌های حاجی‌میرزامحمدباقر که باعث جلب نظر اولیای امر شده بود، نهایتا به اعطای لقب «کمال‌التولیه» به او می‌انجامید.این اتفاق در دوره متولیگری میرزامحمودخان مدیرالدوله رقم می‌خورد.
در محرم سال ۱۳۳۷؛ کودکی فلج که از قضا پدرش در کاخک پزشک بوده، در آرامگاه امامزاده سلطان محمد شفا پیدا می‌کند. این اتفاق حاج‌حسین ملک را برای زیارت امامزاده راهی کاخک می‌کند و انجام برخی اقدامات خیرخواهانه حاج‌حسین را در آنجا فراهم می‌کند.
هاشم شکوهی شاعر سرشناس اهل‌بیت (ع) و انقلاب ۱۴دی ۱۳۹۴، درگذشت. پیشینه خانوادگی‌ او با اهل بیت گره خورده است و آبا و اجداد آقای شاعر نسل در نسل در نقاره‌خانه حضرت مشغول خدمت بوده‌اند.
استاد ناصر همتی، آینه‌کار اماکن متبرکه، که از نسل استادکاران این هنر اصیل ایرانی است در خانواده‌ای رشد کرده که هنر آینه‌کاری تار‌و‌پود زندگی‌شان بوده. او از همان کودکی، شیفته نقش‌های هندسی و تقارن‌های زیبایی شد که در کار پدر می‌دید.
در میان صد‌ها اثر سنگی بر جای مانده در حرم مطهر رضوی، گروهی از کتیبه‌ها بیش از آنکه روایتگر تاریخ بنا‌ها و رویداد‌ها باشند، بازتاب‌دهنده باورها، دعا‌ها و آموزه‌های دینی‌اند.
در دوره قاجاریه برگزاری مراسم جشن‌ها و سوگواری‌های مذهبی در قشون خراسان رایج بوده تا آنجاکه برای انجام نورافشانی و آتش‌بازی به مناسبت جشن میلاد امام حسین(ع) مقداری باروت طبق روال سالیان قبل در اختیار مسئولان آستان قدس رضوی قرار داده شده است.
کارشناسان، قدمت اغلب این کتیبه‌های سنگی را از دوره صفویه تا اواخر دوره پهلوی تخمین می‌زنند؛ با این حال، نمونه‌هایی نیز وجود دارد که به دوره‌های افشاریه، زندیه و حتی سلجوقی و تیموری تعلق دارند.
خانواده «قوام شکوهی» را خیلی از مشهدی‌ها می‌شناسند. آن‌ها نسل اندر نسل، سر تیغ آفتاب و سینه‌کِش خورشید، ۱۰۶‌پله را بالا می‌رفته‌اند تا از فراز سازه‌ای مناره‌مانند، خبر طلوع و غروب خورشید و سر رسیدن و یا سرآمدن وقت نماز را بدهند.
«عقد بالاسر حضرت» یکی از رسم‌های قدیمی و محبوب مشهدی‌ها است که قدمتش به دوره قاجار بازمی‌گردد. در گذشته، عروس و داماد را به قسمت بالاسر ضریح می‌بردند و خطبه عقد را آنجا می‌خواندند اما از سال ۱۳۹۷ این مراسم در رواق شیخ‌طوسی برگزار می‌شود.