اهلِ قلمِ مشهد قدیم هنوز هم قهوهخانه «داشآقا» را به خاطر دارند؛ کافهای که شبهای بلند تابستان و عصرهای سرد زمستان با یک فنجان قهوه و شنیدن چند بیت شعر از زبان رفیقی صمیمی پذیرایشان بود.
اداره کل میراثفرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان رضوی در ۲ دهه اخیر نام خانهها و بناهای تاریخی بسیاری را با هدف حفظ و نگهداری ثبت کرده است، اما آنها پس از مدتی تخریب شدهاند!
خراسان کهن، محل تولد و وفات نامداران بسیاری است؛ تاآنجاکه تاکنون نام ۴۵۴ تن، در فهرست مفاخری که تنها به توس تعلق داشتهاند، ثبت شده است.
تا سال ۸۲ بنای مصلیپایین به عنوان انبار متروکهای استفاده میشد، اما اکنون این بنای تاریخی، یکی از دو مرکز هنرهای تجسمی میراث فرهنگی و محل آمد و شد هنرمندان شده است.
سعید زمانی، کاسب محله فاطمیه بیشاز ۳ هزار جلد کتاب خوانده است. او که تحصیلکرده رشته مرمت آثار تاریخی است تا کنون برای مرمت به شهرهای مختلفی سفر کرده اما در مشهد ماندگار شد تا در کنار مغازهداری بتواند بیشتر کتاب بخواند.
بالاتر از روستای خلج، وقتی میخواهی به سمت ارتفاعات «هفتحوض» بروی، در سمت راست، چند دیواره قدیمی و خرابه مانند وجود دارد که شاید کسی گمان نکند بقایای یک بنای ارزشمند و تاریخی از دوران صفویه باشد.
حقیقت این است که «هیچ» خانهای را نه در روستای پاژ و نه در هیچجای دیگر نمیتوان به فردوسی بزرگ نسبت داد؛ زیرا هزار سال از زمان حیات فردوسی میگذرد و اکنون دیگر نشانی از خانههای آن زمان باقی نمانده است.
سال ۱۳۸۲ کلنگ احداث موزه بزرگ خراسان در زمینی ۴ هزارو ۹۰۰ مترمربعی که شهرداری مشهد در بوستان کوهسنگی دراختیار ادارهکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی خراسانرضوی قرار داده بود، به زمین خورد.
یشتر این اشیای نفیس به آثاری اختصاص دارد که شخصیتهای برجسته و هنرمندان داخلی و خارجی، سران کشورها و ارادتمندان رهبر معظم انقلاب به ایشان هدیه دادهاند.
پس از تشکیل حلقه حمایت از سنگنگاره ها؛ مسئولان میگویند: منع قانونی برای تعطیلی معادن در محوطه سنگنگارههای چندهزارساله دیزدر وجود ندارد.
حسین قائمی ۱۰ ساله بود، بهخاطر خط خوشی که داشت، همراه پدرش به معراج شهدا میرفت و مشخصات شهدا را روی کفن آنها مینوشت، تا اینکه با پیکر برادرش در معراج مواجه شد.
خانه تاریخی داوودی به سبک ساختمانهای اواخر قاجار و اوایل دوره پهلوی اول به دوبخش اندرونی و بیرونی تقسیم میشود که راه ورود به آنها از هم جداست. حیاط سرا در مرکز قرار گرفته و سهبنا در اطراف آن سربرافراشتهاند.
ماجرا از این قرار است که مشهد تا اوایل دوره پهلوی اول، موزه ندارد، اما از قرنها پیش، در آستانقدسرضوی مکانی به نام «خزانه» وجود داشته که محل نگهداری اشیای اهدایی و نذور گرانبها بوده است.
«محمود پسران قصابان» که نامش پای آثار هنری چشم نوازی ثبت شده در حالی آثارش دور دنیا را گشت و زینت بخش نمایشگاهها و موزههای داخلی و خارجی شد که هرگز خودش از کنج اتاقش دورتر نرفت.
کتیبه نادری با ابعاد یک در ۲.۵ متر، که بر سینه کوهی بلند حک شده است، در تنگه ارغوانشاه قرار دارد. روی کتیبه ۲۴ بیت شعر به زبان ترکی و فارسی با یک خط نستعلیق خوش، حجاری کردهاند.
بنای قدیمی خلج به نام «اقامتگاه خلج» سال ۱۳۸۲ ثبت آثار ملی ایران شد و مربوط به عهد صفوی است. نشانیاش این است: «انتهای خیابان خلج، روستای خلج.»
یک هفته است مقیم (!) کوچۀ «باغ خونی» شدهام. میآیم و میروم. پشت دری میایستم که نگهبان از آنسویش میگوید: «به ثانیه هم نمیشود!». منظورش را من خوب فهمیدهام؛ درِ باغ بهروی هیچ شهروندی باز نمیشود.
قاب نفیس قرآن با نقوش اسلامی و سنتی حاصل از هنر معرق چوب و جعبه بزرگ کتاب شاهنامه پرنقش و نگار از جمله شاهکارهای هنری میترا حیدری، معرقکار جوان مصلی تاریخی است.
سیدحسن ایزانلو میگوید: فیلمساز اگر بخواهد در حوزه اجتماعی کار کند، باید ارتباط نزدیکی با مردم کوچه و خیابان داشته باشد. او بیتردید اثر این تلاش را در خروجی کارش خواهد دید.
رباط طرق منزلگاهی مهم در راه مواصلاتی نیشابور مرو و توس به شمار میآمد و کاروانهایی که قصد شاهراه اعظم (ابریشم) را داشتهاند از این مسیر تردد میکردند.