هاشم شکوهی شاعر آیینی مشهد همیشه برای اهل بیت میسرود 
نخستین کتابخانه تخصصی امام علی(ع) در محله جنت قرار دارد 
آموزش حساب و کتاب شیرین زندگی در خانه ریاضی
بهروز تقیزاده، معلم ریاضی است. او که دغدغه ایجاد انگیزه و علاقه به درس ریاضی در دانشآموزان را دارد، خانه ریاضیاتی را تأسیس کرده است.
همه ما از لحظه شروع دوران مدرسه با درس ریاضی آشنا میشویم و این درس را چه بخواهیم و چه نخواهیم تا پایان سالهای تحصیل و حتی شاید بیشتر از آن میخوانیم. خیلی از ما بهدلیل اجبار آن را میخوانیم بدون آنکه بدانیم تا چه اندازه این درس میتواند در تمام مراحل و شرایط زندگی ما تأثیرگذار باشد.
البته شاید حق هم داشته باشیم، زیرا کسی به ما این نکته را نیاموخته است. ریاضی فقط یک درس مدرسه نیست بلکه مفهوم گستردهتری دارد و کافی است فقط به اطراف خود نگاهی بیندازیم تا متوجه نقش آن در زندگی خود شویم؛ بنابراین قبل از هر آموزشی نیاز است که در دانشآموزان انگیزه لازم ایجاد شود تا به آن علاقه داشته باشند و با توجه به شناخت این موضوع که این درس برایشان کارایی دارد، آن را بیاموزند. کاری که بهروز تقیزاده، مربی محله لشکر، انجام میدهد.
او که دغدغه ایجاد انگیزه و علاقه به درس ریاضی در دانشآموزان را دارد، خانه ریاضیاتی را تأسیس کرده است تا بتواند در کنار رسالت معلمی خود در آموزش و پرورش، گام مؤثر نیز در این زمینه بردارد و عشقی را که خود به ریاضیات دارد به دیگران هم منتقل کند. پای صحبتهایش مینشینیم تا ما را به دنیای شیرین ریاضیات ببرد.
درس مورد علاقه
در تیرماه سال ۶۴ به دنیا آمدم و از همان کودکی درسخواندن را لذتبخش میدانستم. در دوران مدرسه شاگرد زرنگ بودم و در کلاس سوم راهنمایی علاقه به ساختوساز پیدا کردم. ساختن را دوست داشتم. خانه پدربزرگم نزدیک نجاری بود. به آنجا میرفتم و تکههای چوب را در کنار هم میچیدم و با آن اشکال هندسی درست میکردم.
چوبها را در جعبه شیرینی میریختم و سازههایی را میساختم و خراب میکردم. بعدها این ایدهها را در سالهای اول خدمتم در آموزش و پرورش انجام دادم. در دبیرستان رشته ریاضی خواندم. در آنزمان معلمها به استعداد من در درسهای تخصصی مثل فیزیک و ریاضی پی برده بودند و به همین دلیل بهعنوان همیار در آموزش و تدریس به معلمان مدرسه کمک میکردم.
حتی همان زمان در خانه نیز درس میدادم. پدر و مادرم معلم بودند و من نیز شغل معلمی را دوست داشتم. از طرف دیگر خانه ما نزدیک مدرسه بود و از همان کودکی حال و هوای مدرسه را حس میکردم. در دوران دبیرستان علاقهام به ریاضی بهقدری زیاد شد که تصمیم گرفتم در دانشگاه نیز ریاضی بخوانم.
کنکور دادم و در رشته ریاضی دانشگاه فردوسی و مهندسی برق دانشگاه آزاد اسلامی رتبه آوردم. درنهایت در رشته ریاضی دانشگاه فردوسی تحصیل خود را ادامه دادم. سال ۸۷ کارشناسی ریاضی گرفتم. علاقه به تحصیل در رشته مهندسی هم داشتم، طوری که یکسال پس از اخذ کارشناسی تصمیم گرفتم در مقطع کارشناسی رشته مهندسی مدیریت اجرایی دانشگاه پیامنور درس بخوانم.
