دختران کارآفرین ۲۳ ساله مشهدی

بخشی از هنر صنایع دستی در قالب کسب و کار‌های خانگی نمود پیدا می‌کند و قابلیت انجام این نوع کسب و کار در منزل سبب ایجاد مزایای بسیاری برای شاغلان آن‌ها می‌شود. از جمله این مزایا می‌توان به حذف هزینه‌های مربوط به اجاره، رهن یا خرید کارگاه، حذف هزینه‌های ایاب و ذهاب، ایجاد هماهنگی بین مسئولیت خانوادگی زنان و اشتغال آنان، ایجاد زمینه‌های کار خانوادگی و استفاده از نیروی کار سایر اعضای خانواده، استفاده از شیوه استاد- شاگردی و امکان انتقال تجارب از طریق آموزش غیررسمی و... اشاره کرد.

با توجه به این مزایا، طی سال‌های اخیر، میزان استقبال و گرایش به اشتغال خانگی افزایش یافته و این امکان فراهم آمده است که افراد بتوانند در محیط خانه به انجام کسب و کار‌های گوناگون بپردازند.

منیره آقامیرزاده و مرضیه آرش از جمله این افراد هستند. این دو جوان هنرمند و کارآفرین ۲۳‌ساله با حداقل هزینه برای خودشان کسب و کاری خانگی راه انداخته و امرار معاش می‌کنند. کارگاهی کوچک، اما باصفا دارند که در آن انواع گیره و گل‌سر، خط‌کش، جا قلمی، قاب عکس و کیف‌های چرمی تولید می‌کنند.

از در که وارد می‌شویم شمعدانی‌های رنگارنگی می‌بینیم که انگار حالشان خیلی خوب است، برگ‌های سبز و پهنی دارند و گل‌های زیبا و رنگارنگشان چشم‌نوازی می‌کند. پا بر روی گلیم‌هایی با نقوش سنتی می‌گذاریم و بر روی صندلی‌های چوبی می‌نشینیم.

چند میز در اطرافمان است که بر روی یکی از آن‌ها چند لوح افتخار گذاشته شده است. در میز کناری نمونه‌های مختلفی از آثاری که  تولید شده است قراردارند. یک میز هم مخصوص کامپیوتر است. نقش‌ها بعد از اینکه بر روی کاغذ کشیده می‌شوند، در کامپیوتر طراحی شده و پس از برش، کار رنگ‌آمیزی آن‌ها صورت می‌گیرد.

میز مخصوص رنگ‌آمیزی پر است از تکه چوب‌هایی که در انتظار قلم مو و رنگ هستند. هواپیما و خلبانش باید رنگ شود تا بر روی خط کش پسرک بازیگوشی قرار گیرد  و خیال پرواز را برایش تداعی کند. خرگوش هم باید صورتی شود تا دختری شیرین زبان اجازه دهد مادرش موهایش را با آن خرگوشی ببندد.

سنجاق سینه، جوجه، آهو خانم، همه باید رنگ شوند تا کودکان و بزرگان این سرزمین لذت خرید کالای تولید داخل را بچشند. بر روی دیوار‌ها چندین تابلو نقاشی گذاشته شده است که هر کدام دنیایی حرف برای گفتن دارند، در مجموع کارگاه این بانوان پرتلاش و هنرمند پر است از احساس و خیال.

کالای چینی سد راه هنرمندان داخلی

منیره و مرضیه از حدود شش سال پیش می‌گویند، آن‌ها از دوران هنرستان تاکنون با هم دوستان صمیمی هستند. روزی در بازار قصد خرید صنایع دستی داشته‌اند، اما چون خودشان در رشته گرافیک تحصیل کرده‌اند  به خوبی متوجه می‌شوند که اکثر تولیدات بازار، آثار چاپی دارند و با هزینه کمی تولید شده‌اند، ولی با قیمت گزافی به فروش می‌رسند از طرفی بیشتر آن‌ها محصولات وارداتی از کشور چین هستند.

