امام جماعتی برای سه نسل مسجد حضرت ابوالفضل(ع)

حجت‌الاسلام خطیب متولد‌۱۳۳۹ در خانواده‌ای مذهبی در بخش کاخک گناباد به دنیا آمده است. به گفته خودش پدران و اجدادش روحانی بوده‌اند و او نیز پای کلاس‌های درس پدرش به این حرفه علاقه‌مند شده و این مسیر را انتخاب کرده است. از طرفی علاقه ذاتی‌اش سبب شده با وجود میان‌سالی دلش جوان بماند و گاهی اوقات فراغتش را در کنار جوانان و نوجوانان مسجد سپری کند. یکی از دلایل گفتگوی ما با ایشان محبوبیتشان در میان بچه‌های محله است.

از محضر پدر تا سازمان تبلیغات

پس از اتمام دبیرستان به سربازی رفتم و هنگامی که دوران خدمتم به پایان رسید به محضر پدرم می‌رفتم و در کلاس‌های درس او حاضر می‌شدم. آن زمان مصادف با اوایل انقلاب بود و من عضو جهاد سازندگی شدم و در امور فرهنگی خدمت می‌کردم. پس از مدتی برای ادامه تحصیلات حوزوی به مشهد آمدم و در حوزه ادامه تحصیل دادم، اما با توجه به اینکه در آن زمان دوران جنگ تحمیلی آغاز شد من هم مانند سایر مردم به جبهه رفتم و دوشادوش دیگران به حمایت از کشورم برخاستم و در کنار آن سعی کردم از مباحث حوزه دور نشوم و درنهایت تحصیلاتم را در این مسیر به پایان رساندم.

پس از پایان جنگ مدتی در ستاد اقامه نماز و نهاد رهبری دانشگاه فردوسی در فعالیت‌های فرهنگی شرکت کردم. بعد از مدتی فعالیت در این زمینه‌ها به جمع نیرو‌های سازمان تبلیغات پیوستم و عضو شدم. از آن زمان مسئول سازمان تبلیغات شهرستان‌های قوچان و چناران بودم. در مشهد مسئول آموزش، امور فرهنگی و اداره‌کل تبلیغات اسلامی شدم. در همین فاصله در کنکور سراسری شرکت کردم و در رشته الهیات و معارف ادامه تحصیل دادم و در دارالقران سازمان تبلیغات اسلامی به عنوان کارشناس مشغول به فعالیت شدم.

آموزش کودکان اولویت دارد

گاهی به‌عنوان امام جماعت فعالیت داشتم، اما مدت ۱۲ سال است که امام جماعت مسجد حضرت ابوالفضل (ع) شده‌ام. این مسجد اوایل خیلی رونق نداشت و بیشتر پیرمرد‌ها در آن حضور داشتند. با تجربیات فرهنگی که در این مدت کسب کرده بودم سعی کردم حضور جوان‌تر‌ها را در مسجد رونق ببخشم و با یاری عوامل مسجد و هیئت امنا توانستیم جهشی در برنامه‌های فرهنگی و عمرانی ایجاد کنیم. همان‌طور که مشخص است مساجد به ۳ دسته تقسیم می‌شوند. مساجد فعال، نیمه فعال و غیر‌فعال؛ که این مسجد جزو مساجد بسیار فعال و با برنامه‌های متنوع است.

اکنون نسل جوان و نوجوان در این مسجد در قالب تشکل‌ها حضور دارند و برنامه‌های بسیاری با حضور آنها برگزار می‌شود. شاید راز موفقیت من در ارتباط با نسل جوان و نوجوان این است که از ابتدا با آنها سروکار داشته‌ام و روحیه آنها را می‌شناسم. به نظر من اگر امام جماعت روحیه تعامل با جوانان، نوجوانان و کودکان را نداشته باشد نمی‌تواند به درستی کار کند و به هدفش برسد.