درنتیجه واحدهای درسیای را که گذرانده بودم تطبیق زدم و پس از آن در مقطع ارشد رشته ریاضی شرکت کردم که با رتبه ۲۰۰ روزانه دانشگاه فردوسی گرایش آموزش ریاضی قبول شدم. در همان مقطع کارشناسی شاگردان خصوصی داشتم که به آنها ریاضی یاد میدادم که در حال حاضر تعدادی از آنها مدارکشان را در رشته پزشکی گرفتهاند.
کار در آموزش و پرورش
سال ۸۸ وارد فضای کاری آموزش و پرورش شدم و کارم را در آنجا شروع کردم. ابتدا در اداره آموزش و پرورش ناحیه ۴ بهعنوان کارشناس اداری مشغول به کار شدم و تا سال ۹۲ در حوزههای پرورشی و اداری ناحیه ۷ مشغول خدمت بودم. در سال ۹۲ بهطور قطعی نیروی آموزش و پرورش شدم و از همان سال تاکنون بهعنوان معلم کار میکنم.
سال ۹۴ با گروهی از دوستانم کانون ریاضی با نام گروه آموزش ریاضی تأسیس کردیم. گروه ابتدا با ۴ نفر شروع شد که بعدها به دلیل مشغلههای خانوادگی و بنبستهای اداری یکییکی ازگروه جدا شدند. با رفتن آنها، کانونی به نام گروه آموزشی سولو را ایجاد کردم. در این کانون تلاش بر این است که با توجه به آموزشها و مدلهای یادگیری، مفاهیم آموزشی ریاضی را در افراد تثبیت کنیم. دانشآموزان در مدارس خود درس ریاضی را تعلیم دیدهاند و آن را یاد گرفتهاند، اما بعضی از آنها پس از یادگیری به درجه تثبیت نرسیدهاند؛ بنابراین آموزههای خود را فراموش میکنند. شعار ما آموزش، تثبیت و تعمیم است و بر این اساس تثبیت را در آنها ایجاد میکنیم. ضمن اینکه به افزایش سرعت عمل در آنها نیز کمک میکنیم.
از سال ۹۴ شروع به نوشتن مقاله در زمینه ریاضیات و روشهای مؤثر آموزش آن کردم. در مقالهای با استفاده از طبقهبندی اصلاحشده بلوم ریاضی پایه پنجم را بررسی کردم که در کنفرانس ریاضی دانشگاه شهید رجایی تهران پذیرش شد. پس از آن چندین مقاله را در کنفرانسهای مختلف ارائه کردم و آخرین مقالههایم را با عنوانهای «بررسی عملکرد حل مسائل کسری دانشآموزان پایه ششم با استفاده از طبقهبندی سولو» و «بازنماییهای مختلف در مسائل مشتق با استفاده از طبقهبندی APOS» در تابستان نوشتم که در شانزدهمین کنفرانس آموزش ریاضی ایران پذیرش شد.
پایاننامه کارشناسیارشدم را نیز درباره طبقهبندی سولو نوشتم که پژوهش آن نزدیک به دو سال و نیم زمان برد. ۳ کتاب آموزشی در زمینه تابستانه دانشآموزان (پایه اول، سوم و پنجم) با عنوان «تا مهر با بچههای اول، سوم و پنجم» نوشتم. در حال حاضر ۸ مقاله قبولشده دارم و البته چند مقاله دیگر نیز دارم که هنوز در جشنوارهای شرکت داده نشده است.
۳ سال است که در درسپژوهی آموزش و پرورش در مراحل قطبی و منطقهای قطبی رتبه آوردهام. در طرح جابربنحیان نیز در عنوان ریاضی وسیلهای مرتبط با کمک دانشآموزان ساختیم که ۱۱ عملیات روی آن درنظر گرفته شده بود. در ادامه نیز ایدههای زیادی دارم که حتما آنها را یکی پس از دیگری اجرا خواهم کرد.
