آرتور کانولی مدتی را در مشهد گذراند. همزمانی این حضور با سکونت عباسمیرزا نایبالسلطنه در مشهد از یکسو و آغاز ماه محرم از دیگرسو عاملی شد تا او بتواند گزارش کاملی از آیینهای مردم مشهد در ماه محرم تهیه کند.
ابوالفضل گندمی تحصیلاتش کارشناسی حقوققضایی است. او در خیلی از بیتهای علمای بزرگ مداحی کرده و حتی سفری به آلمان داشته و برای ایرانیان مقیم آنجا در دهه اول محرم برنامه اجرا کرده است.
«هیئت متوسلین به حضرت زهرا (س)» یکی از محافل قرآنی ویژه بانوان منطقه ۶ است که عنوان نخستین محفل قرآنی زنان را به خود اختصاص داده و عمری ۳۵ ساله دارد.
حاجحسین عامری سالها در مناسبتهای مذهبی، در خانهاش مراسم برگزار میکرد اما از زمان شیوع کرونا تصمیم گرفت مراسم دهه صفر را به خیابان بیاورد؛ رسمی که همچنان در محله رواج دارد.
اربعین سال ۹۲ حدود ۸۰ نفر از نوجوانان محله چهنو برای نخستینبار هیئتیمذهبی ویژه پسران دوازده و سیزدهساله را تشکیل دادند و نامش را سربازان ولیعصر (عج) متوسلین به قاسم بنالحسن (ع) گذاشتند.
هیئت «رایهالعباس (ع)» زاده جلسات خانگی پنجشنبهشبها در محله صاحبالزمان (عج) بود که ازسوی رزمندگانی که دل درگرو اهلبیت (ع) داشتند، در دهه۶۰ شکل گرفت.
محمد اعلمینیا، بزرگِ هیئت جاننثاران از کودکی هم فانوس نفت میکرد و هم آبگوشت مجلس را میپخت. میگوید: آن زمان که معلم بودم باسوادترین آدم هیئت بودم و حسابکتابهای نذورات را انجام میدادم.
موکب امامحسین (ع) چهارسالی است که در دهه اول محرم به همت ششبرادر حداد راهاندازی شده است. کمککنندگان در این موکب همه یا فامیلاند یا دوستانی که به آنها پیوستهاند.
حمید فخرایی تعریف میکند: باغ یکقِرانی روبهروی خانهمان بود. در گذشته، هرکس میخواست از آب یا فضایش استفاده کند، باید یکقِران پول میپرداخت. با بچههای محله هرروز عصر مقابل همین باغ، بساط فوتبالبازی ما به راه بود.
ابوالفضل راستنژاد میگوید: در نظر عامه، میاندار وقت سینهزنی با تکرار جملات خاصی به مراسم شور میدهد و نظم مراسم را هم برعهده دارد. اما درواقع، میاندار نفر دوم هیئت است.
پیرغلامان روایتهای تقریبا یکسانی از ساخت بزرگترین علم ایران دارند که به علم شاه حسین شهره است. حسین غیورمرادی سفارش ساخت این علم را در اصفهان داد. او هرچه مال و منال داشت سر این علم گذاشت.
حوالی دوره استبداد رضاخانی و ممنوعیتهای مراسم عزاداری ماههای محرم و صفر بود که یدالله و امانالله از روستای «کیوی» استان آذربایجانشرقی به مشهدالرضا(ع) آمدند و هیئت قمربنی هاشم(ع) را تشکیل دادند.
مشهد قدیم از چهار محله اصلیِ پایین خیابان، بالاخیابان، عیدگاه و چهارباغ تشکیل میشده است که عموم هیئتهای عزادار در روزهای تاسوعا و عاشورا از این محلات حرکت میکردند و مقصد همه آنها به حرم ختم میشد.
پانزدهسال از شروع فعالیت هیئت خیمهالحسین(ع) میگذرد. رضا ربانی میگوید: بسیجیهای قدیم مسجد امامحسین (ع) درکنار تیم فوتبال یک خیمه برپا کردیم و این راه را ادامه دادیم.
بانی اصلی این روضه خانواده «جدیت» هستند که از سال ۷۰ میزبان عزاداران دهه اول محرم هستند و از ۶ سال پیش، این مراسم را در کوچه برگزار میکنند که با استقبال همسایهها مواجه شده است.
محمدطاها رمضانی توانسته است در یک سفر زیارتی به کربلا مسیر خود را پیدا کند و بهعنوان یکی از مداحان خوب محله شناخته میشود. او در مسابقات «قرآن و عترت» منطقه تبادکان و استان، مقام اول و دوم را کسب کرده است.
بانوان هیئت حضرت ابوالفضل (ع) میگویند پویایی هیئت در همه مناسبتهای مذهبی که بانی دورهم جمع شدن ۱۵۰ بانوی ساکن در محدوده خیابان بهمن ۱۶ شده است، نمیتواند دلیلی جز عنایت مستقیم اهل بیت (ع) داشته باشد.
زمین حسینیه دلسوختگان شاهزاده علیاکبر را که ۳۰۰ متری میشود خانواده موسوی، وقف کرده و در ساخت آن همه اعضای هیئت و نیز اهالی محل کمک کردند.
ساکنان اولیه کوچه کوچه شهیدرحیمی۱۲ چند خانواده نیشابوری بودند و به کوچه «نیشابوریهای حسینآباد کرمانیها» معروف بود. این کوچه در هر مراسم مذهبی و آیینی، آذینبندی یا سیاهپوش میشود.
این سه همسایه کاری کردهاند که نهتنها چهارشنبهشبها بیشتر ساکنان بلوک ۳۴ را دور هم جمع میکنند، بلکه همراهی سایر ساکنان محله را هم درشهرک ابرارجلب کرده و دست ۱۲ خانواده نیازمند را با کمکهای مردمی گرفتهاند.