روزگار خراسان و مشهد، بعد از هجوم گسترده مغول، روزگاری پرمحنت بود. یکی از اسرای این حمله، زنی به نام «فاطمه»، مشهور به «فاطمه توسی» بود که بعد‌ها به دربار خان مغول راه یافت و ندیم «تورکیناخاتون» همسر چنگیز شد.
صحن امام حسن مجتبی(ع) در حرم رضوی بدلیل همجواری با دانشگاه علوم اسلامی رضوی و بنیاد پژوهش‌های اسلامی علاوه بر کارکرد زیارتی، محلی برای برگزاری نشست‌های علمی و همایش‌های مذهبی است و با وجود تردد زیاد، فضایی آرام‌تر نسبت به صحن‌های مرکزی حرم مطهر دارد.
روی یکی، آیه‌ای از قرآن با خط کوفی و روی دیگری، شعری در سوگ زنی از صفوی حک شده است. اینها کتیبه‌های یادبود ساخت بنا‌ها یا ثبت یک واقعه نیستند؛ سنگ‌مزارهایی هستند که از دوره‌های پیش از قاجار در حرم امام رضا(ع) به‌جا مانده‌اند.
دوران حکومت «مرتضی‌قلی‌خان پرناک» بر مشهد که از ابتدای سلطنت شاه‌اسماعیل دوم تا سال‌های میانی عهد سلطان‌محمد خدابنده دوام آورده، یکی از دوره‌هایی است که در روزگار صفویه، مردم ایام سخت و پراندوه بسیاری را از سر گذراندند.
داستان قفل در ایران بسیار قدیمی‌تر از آن است که تصور می‌کنیم. قدیمی‌ترین قفل کشف‌شده در ایران به چغازنبیل در خوزستان تعلق دارد و به قرن سیزدهم پیش از میلاد می‌رسد. با روی کار آمدن صفویان، قفل‌سازی وارد مرحله تازه‌ای شد.
جواد نوروزی، کوهنورد مشهدی وقتی در اوج ناباوری، عظمت اورست را پشت سر گذاشت و به قله اش رسید، سجده کرد و پرچم حرم امام رضا (ع) را برفراز بلندترین قله جهان برافراشت.
دکتر شیخ‌حسن‌خان، در کسوت روحانیت نبود، اما به علت معاشرت گسترده با علما و عرفا و آشنایی فوق‌العاده با متون دینی، ادبی و عرفانی، لقب شیخ را قبل از نامش گذاشته‌بودند و نخستین جراح دارالشفای حضرتی بود.
پیش از آنکه گلاب در شیشه‌های امروزی جای بگیرد، ظرف‌هایی برای آن ساخته می‌شده که خودشان بخشی از هنر ایرانی بودند. تعدادی از این ظرف‌ها اکنون در موزه آستان قدس نگهداری می‌شوند؛ از گلابدان فولادی دوره تیموری و صفوی بگیرید تا نمونه‌های مفرغی و میناکاری‌شده اصفهان.
علی اکبر اسماعیلی قوچانی، هنرمند مشهدی هفت سال برای کتابت بزرگ‌ترین قرآن مطلای جهان تلاش کرد. او دلش می‌خواست قرآنی نفیس را کتابت کند. بعد از بازنشستگی، همین کار را کرد. عید غدیر سال ۱۳۸۸ کتابت را آغاز کرد.
خیزش روستای باشتینِ بیهق در سال ۷۳۷ قمری و برخاستن بانگ قیام حسن و حسین جوری، فرزندان حمزه باشتینی در برابر تعدّی ایلچیان مغول؛ پرچمی که در پی زوال قدرت ایلخانان بر فراز خراسان به اهتزاز درآمد.
ساختمان موزه‌ها در سمت شرق صحن کوثر قرار گرفته است. در همان بدو ورود به ساختمان موزه، دو در مجزا خواهید دید؛ درِ سمت راست شما را به موزه مرکزی و درِ سمت چپ به موزه قرآن و نفایس هدایت می‌کند.
یکی از قدیمی‌ترین هنرمندانی که با نقاشی در حرم مطهر پیوند خورده، آقا حسن نقاش هراتی است. قاضی احمد منشی قمی در گلستان هنر او را نقاشی از هرات و از هنرمندان برجسته روزگار خود معرفی می‌کند و می‌نویسد که به دستور حاکم خراسان داخل روضه منوره را نقاشی کرد.
در لایه گچی زیر آینه‌کاری‌های حرم‌رضوی، آثاری از نقاشی‌های رنگین و ظریف شناسایی شده که احتمال اجرای آنها در دوره صفوی مطرح شده است. این شواهد البته برای نسبت دادن قطعی همه این لایه‌ها به یک دوره کافی نیست.
در میان آثار تاریخی خراسان؛ ۵ اثر تاریخی مشهد و پیرامون آن در آغاز شکل‌گیری فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیدند که یکی از آنها بنایی باستانی در مسیر مشهد است و باقی، بنا‌هایی از دوران نخست اسلام.
سال‌هاست پنجشنبه‌های حسن منتظری به این شکل می‌گذرد؛ زیارت، دیدار با مردم و هدیه‌هایی که شاید ارزش مالی زیادی نداشته باشند، اما برای گیرنده‌شان می‌تواند خاطره‌ای ماندگار باشد.
سنگاب خوارزمشاهی به دلیل اندازه بزرگ و شکل متفاوتش توجه مخاطب را جلب می‌کند؛ اما پشت این ظاهر ساده، ساختاری دقیق و حساب‌شده قرار دارد. با قطعیت می‌توان گفت که سنگاب خوارزمشاهی یک شیء کاربردی بوده است.
یک روز از حمله عراق به فرودگاه‌ها و پایگاه‌های هوایی ایران می‌گذرد. حالا نوبت پاسخ است؛ پاسخی که باید هم زمان از چند پایگاه برخیزد. از مرز بگذرد و به فرودگاه‌های نظامی عراق برسد. «غلامعلی خوش نیت» یکی از خلبانان همین پایگاه است.
حضور بی‌شمار زائران در حرم رضوی را می‌توان در ایام پیک از ورودی‌های شلوغ بازرسی در چهار بست اطراف حرم متوجه شد. در این میان زائران خوش‌اقبال که مسیر‌های جدید را پیدا می‌کنند، می‌توانند دسترسی آسان‌تری داشته باشند.
مسجد بالاسر همان مسجدی که به دلیل مجاورتش با ضریح مطهر حضرت‌رضا (ع) آن را بهترین مسجد خراسان می‌داند. به اعتبار قدمتش معتقدند این مسجد، قدیمی‌ترین مسجد ارض‌اقدس و نخستین بنایی است که پس از روضه منوره سقف و ستون گرفته است.
در میان آثار نگهداری‌شده از کمال‌الملک در موزه آستان قدس رضوی، چهار تابلو به چشم می‌خورد که در سال‌های ۱۳۵۴، ۱۳۵۵ و ۱۳۵۷ با تأیید کارشناسان وقت آستان قدس خریداری شده‌اند؛ آثاری که تصویری از طبیعت، جغرافیا و زندگی روزمره یکی از مناطق مازندران در آن ثبت شده است.