خانه ریاضیات کانون
خانه ریاضیات کانون با نام گروه آموزش ریاضی سولو- یک نوع طبقهبندی آموزشی است- کار خود را شروع کرد. مطابق این نوع طبقهبندی آموزشی، یادگیری را میتوان در سطوح مختلف انجام داد. برای این مدل ۲ چارچوب عمومی و موضعی درنظر گرفته شده است.
چارچوب عمومی دارای پنج حالت حسی-حرکتی، تصویری، عینینمادین، صوری و فراصوری است و در این حالت افراد بر اساس سن تقسیم میشوند و تا انتهای عمر آنها درنظر گرفته میشود. در چارچوب موضعی نیز پاسخ در سطوح پیشساختاری، تکساختاری، چندساختاری، رابطهای و انتزاع قرار میگیرد.
در خانه ریاضیات کانون، فعالیتهای مختلفی در زمینه ریاضیات و آموزش آن برای سنین مختلف انجام میشود که شامل ۳ گروه کلینیک ریاضی، بازی با ریاضی و آموزشهای نوین است و هرکدام به تفکیک به موضوعات مربوط میپردازد.
کلینیک ریاضی شامل مشاوره یادگیری ریاضی، شناخت و رفع اختلالات ریاضی، پشتیبانی و مشاوره تحصیلی و همیار ریاضی میشود و بازی با ریاضی نیز شامل بازی با تاس، دومینوی ریاضی، شطرنج ریاضی و کارگاههای خلاقیت و بازی می شود. گروه آموزشهای نوین نیز به برگزاری کلاسهای تقویتی و تکمیلی ریاضی، کلاسهای آمادگی المپیاد نمونه و تیزهوشان، کارگاههای حل مسئله و آموزشهای ویژه اولیا میپردازد.
یادگیری ریاضی
مشاوره یادگیری ریاضی اولین حرکت برای شرکتکنندگان در کانون است. به این معنا که هر فرد با ورود ابتدا مورد مشاوره قرار میگیرد و ما بر اساس تجربیاتی که در این زمینه به دست آوردهایم او را به یکی از خدماتی که در اینجا ارائه میدهیم، هدایت میکنیم. به این وسیله فرد در مرحله درست قرار میگیرد و کلاسها تأثیرگذاری بیشتری بر وی خواهد داشت.
در شناخت و رفع اختلالات ریاضی، افرادی بررسی میشوند که دچار اختلالات ریاضی و درسی مانند بدنوشتن، صحیحنخواندن و درک نادرست از مفاهیم هستند. علاوهبراین بعضی دانشآموزان در قسمتی از موضوعات ریاضی مشکل دارند که با این روش برای رفع مشکلات آنها اقدامات لازم انجام میشود.
یکی دیگر از مواردی که به آن توجه دارم، وجود همیار ریاضی است. به این معنا که فرد را در حوزه ریاضیات پشتیبانی میکنیم. این طرح در زمانبندی مختلف شامل هفتهای یک جلسه، دوهفتهای یک جلسه، ۴ جلسه تلفنی و ماهانه انجام میشود.
بازی با ریاضیات
کودکان به کمک بازی با ریاضیات میتوانند بدون ترس آزمون و خطا کنند و به این وسیله هرچه آموختهاند در ذهنشان تثبیت میشود. درواقع کودکانی که از طریق بازی، یادگیری ریاضی را تثبیت میکنند از این درس لذت بیشتری میبرند. ضمن اینکه علاوهبر آموزش نظم و تعاون با کاهش ترس از شکست نیز دید مثبتی به درس ریاضی پیدا میکنند.
همچنین بازی با ریاضیات در یادگیری ریاضی به کودکان تأثیر زیادی میگذارد و از آنجایی که کودکان مفاهیم ریاضی را در قالب بازی میآموزند، انگیزه در آنها ایجاد میشود و لذت بیشتری هم از این درس خواهند برد؛ بنابراین این روش برای دانشآموزان بهویژه برای کودکان جذاب است و در آنها انگیزه و علاقه ایجاد میکند.