اهمیت علم و آموزش در اسلام روشن است، اما آنچه مدنظر ماست، اهمیت آموزش در دوران کودکی و نوجوانی است؛ دورانی که به گفته امام علی (ع) «صفحه ذهن کودک مانند زمین خالی و آماده‌ای است که هر بذری در آن بکارند، به بار خواهد نشست: همانا قلب کودک مانند زمینی خالی است که هر بذری در آن بکارند، می‌روید». آموزش دوران کودکی و نوجوانی به اندازه‌ای است که امام علی (ع) می‌فرماید: «تأثیر علم آموختن در کودکی مانند نقشی است که بر روی سنگ کنده شود».

با بچه‌ها بازی می‌کنم

به ورزش علاقه‌مند هستم و پیاده‌روی می‌کنم. به گفته مقام معظم رهبری «ورزش در جوانی لازم و در پیری واجب است.» در دوران دانش‌آموزی پینگ‌پنگ بازی می‌کردم و هنوز هم هر وقت فرصت داشته باشم با بچه‌های بسیج بازی می‌کنم. به نظر من مسابقات ورزشی با اهدای جوایز در جذب جوانان و نوجوانان موثر است. برنامه‌های ورزشی مناسب‌ترین ابزار برای جذب این قشر به مساجد است. هر چند که مشوق‌های دیگر نیز می‌توانند موثر باشند، اما باید از همه ظرفیت‌های مساجد استفاده کنیم.

مقام معظم رهبری می‌فرمایند: «اگر انسان در میدان ورزش یک جمله آموزشی و تربیتی به جوان و نوجوان بگویید تاثیر بیشتری دارد تا اینکه بخواهد مستقیم به او آموزش دهد.» این رسالتی است که بر دوش ائمه جماعات گذاشته شده و اگر این ارتباط به خوبی برقرار نشود به آن رسالت عمل نکرده‌ایم.

مطلب مرتبط نیم قرن هیئت داری در «متحده ابوالفضلی»

برنامه‌های مذهبی با برنامه‌های فرهنگی تعارض ندارد

مسجد ما ارکان و عوامل اجرایی فعالی دارد. پایگاه بسیج نیرو‌های نوجوان و جوان را جذب کرده و کانون فرهنگی و هیئت‌ها فعال هستند و هر کدام به تناسب توانایی‌شان فعالیت‌های فرهنگی انجام می‌دهند. یکی از فعالیت‌های پایگاه بسیج در مسجد اجرای طرح صالحین همراه با برنامه‌های ورزشی، قرآنی است که در ماه مبارک رمضان شب‌ها همراه با محافل انس با قران برگزار می‌شد که در این برنامه‌ها ۳۰، ۴۰ نفر از کودکان و نوجوانان محله شرکت می‌کردند. به همت مسئولان پایگاه بسیج برنامه‌های فرهنگی گسترده‌ای در این مسجد برگزار می‌شود.

هدف از برنامه‌های فرهنگی این است که خروجی داشته باشیم، اما با توجه به جنگ نرم و تهاجم فرهنگی که در کشور ما شایع شده، برنامه‌های فرهنگی در حد مطلوب تاثیرگذار نیست و باید فراتر از آن ظرفیت‌ها استفاده شود و امکانات لازم را در اختیار مساجد قرار دهند. مساجد پایگاه فرهنگی مذهبی هستند. مسجد محل تربیت، آموزش و ساختن نیرو‌هایی است که در آینده مسئولیت‌های نظام را بر عهده می‌گیرند، بنابراین باید برای این امر مهم قدم‌های مثبتی برداریم. در تعریف مسجد و کارکرد‌های آن مسائل و کتاب‌های زیادی نوشته شده است، کارکرد‌های مساجد تنها مربوط به نماز جماعت نمی‌شود، مسجد محل رفت‌و‌آمد همه اقشار جامعه برای حل و رفع مشکلاتشان است.

