می خندد؛ به حرفی که پیش از این به او گفته ام. «باید یک سریال پایتخت هم برای شما بسازند.» دردسرهای انتقال ضریح چوبی ای که حسن نوری و همکارانش در مشهد ساخته اند و به سرپل ذهاب منتقل شده است تا همراه با مصلا و مقبره در سالروز زلزله کرمانشاه رونمایی شود، ماجرای فصل دوم سریال پایتخت را در ذهنمان زنده می کند. این ضریح چوبی خوش نما، قصه ای دارد که می تواند جان مایه یک داستان یا مستند باشد. با این قصه همراه می شویم.
کوچه نجف44 از گذشته‌های دور به نام کوچه قبرستان معروف بوده است. کوچه‌ای است بن‌بست که سمت راست آن قبرستان و انتهای آن منتهی به زمین‌های آستان قدس رضوی است. شلوغ‌ترین روز این کوچه هنگام عاشوراست. هر سال هم‌زمان با روز عاشورا هیئت‌های عزاداری از محلات نوده، کوشک‌مهدی و پرکندآباد مقابل این قبرستان جمع شده و عزاداری می‌کنند. قولی که سینه به سینه در بین اهالی این منطقه نقل شده این است که این قبرستان از زمان امام رضا(ع) وجود داشته و امام رضا(ع) هنگام عبور از این قبرستان برای مرده‌های آن دعا کرده است.
کوچه شهید ستاری4/4 در محله شریف واقع شده است و به‌واسطه وجود درختان نسبتا قدیمی جزو معابر سرسبز منطقه محسوب می‌شود. همدلی اهالی این کوچه سبب شده است که مشکلات شهروندان در زمان کمی در جلسات مسجد امام رضا(ع) مطرح و حل شود. ساکنان این معبر در حل معضلات عمومی کوچه هم با یکدیگر همراه هستند و برای رفع آن‌ها به‌طور گروهی پیگیری می‌کنند. این همراهی و حسن نیت ساکنان کوچه در قبال یکدیگر سبب شده است که این معبر جزو معابر محبوب برای سکونت در منطقه باشد.
کوچه امامیه20 را کال پهن روبازی که سرچشمه آن بند گلستان است، از وسط به 2قسمت تقسیم کرده است. این معبر یکی از محوری‌ترین کوچه‌های محله شریعتی است. جمعیت زیادی روزانه در هر 2قسمت رفت‌وآمد دارند. سمت شمالی آن را بیشتر با مسجد ولی‌عصر(عج) می‌شناسند که تنها مسجد محدوده از ابتدای بولوار امامیه است و سمت جنوبی آن را با مجموعه مدارس و آموزشگاه‌ها. در میانه کوچه و در محل تقاطع با خیابان یاس، روی کال را پوشانده‌اند تا به اندازه یک چهارراه مسیر عبور و مرور خودروها و عابران باز شود.
بعد از ارتشی‌ها نوبت به راه‌آهنی‌ها رسید که به قاسم‌آباد کوچ کنند. شهرک سرسبز راه‌آهن که در کنار ایستگاه و در زمین‌های روستای امین‌آباد ساخته شده بود، جوابگویِ نیاز این اداره نبود و هرکارمند بعد از مدتی باید خانه را تخلیه می‌کرد و تحویل راه‌آهن می‌داد تا نوبت به نفر بعدی برسد. به همین دلیل بود که این اداره در سال 1358 مثل ارتش تعاونی مسکن تشکیل داد، در قاسم‌آباد زمین خرید و به کارمندانش داد. زمین‌های راه‌آهنی‌ها دقیقاً در وسط قاسم‌آباد بود جایی که الان خیابان حجاب است و دیگر کمتر نشانه‌ای از شهرک راه‌آهن به چشم می‌خورد.