حتی در کودکانی که به ریاضی حس خوبی ندارند، باعث میشود که به ریاضی علاقهمند شوند و در نتیجه مفاهیم ریاضی در ذهنشان ماندگار شود. از آنجایی که آموزش ریاضی همیشه برای من دغدغه بوده است بازی با ریاضیات را روش مناسبی برای دانشآموزان دیدم و تصمیم گرفتم آن را عملی کنم که تاکنون در این راه موفق نیز بودهام و هم بچهها و هم خانوادههایشان راضی هستند. بازیها با جدیدترین اصول اثباتشده در حوزه اثربخشی یادگیری تطابق دارد و ترمی نیز آموزشدادنی هستند.
۴ مدل برای بازیها در نظر گرفته شده است که برحسب نیاز انتخاب میشوند. بازیها شامل بازی فکری است که شرکتکنندگان در آن مفاهیم ریاضی را میآموزند، بازی با کارت که به کمک آن اعداد را میشناسند، بازی با تاس و دومینوی ریاضی که بیشتر به هندسه میپردازد و شطرنج ریاضی که بهطور مقدماتی و پیشرفته انجام میشود.
شطرنج ریاضی، صفحهای ۱۰ در ۱۰ است که قوانین ریاضی خاص خود را دارد و برای دانشآموزان پایه اول و دوم مناسب است. تصمیم دارم در شطرنج ریاضی آنقدر پیشرفت داشته باشیم که به مرور زمان فضای بازی را به صورت مسابقاتی بهوجود آوریم و شرکتکنندگان بتوانند در مسابقات شطرنج ریاضی نیز شرکت کنند. کارگاههای خلاقیت برای کودکان ۳ تا ۶ سال بدون نوشتن همراه است و برای بزرگسالان نیز اجرا شدنی است. در واقع این کارگاهها را در هر سطحی میتوان انجام داد.
آموزشهای نوین
آموزشهای تکمیلی و کلاسهای تقویتی و تیزهوشان برای افرادی است که در درس ریاضی قوی هستند و فقط برای تقویت آنها هفتهای یک جلسه در نظر گرفته شده است. در واقع فرد در این روش در کنار آموزشهایی که در مدرسه میبیند، نکات کاربردی را نیز در این کلاسها میآموزد.
همچنین برای افرادی که توانایی شرکت در المپیاد ریاضی دارند، برنامههایی ایجاد کردهام. حتی برای افرادی که دوست دارند مباحث ریاضی را خودشان بیاموزند، آموزشها و راهکارهایی تعبیه شده است. تمام تلاش من بر این است که همه معنای ریاضی را در زندگی بفهمند و حس خوبی را که به این درس میتوانند داشته باشند به آنها منتقل کنم.
حل مسئله در ریاضی فقط به این درس مرتبط نیست و آنقدر با زندگی فردی مرتبط است که اگر افراد آن را بدانند میتوانند در لحظات زندگی خود بهترین تصمیم را بگیرند. به همین دلیل در این زمینه هم کارگاههایی برای افراد با توجه به شرایط سنی آنها در نظر گرفتهام. در این آموزش ابتدا راهبرد میدهیم و سپس سادهسازی میکنیم.
من نیز با توجه به حل مسئله در ریاضی مشکلات و مسائل زندگی خود را حل میکنم. در واقع با رسم مشکلات و اتفاقاتی که قرار است برایم رخ دهد از یک اتفاق بد جلوگیری میکنم و بهترین تصمیم را در شرایط مختلف میگیرم. همه افراد میتوانند حل مسئله را در تمام مشکلات زندگی خود به کار ببرند. به این ترتیب که مطابق الگوسازی تمام مفاهیم و شرایط اولیه را مشخص و سپس بهترین راهحل را انتخاب میکنیم تا به این شکل مشکلی را که با آن روبهرو هستیم حل کنیم یا مشکلاتی را که قرار است به وجود آیند، حدس بزنیم. در نتیجه زندگی راحتتری خواهیم داشت.
حس خوب ریاضی
ریاضی حس خوبی دارد و اگر همه این را بدانند در تمام زندگی خود از آن استفاده میکنند. بسیاری از کاربردهایی که در ریاضی وجود دارد در زندگی شخصی افراد هم میتواند نمودار شود و همه میتوانیم با تکیه بر ریاضی در هر زمینهای موفق باشیم.
