هاشم شکوهی شاعر آیینی مشهد همیشه برای اهل بیت میسرود 
نخستین کتابخانه تخصصی امام علی(ع) در محله جنت قرار دارد 
شاعری مرا خادم امام رضا کرد
هاشم طوسی، از شاعران جوان منطقه ثامن و محله بالاخیابان مشهد است که زندگی هنری خود را وقف ذکر اهل بیت (ع) کرده است. او که از سال ۷۵ و همزمان با ورود به جلسه مذهبی «شیفتگان اهل بیت» کار سرودن شعر را آغاز کرده در ابتدا آنها را در هیئات مشهد و به صوت و آوا ارائه میکند، اما امروز با دریافتهای جدیدی که از ادبیات آیینی داشته، به اجرای شعر به صورت دکلمه روی آورده است. کنار همه اینها او یکی از بازاریان محترم منطقه ماست، متأهل است و فرزند شیرینی هم به نام «مهدیس» دارد و سلامت و خوشبختی خانواده کوچکش را نتیجه عنایت حضرت رضا (ع) به کوششهای شعری خود میداند.
شعر خادمی امام را نصیبم کرد
اگرچه هاشم طوسی، خودش را شاعر مسجد و تکیه میداند، شعرهای او را از رسانههای مختلف از جمله صدا و سیما بارها شنیدهایم و شواهد نشان میدهد که مردم ارتباط خیلی خوبی با این شعرها برقرار کردهاند.
اگرچه هاشم طوسی، خودش را شاعر مسجد و تکیه میداند، شعرهای او را از رسانههای مختلف از جمله صدا و سیما بارها شنیدهایم
خودش دلیل این اتفاق را این میداند که تکتک بیتها را با تمام وجود میخواند و میگوید: اولین توقع شنونده شعر این است که خود شاعر با شعرش ارتباط برقرار کند. اینکه خیلیها به من لطف دارند، به خاطر همین حسی است که ائمه اطهار (ع) به این حقیر عنایت کردهاند و ارتباطی که بین من و شنوندهها برقرار شده.
طوسی با خاطرهای حرفش را ادامه میدهد و میگوید: یک روز در جمعی از خادمان امام رضا (ع) برنامه اجرا کردم و در آنجا افتخار خدمت در بارگاه ملکوتی حضرت رضا (ع) نصیبم شد. الان در مهمانسرای حضرت در کشیک سوم مشغول به خدمتم. این بهترین صلهای است که از اهل بیت به ویژه آقا علی بن موسی الرضا (ع) گرفتهام.
به ما زیاد توجه نمیشود
حرف که دوباره سمت شعر برمیگردد، از تفاوت نوشتن شعر آیینی با دیگر گونههای شعر میگوید و اضافه میکند: اگر شاعر در نوشتن شعرهای دیگر با کوشش و علم و همتی که دارد، تلاش میکند، شعر اهل بیت با یک جوشش از عنایات خود حضرات همراه است که بسیاری اوقات بر آن کوشش غلبه میکند. از سوی دیگر در شعر آیینی شاعر محصور است به نوشتن در قالب روایات و مقاتل شهادت یا مستندات در مورد ولادت و زندگی ائمه که دشواری خاص خودش را دارد.
طوسی میگوید: با شاعران این منطقه ارتباط خوبی دارم و جلسه مجمعالشعرایی داریم که در خانههای دوستان یا در حسینیه برگزار میشود. البته شاعران آیینی منطقه گلهای هم داشتند که خواستند با شما در میان بگذارم و آن اینکه در مشهد زیاد به شاعران آیینی سرا توجه نمیشود. در تهران انتشاراتی است که از شعرای آیینی حمایت میکند، اما چرا در مشهد به عنوان پایتخت معنوی ایران از این شاعران حمایت نمیشود؟ خیلی از شعرای آیینیسرای مشهد در عزلت و گوشهنشینی، شعر میگویند و کسی آنها را نمیشناسد. مداحان محترم بسیاری، شعرهای اینها را میخوانند بدون آن که اسمی از شاعرش ببرند.
شاعران از مداحان بیشترند، اما ..
او به توانایی شاعران منطقه خودمان هم گریزی میزند و میافزاید: در مشهد به ویژه در منطقه ثامن، تعداد شعرا از تعداد مداحان بیشتر است ولی ساماندهی وجود ندارد. برای مثال چرا نباید تشکلی مانند «جامعه مداحان» برای شاعران آیینی هم در نظر گرفته شود؟
بعد با نگاهی به شرایط امروز ادامه میدهد: زبان شعر آیینی مدام رو به پیشرفت است. با وجود احترامی که برای پیشکسوتهای این عرصه قائلم، باید بگویم که جوانها دارند خودی نشان میدهند که واقعا شعر آیینی را متحول کرده و این خوب است.
این شاعر ثامنی برای اینکه شعر آیینی بهتر در دسترس شهروندان مشهدی و زائران قرار بگیرد، همکاری همه ارگانها را شرط میداند. به عقیده او شعرا کار خودشان را انجام میدهند، اما اجرایی شدن این امر مستلزم تلاش نهادهایی مانند شورای شهر است. او تأکید میکند: ماندن شعر در کتاب فایدهای ندارد؛ همه مردم کتاب نمیخوانند ولی همه از معابر عمومی گذر میکنند؛ باید از شعر در سطح شهر بیشتر استفاده شود. مردم با شعر مأنوسند و از آن لذت میبرند.
تنها ویترین ما تکیهها و مساجد و حسینیههاست
او در ادامه از اهالی منطقه ثامن و زائران دعوت میکند که برای شنیدن شعر آیینی شاعران منطقه خود، به مساجد و تکیهها مراجعه کنند و میگوید: شعر آیینی معمولا در مراسم آیینی خوانده میشود؛ یعنی مراسم مذهبی و ایام خاص مثل روزهای شهادت یا ولادت معصومین (ع).
قبلا در اینگونه مراسم به خواندن یک روضه یا مولودی بسنده میشد، اما الان، معمولا در کنار یک مداح، از یک شاعر هم دعوت میشود. تنها نمایشگاه و ویترین شعر – به ویژه در محلههای منطقه ثامن که در جوار حضرت امام رضا (ع) است-همین تکیهها و مساجد و حسینیههاست که میتواند با حضور مردم گسترش بیشتری پیدا کند. طوسی در پایان میگوید: همه ما و هم محلهای هایمان باید قدر امام رضا (ع) را بدانیم و سعی کنیم همسایه شایستهای برای ایشان باشیم.
مراسم تشییع پیکر حضرت رضا (ع) در همین محله نوغان که ما ساکنش هستیم انجام شده و زنان مهربان این منطقه چشم از مهریهشان پوشیدند ولی امام را تنها نگذاشتند. در روایات داریم که آنقدر گل بر بدن امام رضا (ع) ریخته بودند که برای دیدن چهره حضرت، باید دقایقی برای جدا کردن گلها از بدن ایشان صرف میشد. اینها نشانه از معرفت و ریشهدار بودن ارادت مردم این منطقه و محله به امامان معصوم به ویژه آقا امام رضا (ع) است.
*این گزارش سه شنبه، ۲۳ شهریور ۹۱ در شماره ۲۱ شهرآرامحله منطقه ثامن چاپ شده است.
لینک کوتاه
آوا و نمــــــای شهر