خراسانی بودن، دل به قصه های کویر دادن و به طبع آن، خو گرفتن، سبب شده است گذرگاه داستان ها، روایت‌ها و اتفاق‌های بی شماری باشد که هر کدامشان، نشانه ای از خود بر جای گذاشته اندکه در قالب آداب، رسوم و فرهنگ اقوام مختلف ساکن در آن است. قشنگ‌ترین این روایت ها که قرن هاست نَقلش دهان به دهان گشته اما قندِ نُقلش هنوز پا برجاست، حکایت نماز باران خواندن امام رضا(ع) است که دیرگاهی است به یکی از سنت‌های مردم آفتاب نشین خطه خراسان تبدیل شده و راهش را به دیگر شهرها و آبادی ها هم باز کرده است.
خیابان امام رضا55 یکی از خیابان‌های فرعی محله رضاست که هنوز هویت قدیمش را حفظ کرده است. این خیابان در طی سال‌ها تغییرات چندانی نداشته و با وجود ساخت و سازهایی که انجام شده است هنوز هم صفا و صمیمیت قدیم مردمش را می‌توان به چشم دید.
کوچه فلسطین 14 که به نام شهید علی فرودی مزین شده است، در محله فلسطین قرار دارد. این کوچه از گذشته تاکنون بافت قدیمی خود را حفظ کرده است. با این حال راه‌اندازی شرکت‌های مختلف، مدارس و مجموعه‌های دیگر موجب پارک نامناسب خودروها و در نتیجه نارضایتی ساکنان شده است. در این کوچه حسینیه و موسسه خیریه دخت پیامبر(ص) ، کتابخانه و سالن مطالعه دخت پیامبر(ص) و انجمن نوروژنتیک ایران (خراسان‌رضوی) نیز فعالیت دارند. آنچه هنوز هم در میان اهالی خیر و مومن دیده می‌شود همدلی و مشارکت در امور خیرخواهانه و پویش‌های کمک‌مومنانه است.
کمبود کاربری‌های آموزشی و فضای سبز از جمله مشکلات اهالی منطقه ۱۲ است. با این حال معبر اقدسیه ۹ از این نوع کاربری‌ها غنی است و خانواده محمودی هاشمی با مشارکت در ساخت یک دبستان ابتدایی و یک مرکز سنگ تمام گذاشته‌اند.
محراب خان وصیتش بر خاک‌سپاری در حرم امام‌رضا(ع) و وقف اموالش برای مردم این شهر بود، مسجد محراب‌خان در نوغان، حوض‌انبار و قلعه محراب‌خان، بیمارستان و آسایشگاه جذامیان را برای مشهدی‌ها به یادگار گذاشت.
قدیمی‌ترین قسمت از محدوده بولوار صیاد شیرازی، خیابانی است که از گذشته تا الان «نور» نام داشته است و اکنون، طبق تقسیمات شهری، در محله لادن قرار گرفته است. بیشتر دکان‌هایش هنوز همین نام «نور» را بر سردر خود دارند. قدمت این خیابان به بیش از 50 سال می‌رسد. آن‌طور که اهالی می‌گویند شرکت برق به کارمندانش زمین‌های این محدوده را در قطعات 250 متری و به مدیرانش هم قطعات هزار متری محله ویلا را داده است.
امام رضا(ع)46 یکی از کوچه‌های قدیمی منطقه است که اکنون بیشتر ساختمان‌های قدیم آن خراب و بازسازی شده‌اند. در ابتدای این کوچه مغازه‌های تعمیرات ماشین و فروش لوازم یدکی بیشتر از هرچیزی به چشم می‌آید. این مغازه‌ها سبب توقف خودروها شده و این کوچه مسکونی را شبیه پارکینگ کرده است.
بولوار وحدت حدفاصل پنجراه پایین خیابان و چهارراه مقدم طبرسی است که نام هر دو مکان تغییر کرده و به میدان شهدای مسجدگوهرشاد و میدان شهدای گمنام نام‌گذاری شده است. نام بولوار وحدت نیز پس از انقلاب و احتمالا به سبب وجود مسجد اهل تسنن در وحدت ۱۲ و محله رضائیه بر این بولوار نهاده شده است. در گذشته در محل این بولوار دیوار شرقی شهر مشهد قرار داشته است که به آن «بهره» می‌گفتند.
