کتابت سردرحرم کاظمین هنر خوشنویسی محسن عبادی است

نیلوفر جعفرزاده | محسن عبادی، جوان ۳۴ ساله‌ای‌است که حالا خیلی‌ها او را به عنوان یکی از استادان مسلم هنر خوشنویسی کشور می‌شناسند. این خوشنویس سرشناس محله امامیه مشهد از سال ۷۲ کار خطاطی را شروع کرد ولی ازسال ۸۳ آن را به صورت حرفه‌ای دنبال کرد.

عبادی در این مدت کار‌های بزرگی انجام داده که کتابت سردر حرم کاظمین، کتابت پرچم حرم امیرالمومنین (ع) و کتابت خطبه فدکیه حضرت زهرا (س) و ... از جمله آن است. او از انواع خطوط خوش‌نویسی بهره‌مند است و برای موضوعات متفاوت از خطی که متناسب آن است، استفاده می‌کند. این هفته به سراغ عبادی که ساکنان محله امامیه است، رفته‌ایم. کسی که این روز‌ها نامش برای بسیاری از خوشنویسان و هنرجویان این رشته آشناست.

مطلب مرتبط رد هنر بر زندگی حسن عطاریان حک شده است

اجبار در یادگیری خوشنویسی

جالب است بدانید این هنرمند منطقه ما، خوشنویسی را به اجبار فرا گرفت. او به خاطر خط بدی که داشت در کلاس‌های خوشنویسی ثبت‌نام کرد اما شاید خودش هم نمی‌دانست ثبت‌نام در این کلاس تقدیرش را طور دیگری رقم خواهد زد.

خودش در این‌باره می‌گوید: در دوران راهنمایی به خاطر بد بودن خطم به اجبار در کلاس های خوشنویسی ثبت نام کردم اما بعد از مدتی علاقه مند شدم و این مسیر را با جدیت بیشتری ادامه دادم. عبادی که از سال ۱۳۸۳ کار خوشنویسی را به صورت حرفه‌ای دنبال آغاز کرده است، می‌گوید که چهار استاد راه و رسم خوشنویسی را به من آموختند و ادامه می‌دهد: مرحوم غلام‌رضا موسوی، عبدالصمد صمدی، محمدکریم کریمی و حاکم غنام استادان من بودند.

مرحوم غلام‌رضا موسوی، عبدالصمد صمدی، محمدکریم کریمی و حاکم غنام استادان من بودند

ویژگی‌های عاشقانه در خوشنویسی لمس می شود

او درباره هنر خوشنویسی حرف‌های بسیاری دارد: هنر خوشنویسی بیش از یکهزار و ۲۰۰ سال قدمت دارد و پایه‌های علمی و زیربنا‌های حکمتی آن بسیار استوار است؛ جذابیت آن به نحوی است که هنرمند و مخاطب به چشم عاشق به آن می‌نگرند، هنر خوشنویسی سراسر عشق است و ساختار عشق را هم دارد؛ ویژگی‌های عاشقانه در خوشنویسی لمس می‌شود. در هنگام خوشنویسی به سبب تمرکز و آرامشی که در این هنر است جهان اطراف برای خوشنویس تعطیل می‌شود، اما نبود شایسته‌سالاری در جامعه و نگاه غیرتخصصی به مسائلی که به رای متخصص نیاز ضروری دارد، در خوشنویسی هم دیده می‌شود.

خوشنویسی؛ دلیل استعفا از سمت

عبادی شغل‌های زیادی را تجربه کرده که تدریس در دانشگاه‌های تربیت معلم، موسسات آموزش عالی و مکتب‌های هنری در مشهد از جمله آنهاست. اما به دلایل مختلف از سمتش کناره‌گیری کرده است. خودش دلیل کناره‌گیری‌هایش را کمبود وقت برای خوشنویسی عنوان می‌کند و ادامه می‌دهد: ۲۴ ساعت هم برای فعالیت‌های هنری‌ام کم است و تمام مشغله زندگی‌ام به خوشنویسی وابسته است، به همین دلیل بسیاری از مسئولیت هایم را کنار می‌گذارم تا بتوانم خط را دوباره حرفه-ای آغاز کنم.

کتابت قرآن در ماه مبارک رمضان

عبادی که در حال حاضر مشغول کتابت قرآن است، کتابت آن را در زندگی‌اش خیلی تاثیرگذار می‌داند و در این‌باره اظهار می‌دارد: در حال کتابت جزء سی‌ام قرآن کریم هستم و سوره «لیل» را به پایان رسانده‌ام. نکته‌ای که باید در اینجا بازگو، کنم این است که تاثیرات مثبت قرآن هنگام کتابتش در زندگی ام وصف‌پذیر نیست.

کتابت سردر ورودی حرم کاظمین

عبادی در خوشنویسی افتخارات زیادی دارد که یکی از این افتخارات، کتابت سر در حرم کاظمین است. جالب است که عبادی بعد از مدت‌ها هنوز موفق به دیدن هنرش در کربلا نشده است. خودش در این خصوص می‌گوید: در سال ۱۳۸۸ از طرف تولیت کاظمین پیشنهاد نگارش کتیبه شد و من چهار کتیبه به خط ثلث و به طول ۱۴ متر ویژه سردر ورودی حرم کاظمین کتابت کردم، اما متاسفانه به علت بیماری نتوانستم هنگام رونمایی از سردر ورودی در مراسم شرکت کنم و تاکنون نیز هنر خود را بر سردر این حرم ندیده‌ام.

