مدرسه پسرانه «ابن یمین» دومین دبیرستان مشهد است

دبیرستان پسرانه شهید مهدی حکمت، یکی از قدیمی‌ترین مدارس شهر مشهد است. مدرسه‌ای که در سال ۱۳۱۴ خورشیدی و با نام دبیرستان «ابن‌یمین» پا گرفت. هنوز هم در بخش‌هایی از ساختمان این مدرسه قدیمی می‌توان آجر‌های «بندکشی» شده‌ای را دید که یادآور دهه‌های دور هستند و از یک پیشینه غنی خبر می‌دهند.

دبیرستانی که ۹۱ سال عمر دارد و یک سال بعد از دبیرستان فردوسی افتتاح شده‌است. دبیرستانی که در حافظه تاریخی آن نه فقط سابقه پرورش دانش‌آموزان با استعداد، پزشکان، دانشمندان و مهندسان برجسته ایران به چشم می‌خورد، بلکه می‌توان نام و نشانی از فضلای نامدار خراسان، هم‌چون استاد محمدتقی شریعتی را در کسوت معلم یافت.

دبیرستان حکمت، یا دقیق‌تر بگوییم «ابن‌یمین»، در روزگاری شکل گرفت که حدود یک سال از افتتاح بیمارستان شاهرضا (امام‌رضا (ع) فعلی) در چند قدمی آن گذشته‌بود. در امتداد خیابانی که به فلکه سراب می‌رسید، همه‌چیز تازه‌تأسیس بود. خندق قدیمی اطراف شهر مشهد، درست از پشت دبیرستان عبور می‌کرد و به طبع عوارض زیست‌محیطی خودش را داشت. مدرسه ابن‌یمین، در نزدیکی کوچه «آب رکن‌آباد» و جنب کوچه قدیمی «دولتشاهی»، بخشی از یک بافت تازه شهری محسوب می‌شد که در حال شکل گرفتن بود.

مطلب مرتبط هنرستان اسدآبادی آغاز راه مهندس‌ شدن مشهدی‌ها بود

با تأسیس دانشکده پزشکی در سال ۱۳۲۸ خورشیدی، به فاصله کمی از چهارراه دکترا، مسیری که از فلکه سراب تا این چهارراه و سپس فلکه تقی‌آباد امتداد داشت، بیش از گذشته رنگ علم و دانش به خود گرفت. اما تحولات بعدی بار فرهنگی خیابان را هم افزایش داد؛ در اردیبهشت سال ۱۳۴۷ خورشیدی، ۳۳ سال بعد از افتتاح مدرسه، تقریبا روبه‌روی آن، سینما «دیاموند» (هویزه فعلی) افتتاح شد تا فضای خیابان دانشگاه به آمیخته‌ای از فرهنگ و دانش تبدیل شود.

افتتاح مطب پزشکان، «سینا» نامیده شدن خیابانی که از ضلع جنوبی مدرسه می‌گذشت، در کنار آنچه از پیشینه جایگاه جغرافیایی مدرسه ابن‌یمین توضیح دادیم، فضای ذهنی دانش‌آموزان را برای ادامه تحصیل و ورود به مدارج بالاتر، برمی‌انگیخت.

نام دبیرستان ابن‌یمین از سال ۱۳۶۱ خورشیدی به دبیرستان شهید مهدی حکمت تغییر کرد؛ وی یکی از دانش‌آموزان این مدرسه بود که ۱۲ شهریور سال ۱۳۶۱ خورشیدی، در جبهه سوسنگرد به شهادت رسید و پیکرش را در حرم مطهر رضوی به خاک سپردند. شهید حکمت از بنیان‌گذاران انجمن اسلامی دبیرستان و فعالان این مدرسه در دوران پس از پیروزی انقلاب اسلامی بود و البته، او در کنار دوازده شهید دیگر این دبیرستان، از افتخارات تاریخ آن محسوب می‌شود.

در فتومشهد امروز، تصویری ناب و دیده نشده از سالن امتحانات مدرسه ابن‌یمین (حکمت امروزی) را در سال ۱۳۲۹ خورشیدی می‌بینید. این سالن در سمت غربی مدرسه قرار داشت و امروزه به بخشی از مغازه‌هایی تبدیل شده‌است که در حاشیه خیابان دانشگاه قرار دارند. شکل نیمکت‌ها برای افرادی که دهه چهارم به بعد زندگی خود را می‌گذرانند، کاملا آشناست؛ نیمکت‌هایی که پشت آنها، به دلیل زیاد بودن تعداد دانش‌آموزان به ویژه در مدارس ابتدایی، بیش از اندازه استاندارد پر می‌شد! عکس مربوط به خردادماه سال ۱۳۲۹ خورشیدی و ایام امتحانات آخر سال است.

* این گزارش چهارشنبه ۲۰ آبان‌ماه ۱۴۰۵ در شماره ۴۹۰۶ روزنامه شهرآرا صفحه تاریخ و هویت چاپ شده است.