بیماری هاری یک قرن پیش در مشهد، معنایی جز یک مرگ دردناک و حتمی نداشت؛ نه درمانی در شهر بود و نه دارویی. هر بار که حیوانی هار به کوچهباغهای مشهد میزد، برای گزیدگان چارهای نبود جز یک سفر طولانی به تهران.
دکتر شیخحسنخان، در کسوت روحانیت نبود، اما به علت معاشرت گسترده با علما و عرفا و آشنایی فوقالعاده با متون دینی، ادبی و عرفانی، لقب شیخ را قبل از نامش گذاشتهبودند و نخستین جراح دارالشفای حضرتی بود.
دکتر محمدعلی راشد محصل هیچ گاه به طبابت در حصار چهاردیواری مطب و معاینات معمولی تن نداد. جهان حرفهای اش با واژگان، مستندسازی و انتقال تجربه گره خورده بود. او از نسل پیشگامانی بود که زیرساختهای پزشکی مدرن در ایران را آجر به آجر بالا برد.
دکتر نیره قمیان، متخصص زنان و زایمان و استاد گروه زنان دانشگاه علوم پزشکی مشهد است که بیش از سه دهه با زنان در موقعیتهای مختلف همراه بوده است؛ از نگرانیهای مربوط به بیماری و درمان تا بارداری و لحظه تولد فرزند.
آوازه خیرخواهیاش میان اهالی محله، پیچیده است؛ پزشکی که در سه دهه گذشته با روی گشاده و نسخههایی شفابخش خود، بیماران را که با حالی بد به مطبش آمدهاند، به امید سلامتی، بدرقه کرده است.
محمد پروین گنابادی، ادیب، مترجم، معلم، پژوهشگر فرهنگ مردم و از همکاران برجسته لغت نامه دهخدا بود. ، او کسی بود که زبان فارسی را بخشی از سلامت جامعه میدانست.
احمد سالاری، آموزگاری بود که طبابت و خون دل خوردن برای سلامت مردم مشهد را در هم آمیخته بود. او برخاسته از خاندانی بود که پزشکی را نه فقط حرفه، بلکه نوعی تعهد میدانستند.
مجموعه اهدایی او سال ۸۲ با عنوان موزه هنر دکتر سندوزی افتتاح شد، موزهای که قرار بود نشان دهد انسان مجبور نیست تمام عمر در محدوده تخصصش محبوس بماند.
روزگاری که هنوز دندانپزشکها فعالیت خود را به گستردگی کنونی آغاز نکرده بودند، مردم برای رفع مشکل دندانهایشان به سراغ «دندانسازها» میرفتند. یکی از این دندانسازها محمد کوچکزاده نام داشت که ۶۴ سال پیش کار خود را در این حرفه شروع کرد.
دستمزد کحالان به عنوان چشمپزشکان سنتی مانند پزشکان نبود و آنها ناچار بودند به مبلغی بسیار کمتر از آنچه اطبا دریافت میکردند، رضایت دهند. در مقابل، کحالانی هم بودند که با استفاده از همان دانش محدود، درمانهای مؤثری برای بیماریهای چشمی ارائه میدادند.
تلاشها برای مهار بحران تجویزهای عجیبغریب جمعی «عطارنما» از دوره مشروطه آغاز شد؛ ماجرایی که بهصورت عملی، با تأسیس دواخانه «ضیاءالاطبا» در سال ۱۲۸۱ خورشیدی، در کنار «حمام مهدیقلیبیگ»، وارد مرحلهای جدید شد.
دکتر ابوالقاسم بختیار، نخستین پزشک ایرانی دانشآموخته از آمریکا و بنیانگذار نخستین مدرسه پرستاری نوین ایران خواب دیده بود که روزی خاک او با خاک فردوسی در هم خواهد آمیخت.
دکتر غلامحسین نوفرستی درحالی آسمانی شد که میراثی از امید برای بیماران سرطانی بر جای گذاشت. او نهتنها در رشته خودش پزشکی حاذق بود، بلکه حمایتهای همهجانبهاش از بیماران باعث شده بود که بسیاری، او را بهعنوان پزشک اخلاق معرفی کنند.
وارد خیابان عامل که میشوی، قدیمیترها هنوز خاطره مردی را به یاد دارند که روزگاری نبض این محله با قدمهای او میتپید؛ دکتر محمدباقر تعبدی. او پزشک بود، اما فراتر از طبابت میاندیشید و عمل میکرد. آنچه امروز از تعبدی مانده، نه اسناد رسمی، بلکه حافظه مردم و همسایگان اوست.
آن زمان شمار بیمارستانها در مشهد بسیار کم بود و بیماران بدجوری سرگردان میشدند. بنابراین مکان فعلی بیمارستان شاهینفر را ماهی ۷۰۰ تومان اجاره کردم تا به دلیل فضای زیادی که داشت هم محل زندگی برای من و خانوادهام باشد، هم بیمارستان.
سازمان بسیج جامعه پزشکی پیگیر شکلگیری شبکهای مردمی در حوزه سلامت برای شرایط بحرانی است. این شبکه، کادر درمان و مردم را برای نجات جان انسانها بسیج میکند.
علی شیدایی پزشکیار باسابقه محله پروین اعتصامی میگوید: میگوید: تمام همکاران سابقم در ارتش، رایگان پیش من میآیند، همین طور مستضعفان و خانوادههای یتیم. کارمندان هم نیمه بها هستند.
نگاهی به زندگی و رفتار دکتر شیخ تأییدکننده این مهم است و نشان میدهد که او تا پایان عمر به سوگند پزشکی در رفتار و کردار وفادار ماند. او همزمان با کار در کارخانه قند آبکوه بهتدریج در مطبِ میدان شهدا و منزلش نیز بیمار ویزیت میکرد.
دکتر اعتضادی مدیر مجموعه درمانی امام زمان (عج) در یکی از محلههای قدیمی و محروم مشهد است. این یکی از افتخارات دکتر است. از افتخاراتش حضور در خط مقدم است. میگوید: در عملیات طریق القدس و عملیات کوههای ا... اکبر خوزستان و فتح بستان جراح خط مقدم بودم. فکر کنید آدم بین گلوله و آتش و مرگ بخواهد جراحی هم بکند آن هم داخل کانتینر.
دکتر ابوالقاسم رضایی، متخصص ارتوپد بیمارستان امام زمان (عج) است. او را به عنوان دکتر خیرخواه میشناسند چون تمام عمر کاریاش را وقف بیماران نیازمند کرده است.