من نیز به ریاضی عشق میورزم و این عشق هر روز اضافه میشود. اکنون بیش از قبل به ریاضی علاقه دارم طوری که اگر کلاسهای ریاضیام به هر دلیلی تعطیل باشد آن روز مریض هستم. این حس بد در ایام تعطیلی مدارس کاملا مشهود است.
ریاضی حس شیرینی دارد و دلم میخواهد همه به این درک برسند. در حال حاضر خانوادهها به ریاضی به چشم یک درس مدرسه نگاه میکنند و ابتدا باید این نگاه را تغییر داد. متأسفانه نهتنها دانشآموزان بلکه خانوادههایشان نیز ریاضی را سخت میگیرند در حالی که میشود اینطور نباشد.
بارها دیدهام که اولیا دانشآموزان را وادار میکنند که یک کتاب در سطح بالا را بخوانند. درنتیجه با اینگونه رفتارها، آنها را از ریاضی راندهایم؛ بنابراین از هر کاری که بشود بچهها را بهسمت ریاضی جذب کرد باید استفاده کرد. مثل بازی با ریاضی که علاوهبر ایجاد نظم به کلاس و درس، علاقه خاصی در دانشآموز نیز ایجاد میکند. یکی از نمونههایی که باید به بچهها آموخت این است که همه چیز در دنیا به ریاضی مرتبط است. همه ریاضیات حساب نیست و باید این دید را در افراد تغییر داد.
برای مثال اگر به ریاضی به چشم یک حلکننده مسائل نگاه کنیم میتوانیم مشکلاتمان را به کمک آن حل کنیم. در ۱۰ سال اخیر با تغییرکردن کتابهای درسی سعی شده است راهبرد حل مسئله در کتاب ریاضی مدارس گنجانده شود و به این ترتیب آموزش داده شود، اما متأسفانه به دلیل نداشتن تخصص بعضی معلمان، فقط به حل مسئله پرداخته میشود در حالیکه باید راهکارهای حل مسئله را آموزش داد و مثالهای آموزش را با مسائل زندگی افراد مطابقت داد.
در واقع باید در این نوع آموزش چراها را در ذهن دانشآموز زیاد کرد و او را به چالش کشاند طوری که مجبور به تفکر شود. در کنار حل مسئله، موضوع دیگری که در ریاضی وجود دارد و کاربرد زیادی هم برای افراد میتواند داشته باشد، موضوع تخفیف و درصد است که در پایه پنجم تحصیلی به آن اشاره شده است. این روش نیز کارایی خاص خود را دارد دراینباره حتی آشپزهایی موفق هستند که کسر و نسبت و تناسب را به خوبی یاد داشته باشند و از آن استفاده کنند یا موضوع شانس که همان احتمال است و با تکیه بر اصول آن میتوان از موقعیتهای مختلف بهترین استفاده را کرد.
مثل پزشکان که به نظر من پزشکان موفق، ریاضیدانهای خوبی هستند، زیرا به کمک ریاضی و احتمال میتوانند تشخیص درست بدهند. من نیز سعی کردهام در زندگی شخصی خودم از اصول ریاضی استفاده کنم. با فرزند خود نیز که کلاس دوم است ریاضی کار میکنم و توانستهام علاقهای را که به ریاضی دارم به او هم منتقل کنم.
در جمعهای خانوادگی بیشتر با بچهها هستم و با آنها بازی ریاضی انجام میدهم. در هرجایی که باشم و از هر طریقی که بتوانم حتما ریاضی را به دیگران آموزش میدهم و در آنها علاقه به ریاضی را ایجاد میکنم. تصمیم دارم در مسجد محلهمان نیز اینکار را انجام دهم حتی اگر قرار باشد رایگان اینکار را انجام میدهم.
*این گزارش چهارشنبه، ۳۰ آبان ۹۷ در شماره ۳۱۴ شهرآرامحله منطقه ۱۰ چاپ شده است.
لینک کوتاه
آوا و نمــــــای شهر
