تمام عمر غلامرضا سراج علیایی در حرم گذشت و تراشیدن سنگ: گلدانهای دور حوض، ساعت آفتابی صحن جمهوری، سرستونها و از همه مهمتر تراشیدن سنگ مزار حضرت رضا(ع) هنر اوست.
غلامرضا سراج علیایی که حالا پنج سالی میشود از دنیا رفته، تمام عمر تیشه دستش بوده و سنگهای صحنوسرای حرم امام رضا (ع) را تراشیده. شروعش از پنج شش سالگی بود.
شاه عباس صفوی نخستین زائر پیاده حضرترضا (ع) نیست، اما نخستین کسی است که سفر پیادهاش به سوی مشهد خبرساز شد و از آن ردونشانی در تاریخ وجود دارد.
این روزها شهر پر از زائر شده است، «خادمالرضا»ها را هم هرجای شهر میتوان دید؛ خادمهایی که خدمت در خارج حرم برایشان لذتبخش است.
بسیاری از ارادتمندان حضرت آنچه را به نظرشان دارای شأن و ارزش میآمد به مضجع شریف آن امام تقدیم میکردند تا بر آن نصب شود. بعضی از آنها مانند ترنجها، قبههای چهارگوشه ضریح و... همیشگی بودهاند.
هرسال در مناسبت اربعین و ایام شهادت حضرترضا(ع)، حال و هوای مشهد با حضور زائران، رنگوبوی معنوی میگیرد. اهالی منطقه۵ بهخاطر نزدیکبودن به حرم مطهر، سهم خود را از ثواب میزبانی از زائران برمیدارند.
۵۷ نفر وقفشان را به محرم و صفر گره زدهاند تا همزمان با این ایام سوگواری، بهنیت واقف روضهای خوانده شود. در این بین ۵ نفرشان کرمانی هستند.
در محرم و صفر، مشهد شهر عزا و عزاداری بوده است و علم و علمکشی. هنوز هم در روزهای عزا، در تاسوعا و عاشورا، در اربعین و چهلوهشتم، علمهای مشهدی ردیف میشوند تا به حرمرضوی برسند.
قرآنخوانی از همان قرنهای ابتدایی شکلگیری حرم یکی از برنامههای ثابت زائران بوده است، گرچه از حفاظ حرم تا ابتدای قرن نهم اطلاع و اسناد چندانی وجود ندارد.
محمد تواناکرمانی نویسنده کتاب «ارابه عشق» است. او قصد دارد خاطراتش را از خدمت به زائران امامرضا (ع) و آنچه در ساعتهای حضورش در حرم مطهر میبیند، جمعآوری کند و جلدهای دوم و سوم همین کتاب را در آینده به چاپ برساند.
حامد طاهریفر میگوید: در یکی از شبهایی که برای عزاداری به هیئت رفته بودم، یکی از دوستانم گفت «اگر کربلا میخواهی، در مجالس امامحسین (ع) دم در مجلس بایست و کفش عزاداران را تحویل بگیر.»
حسینیه بیتالجواد(ع) محلی برای اسکان زائران نوجوان و جوان است. مهدی اسلامزاده میگوید: سال۹۳ تعدادی از خیران به بانی پیشنهاد کردند با خرید زمینی در محدوده حرمرضوی، مکانی برای اسکان زائران بسازد.
علی اکبر عباسنژاد اولین کار مستقل خود را با کاشی کاری رواقهای اضلاع مختلف صحن گوهرشاد آغاز کرد و بعد از آن کاشی کاری داخل آرامگاه فردوسی را به دستش سپردند.
۱۴ سالی میشود کنیز شیردل، سحرها پیاده تا حرم مطهر امام رضا(ع) میرود و در این راه همسایهها و زائران حضرت نیز با او همراه میشوند.
مسافرت به کشورهای مختلف بهخاطر رفتن به کتابخانهها و مراکز فرهنگی و ملاقات با رجال علم و ادب و اهل فضل کارنامه پرباری را برای عزیزالله عطاردی به جای میگذارد که به تألیف حداقل صد جلد کتاب منجر میشود.
اماموردیخان بیاتمختاری و همسرش، آبجیسلطان، مشهدی نبودند و از ملاکان و اهل سیاست نیشابور بهحساب میآمدند آنها بخش زیادی از اموالشان را وقف امامرضا (ع) میکنند.
بچه کوچه جوادیه ۳ سال است که شروع کرده به ثبت مفاهیم و مصادیق «همسایگی» در محله قدیمیاش؛ از جمعآوری اسناد و عکسها گرفته تا مصاحبه با قدیمیهای محل.
تصاویر گنبد حرم در دهه۲۰ خورشیدی نشان از خرابی و شکاف در خشتهای نمای گنبد دارد. همین است که در حدود سال۱۳۵۷ تصمیم گرفته شد نمای ایوان طلا، گنبد و گلدسته نوسازی شود.
نمیتوان بهطور دقیق گفت که از چه زمانی کشیک در فضای حرم شکل گرفت، اما اسناد برجایمانده از دوران صفویه نشان میدهد که تقریبا از سال۱۰۱۰ قمری، تشکیلات کشیکی برقرار بوده است.
جوانبخت میخواست همچنان همان مرد همیشهدرصحنه ورزش باشد؛ همان که همه بنبستها را باز میکرد؛ او ناباورانه رفت تا ورزش خراسان یک سرمایه بزرگ را از دست بدهد!