جرقه‌ای در ذهن این دو دوست ایجاد می‌شود و با خود می‌گویند ما می‌توانیم همین کالا‌ها را با قیمت کمتر و کیفیت بیشتری تولید کنیم. از این پس کمر همت را می‌بندند و با عزمی راسخ هدفشان را دنبال می‌کنند. ابتدا در اتاق خانه‌شان به تولید زیورآلات می‌پردازند.

زمانی‌که تولیداتشان را برای فروش به بازار می‌برند قیمتی کمتر از بهای فروش کالا‌های چینی داشته‌اند، اما اکثر مغازه‌ها حاضر نبودند محصولاتشان را خریداری کنند، چون آن‌ها کالای چینی را با قیمت بسیار کمتری خریداری کرده‌اند و با سود زیادی به فروش می‌رساندند.

در نهایت دو مغازه قبول می‌کنند تولیدات این دو جوان هنرمند را به فروش برسانند. با این توافق، مرضیه و منیره انگیزه بیشتری برای ادامه کار پیدا می‌کنند و با پشتکار، راهشان را در پیش می‌گیرند. برای اینکه بتوانند در بازار دوام بیاورند باید به کارشان تنوع می‌دادند بنابراین کم‌کم به تولید محصولات دیگری مانند گیره و گل‌سر، خط‌کش‌های فانتزی، جا قلمی، دفترچه یادداشت، قاب عکس‌های فانتزی، جامدادی و کیف‌های چرمی دست‌دوز و طراحی پارچه روی می‌آورند.

پدر منیره که علاقه دخترش به تولید صنایع دستی را می‌بیند طبقه بالای ساختمانشان را برای او می‌سازد و بدین وسیله آن‌ها صاحب یک کارگاه کوچک ۳‌در ۵‌می‌شوند. این دو دوست با انگیزه وقتی می‌بینند توانایی رهن و اجاره مغازه را ندارند برای اینکه بتوانند به طور مستقیم و بدون واسطه، تولیداتشان را به دست مردم برسانند تصمیم می‌گیرند که کالاهایشان را در نمایشگاه عرضه کنند.

آن‌ها از سال ۹۱‌تاکنون در بیش از ۲۰‌نمایشگاه انفرادی و گروهی شرکت کرده و میزان استقبال از تولیداتشان همواره رو به افزایش است.با مدارس هم وارد تعامل شده‌اند و از مدیران خواسته‌اند به جای اهدای جایزه‌های چینی به دانش‌آموزان، کالای ایرانی به آن‌ها بدهند. هرچند عده‌ای از مدیران همان کالای ارزان و بی‌کیفیت چین را ترجیح می‌دهند، اما تعدادی هم هستند که با خرید از این دو کارآفرین خوش‌ذوق، از کالای ایرانی حمایت می‌کنند.

از ماست که بر ماست

البته ادامه کار به راحتی میسر نیست چرا که از طرفی باید با کالای ارزان قیمت چین مقابله کنند و از طرفی دیگر تولیدات و طراحی‌های خودشان توسط سایر تولید‌کنندگان داخلی کپی برداری می‌شود. منیره آقا میرزاده می‌گوید: ما برای اینکه کار‌های متنوع و جذاب داشته باشیم خودمان خلاقانه، طرح و ایده می‌دهیم و از هیچ شخصیت و کارکتر کارتونی یا خارجی استفاده نمی‌کنیم، اما به محض اینکه کار وارد بازار می‌شود توسط دیگران به راحتی کپی‌برداری می‌شود و هیچ اقدام قانونی نمی‌توانیم انجام دهیم.

خودمان خلاقانه، طرح و ایده می‌دهیم و از هیچ شخصیت و کارکتر کارتونی یا خارجی استفاده نمی‌کنیم

او توضیح می‌دهد: چندین بار برای اینکه تولیداتمان را به ثبت برسانیم اقدام کردیم، اما از سوی مسئولان حمایت می‌شدیم از طرفی ما بیش از دو هزار طرح داریم و هزینه ثبت هر طرح حدود یک میلیون تومان است که پرداخت آن برایمان مقدور نیست.