خیابان عامل15 که در گذشته به خیابان منوچهری شهرت داشت یکی از قدیمی‌ترین خیابان‌های محله عامل است. وجود خانه‌هایی با بافت خشت و گلی نشان‌دهنده قدمت 150ساله این خیابان است. ساکنانش بیشتر از طبقه متوسط شهری و صنعتگر هستند. با توجه به قدمت بالای این خیابان خانواده‌های قدیمی برای چندمین نسل در آن ساکن هستند و با وجود همه تغییرات و گسترش آن اصالتشان را حفظ کرده‌اند.
از مهم‌ترین وقایع مبارزاتی شهید هاشمی‌نژاد می‌توان به سخنرانی‌های افشاگرانه او در مسجد فیل با مستمعین حدود 6 تا 8 هزار نفری در 21 مهر سال 42 اشاره کرد که به انتقاد شدید از دولت وقت پرداخت و به خیمه‌شب‌بازی انجمن‌های ایالتی و ولایتی، سخت اعتراض کرد.
در سال 1263 خورشیدی اما به عنوان پزشک ارتش با یک هنگ، مأمور خراسان شده و دو سال بعد، به دلیل درمان همسر «میرزا محمدتقی خان رکن الدوله» والی و حاکم خراسان و تولیت آستان قدس رضوی، برای سپاسگزاری، یک عبا و قرآن به عنوان هدیه دریافت می کند و چندی بعد نیز او را به ریاست دارالشفای آستان قدس منصوب می‌کنند و این آغاز راهی 47ساله می‌شود برای معالجه بیماران و تدریس طب در مشهد.
خیابان آموزگار شهید رجائی38 جزو اولین معابر محله دانشجو بوده است که 25سال قبل ساخت و ساز در آن آغاز شده است و شکل مسکونی به خود گرفته است. این معبر که به معلم53 هم متصل است به نام قائم مقام فراهانی نام‌گذاری شده است و 2مدرسه پیش‌دبستانی و دبستان نابینایان امام علی(ع) و هنرستان ناشنوایان حضرت زهرا(س) را در خود جای داده است و این کوچه را تبدیل به مرکز آموزش استثنایی منطقه کرده است.
حمام حاج نوروز 150سال قبل به‌دست حاج‌نوروز در کوچه انتهایی گنبدخشتی ساخته شد و نامش نشست روی همان کوچه. مسگرها در همسایگی حمام، آب‌انبار و ده‌ها دکان داشتند.امروز دیگر خبری از پی‌آب مسگرها نیست و از حمام که تا سال1380 به‌همت نوه‌های حاج‌نوروز اداره می‌شد، جز تکه‌زمین خاکی محصورشده میان ورق‌های گالوانیزه چیزی باقی نمانده است.
از در چوبی مسجد که وارد بخش مردانه بشوید، دیوار روبه‌رو توجه شما را به خود جلب می‌کند؛ طراحی مواج پرچم سه‌رنگ ایران که در دوسوی نشان الله، تمثال شهدا خودنمایی می‌کند. المان پلاکی که از بالای پرچم آویزان است، غرفه‌های سبز‌رنگ که با یادگاری‌های شهدای محله تزیین شده است، چفیه، کلاه، خودکار و گاه دفترچه‌ای با کاغذ‌های کاهی که نشانی از کهنگی دارد، همه آن چیزی است که در موزه یادمان‌های شهدای مسجد فقیه سبزواری جانمایی شده است، با یادگاری‌هایی از اولین شهید محله طلاب و ...
کوچه‌های تو در تو که جابه‌جا درخت‌های توت قدیمی از دیوار خانه‌هایش به بیرون سرک کشیده‌اند، با جوی‌هایی در وسط و زنان کوچه‌نشینی که صحبت‌های گل انداخته‌شان با عبور هر غریبه‌ای لحظه‌ای متوقف می‌شود و لختی بعد دوباره از سر گرفته می‌شود، مشخص‌ترین ویژگی بیشتر کوچه‌های محله ریشه‌دار خاتم‌الانبیا(ص) در حاشیه جاده قدیم قوچان است. کوچه امام زمان(عج)2 در ابتدای خیابان امام زمان(عج) یکی از پررفت‌وآمدترین این کوچه‌هاست.