مسجد اگر می‌خواهد به جایگاه واقعی خودش برسد باید از تمام ظرفیت‌هایش استفاده شود. برخی تصور می‌کنند مسجد تنها ویژه امور مذهبی است و می‌گویند مسجد باید قداستش را حفظ کند، اما آنها نمی‌دانند برنامه‌های مذهبی با برنامه‌های فرهنگی هیچ تعارضی ندارد

مسجد اگر می‌خواهد به جایگاه واقعی خودش برسد باید از تمام ظرفیت‌هایش استفاده شود

مسجد اگر می‌خواهد به جایگاه واقعی خودش برسد باید از تمام ظرفیت‌هایش استفاده شود. برخی تصور می‌کنند مسجد تنها ویژه امور مذهبی است و می‌گویند مسجد باید قداستش را حفظ کند، اما آنها نمی‌دانند برنامه‌های مذهبی با برنامه‌های فرهنگی هیچ تعارضی ندارد و شرح وظایف ائمه جماعات مساجد مشخص می‌کند وظیفه مساجد فراتر از چیزی است که آنها فکر می‌کنند.

اگر چه هدف اصلی بنای مسجد، ایجاد مکان خاصی برای عبادت و راز نیاز با خداوند متعال است و علت نام‌گذاری آن به مسجد، از آن روست که جایگاه سجده و تواضع در پیشگاه خداوند متعال است، اما نباید از جنبه‌های دیگر مسجد غافل شویم.

با نگاهی گذرا به تاریخ صدر اسلام و پس از آن، متوجه می‌شویم که مسجد از آغاز پیدایش تاکنون به عنوان مرکز مهمی برای انجام رسالت رسول خدا (ص)، منشأ تحولات و خدمات و پایگاهی برای ابلاغ پیام‌های الهی به شمار می‌رفته است. در حال حاضر نیز مساجد در زمینه‌های مختلف فعالیت‌های گسترده انجام می‌دهند و هر‌قدر این فعالیت‌ها و کارکرد‌ها تنوع بیشتری داشته باشد، مسلماً از جذابیت بیشتری برخوردار می‌شود و استقبال گسترده‌تری را از سوی ساکنان محله، به ویژه قشر جوان در بر خواهد داشت که نتیجه آن افزایش اعتقادات مذهبی و دین‌باوری در سطح همان محله است.

جوانانی که رفته‌اند هنوز از دوستانم هستند

اساس دین اسلام بر اجتماعی بودن قرار گرفته است تا انسان را از زندگی فردی و عزلت برهاند. به همین دلیل می‌بینیم اسلام عزلت و تنهایی همراه با راز و نیاز اعتکاف را نیز در میان جمع، آن هم در مسجد جامع سفارش کرده و تمام اینها به این دلیل است که مسجد پایگاهی اجتماعی نیز به حساب می‌آید.

درحال حاضر بیشتر ائمه جماعات جوان هستند و همین جوان بودن سبب شده تا ارتباط خوبی با نسل جوان و نوجوان برقرار کنند. با توجه به اینکه دشمن در جنگ نرم به دنبال این است که جوانان را از فضا‌های ورزشی بگیرد و آنها را با برنامه‌های نامناسب گمراه کند.

این وظیفه ماست که وقت بگذاریم و با برنامه‌ریزی از ظرفیت‌های مناسب استفاده کنیم. در این ۱۲ سالی که امام جماعت این مسجد هستم ۳ دوره از نوجوانانی که در مسجد حضور داشته‌اند و به سن جوانی رسیده‌اند در مسجد آموزش دیده‌اند، تحصیلات عالیه را گذرانده و ازدواج کرده‌اند، اما همچنان ارتباطشان را با ما حفظ کرده‌اند آنها هنوز هم در برنامه‌های فرهنگی شرکت می‌کنند و رابطه عاطفی دارند و بسیاری از آنها با من دوست هستند. 

*این گزارش در شماره ۱۰۸ شهرآرا محله منطقه ۸ مورخ ۱۴ مردادماه سال ۱۳۹۳ منتشر شده است.