مرضیه آرش هم به نوسانات قیمت دلار اشاره کرده و می‌افزاید: مواد اولیه‌ای که برای تولیداتمان نیاز داریم تحت‌تأثیر قیمت دلار است و افزایش قیمت آن باعث می‌شود که هزینه تمام شده کالا برایمان افزایش پیدا کند، اما اگر بخواهیم تولیداتمان را با قیمت بیشتری به فروش برسانیم با کاهش تقاضا و خرید روبه‌رو می‌شویم و اگر افزایش قیمت نداشته باشیم تهیه مواد اولیه برایمان سخت می‌شود. علاقه‌ای که این دو هنرمند خوش‌ذوق به کارشان دارند باعث شده است که تمام سختی‌ها را به جان بخرند و از تولید صنایع‌دستی لذت ببرند.

بازی با رنگ‌ها

بازی با رنگ یکی از جذابیت‌های ویژه کار آن‌ها است، اما این رنگ‌آمیزی به راحتی میسر نیست و قوانین خاص خودش را دارد. غلظت رنگ، مقدار رنگی که باید ساخته شود و ترکیب رنگ، تنها بخش کوچکی از سختی کارشان است گرچه در ظاهر ساده به نظر می‌رسد، اما فوت‌و‌فن خودش را دارد و نیازمند مهارت و کسب تجربه است.

همین موضوع موجب می‌شود که خیلی افراد برای همکاری با منیره و مرضیه پیش‌قدم شوند، اما وقتی ظرافت‌های کار را می‌بینند از پس آن بر نمی‌آیند و پا پس می‌کشند. کارآفرینان هنرمند منطقه ۱۱‌مدت‌ها برای رنگ‌کردن آثارشان وقت می‌گذارند. آن‌ها این‌قدر رنگ‌های مختلف را امتحان می‌کنند تا کار به دلشان بنشیند و ترکیب زیبایی پیدا کند.

مرضیه و منیره معتقدند حس خوبی که آن‌ها از رنگ‌کردن طرح‌ها دارند و عشق و علاقه شان به کار، در طرح‌ها منعکس می‌شود و مخاطب وقتی این تولیدات را می‌بیند حس بهتری پیدا می‌کند. به عقیده آن‌ها خود چوب، چون از طبیعت است برای انسان‌ها جذابیت دارد، وقتی بر روی این چوب با رنگ‌های زیبا، نقوش سنتی، اسلیمی، مذهبی و حتی فانتزی کشیده می‌شود جذابیت کار را بیشتر می‌کند و مردم از آن استقبال می‌کنند.

به نظر آن‌ها رنگ‌های فیروزه‌ای، سبز و لاجوردی که رنگ‌های ملکوتی هستند مخاطبان بیشتری دارد برای همین اکثر هنرمندان از این رنگ‌ها در طرح‌ها و آثارشان استفاده می‌کنند. آن‌ها می‌گویند: وقتی با رنگ سر‌و‌کار داریم حس خوبی پیدا می‌کنیم، دیرتر خسته می‌شویم و اگر غم و غصه‌ای داشته باشیم تا زمانی که مشغول کار هستیم آن را فراموش می‌کنیم.

این دو هنرمند جوان، نقاش هم هستند و در کنار کار‌های تولیدی، به آموزش نقاشی می‌پردازند. چنین مهارت‌های دستی به آن‌ها کمک کرده است تا بتوانند بر روی پارچه به طراحی بپردازند و نقش‌هایی ماندگار را بر روی انواع شال، روسری، مانتو، سارافان و ... نقاشی کنند.

آن‌ها در پایان گفته‌هایشان خواسته‌هایی هم دارند، آن‌ها از مردم می‌خواهند که کالای ایرانی بخرند تا هم وطنانشان بیکار نمانند و از مسئولان می‌خواهند که ورود کالای چینی به کشور را دشوار کنند و کارگاه‌های تولیدی کوچک را مورد حمایت قرار دهند تا آن‌ها بتوانند به تولید انبوه برسند و قیمت تمام شده کالاهایشان کاهش یابد.

این گزارش پنج شنبه، ۲۴ خرداد ۹۷ در شماره ۲۸۶ شهرآرامحله منطقه ۱۱ چاپ شده است.