در سال ۱۳۸۸ چهار کتیبه به خط ثلث و به طول ۱۴ متر ویژه سردر ورودی حرم کاظمین کتابت کردم

کتابت پرچم حرم حضرت علی(ع)

تولیت نجف اشرف پرچم گنبد حرم امام‌رضا(ع) را دید و این ایده به وجود آمد که با اقتباس از این پرچم، حرم حضرت علی(ع) نیز به چنین پرچمی مزین شود، اما چه کسی بهتر از عبادی می‌توانست این کار را انجام دهد؛ عبادی درباره کتابت پرچم امیرالمومنین(ع) بیان می کند: سفارش نگارش پرچم به من شد و من افتخار نگارش نخستین پرچم نصیبم شد، زیرا هر چند سال این پرچم عوض می شود. من این پرچم را به خطوط ثلث و نسخ کتابت کردم.

هنرجویانی از ۱۳ تا ۶۵ سال

عبادی هنرجویانی هم دارد. از کلاس‌هایش استقبال زیادی می‌شود و از همه سنین در آن حضور دارند. او در این‌باره اظهار می‌دارد: از همه رده‌های سنی در کلاس‌هایی که دارم شرکت می‌کنند، اما من در هنگام نام نویسی سختی کار و بی بهره بودن از مزایای مادی را برای آنها توضیح  می‌دهم تا بدانند راهی که انتخاب کرده‌اند، راه آسانی نیست. هنرجویانم از ۱۳ تا ۶۵ ساله هستند. مدرک تحصیلی‌ام دیپلم است، اما درجه هنری‌ام معادل با دکترای دانشگاه هاست که تا چند وقت دیگر این درجه برایم ثبت می‌شود.

از ثبت اثر ملی تا حضور در ۴۰ نمایشگاه داخلی و خارجی

در سال ۱۳۸۹ خطبه فدکیه حضرت زهرا (س) را به خط نسخ جلی نوشت که این نشر به عنوان اثر ملی در میراث فرهنگی ثبت شد. از نکاتی که او را از سایر هنرمندان در این رشته متمایز می‌کند این است که او حتی یک کار تقلیدی در نمایشگاه‌های مختلف ارائه نداده است. رتبه اول در خطوط نسخ، ثلث و ریحان در جشنواره‌های ملی و بین المللی قرآن کریم، غدیر تبریز، رضوی یزد، طلیعه ظهور قم و... برگ‌های زرینی در کارنامه هنری او به شمار می‌رود. او در بیش از ۴۰ نمایشگاه جمعی خوشنویسی در ایران، اندونزی، قطر، پاکستان و اتریش در سال‌های ۱۳۷۵ تا ۱۳۸۹ شرکت کرده است.

در این مسیر ریاضت کشیدم

عبادی در سال ۱۳۹۰ منتخب بنیاد ملی نخبگان ایران شده است. خودش در این خصوص اظهار می‌دارد: انتظار پول و درآمد از این هنر را نداشتم و عاشقانه به دنبال آن رفتم، به معنای واقعی ریاضت کشیدم و حجم مطالعاتم را افزایش دادم؛ به همین خاطر به عنوان «پژوهشگر هنری» شناخته شدم؛ البته بگویم این هنر پس از ۱۴ سال برایم درآمد داشت؛ به همین دلیل در این راه برای فرزندم مشوق خوبی نیستم، زیرا این هنر ریسک است و شاید او نتواند موفقیتی داشته باشد.

تالیف کتاب در زمینه خوشنویسی

او ۳۰ جزء قرآن کریم را برای سازمان «دارالقرآن کریم» نگارش کرده است. در سال ۱۳۸۵ «این حسین کیست؟» در سال ۱۳۸۹ مناجات شعبانیه، زیارت‌نامه حرم مطهر حضرت معصومه (س)، زیارت نامه حرم مطهر حضرت‌رضا (ع) و جزء سی‌ام قرآن کریم به صورت نفیس به خط ریحان با تذهیب نفیس را کتابت کرده است.

 عهدنامه مالک اشتر به سفارش موسسه عاشورا و کتاب آنالیزی حروف برای دانشگاه «یو‌سی‌تی» کیپ‌تون نیز از دیگر آثار اوست؛ البته در زمینه هنر خوشنویسی نیز عبادی تالیف‌های زیادی دارد که از آن جمله می‌توان به کتاب آنالیزی حروف پردازش و تحلیل حروف در خط‌های مختلف به لحاظ شکل هندسی و ویژگی ساختاری آن اشاره کرد. او سه کتاب نیز با موضوعیت نسخ، ثلث و محقق به صورت مجزا در دست اقدام دارد.

محله ای آرام و رو به‌بهبود

همان‌طور که گفته شد عبادی سال‌هاست ساکن محله امامیه است و درباره آینده محله‌اش احساس خوبی دارد. او در این‌باره تصریح می‌کند: محله امامیه، محله‌ای آرام و خوب است و در آن معضل و مشکل قابل توجهی وجود ندارد. در ۶ سال سکونت ما در این محله همواره وضعیت محله رو به بهبود بوده و من به آینده و امکانات این محله خیلی امیدوار هستم.

*این گزارش چهارشنبه، ۸ شهریور ۹۱ در شماره ۱۹ شهرآرامحله منطقه ۱۰ چاپ شده است.