ساعت 2:26 بعدازظهر روز دوشنبه 30 خرداد 1373 یک کیفدستی حاوی 5کیلوگرم تیانتی درست در بالای سر حضرت و کنار یکی از ستونهای اصلی زیر گنبد منفجر شد. حساب و کتابهای متخصصان نشان میداد که این مقدار ماده منفجره آن هم در نزدیکی ستونی که بار گنبد را به دوش میکشد، باید آن را کاملا متلاشی کند که به قول همان متخصصها و خادمان حرم، معجزه رخ داده بود و منافقین به هدفشان که تخریب گنبد طلایی و حرم بود، نرسیدند.
کوچه شریعتی6 را میتوان مرکز محله رازی محسوب کرد. این کوچه پایگاه اصلی اعضای شورای اجتماعی محله است و از قدیمیترین کوچههایی است که در محله توسعه پیدا کرد. مهمترین ویژگی این کوچه وجود مسجد و حسینیه سیدالشهدا(ع) در آن است که با داشتن خیریه و کانون فرهنگی، محل اتفاقات خیر زیادی در محله است.
«مسجدالاقصی» را همه قدیمیهای محله اقبال میشناسند. از زمانی که اینجا خیابانی خاکی بود و هنوز خانهها کوچههای این محل را احاطه نکرده بودند این مسجد به همت یک بانی شخصی ساخته شد تا تبدیل به پایگاه فرهنگیمذهبی اهالی محل شود.
خیابان یاران یکی از معابر قدیمی در محله 17شهریور است که قدمت سکونت اولین خانوادهها در آن به بیش از 60سال بازمیگردد. این معبر از خیابان عنصری شرقی آغاز و در تقاطع شهید سالم خاتمه پیدا میکند.
کوچه حر٢/٢ یکی از معابر فرعی محله پورسینا و از منحصربهفردترین کوچههای منطقه6 است. اگر گذرتان به اینجا بیفتد قدم به قدم فضاها و مکانهای متفاوت و متنوعی پیشرویتان سبز میشود. از بوستان نصرت بگیرید تا فرهنگسرای بزرگ آن. ماجرا برمیگردد به سالها پیش، زمانی که این محدوده یک زمین خاکی خشک و خالی بیشتر نبوده. زمینی متعلق به خاندان برزگرها که تصمیم میگیرند آن را برای استفاده عمومی وقف کنند.
حاجحیدر نیکواقبال از آن کاسبان قدیمی است که بیش از 50سال در کوی آتشنشانی خرازی دارد. بیشتر مردم محله و محلات اطراف او را به نام «باباعلی» میشناسند؛ پیرمرد 84ساله و کاسب کهنهکار شهر که تاریخچه محله را خوب از بر است. ویترین مغازه خرازیاش پر است از خنزر پنزرهایی که تو را میبرد به دهههای 60 و 70؛ از ادکلنهای قدیمی گرفته تا انواع قرقره و نخ و سوزن، دمپایی پلاستیکی و حتی جغجغه بچه. به قول خودش از شیر مرغ تا جان آدمیزاد در خرازیهای قدیم پیدا میشد.
کوچه شهید غلامحسین درودی14 یکی از فرعیهای خیابان توس41 یا همان شهرک حجت است. از نظر موقعیت مکانی این کوچه از سمت چپ مسکونی و از سمت راست همجوار با کال چهل بازه است. در گذشته این کوچه خیابان اصلی (توس41) بود. اما حالا یکی از فرعیهای شهرک حجت است و مانند قبل رفتوآمد در آن جریان ندارد. این کوچه بهدلیل وجود باغ گیلاس چند هکتاری در زمینهایش بین اهالی به کوچه باغ گیلاس معروف است.
خیابان شریف3 یکی از معابر فرعی محله شریف است که در طول 30سال اخیر تغییرات بسیاری را به خود دیده است و باغهای پرشمار قدیمی و درختان سر به فلک کشیده جای خود را در این کوچه به ساختمانهای امروزی دادهاند. به گفته اهالی قدیمی محله، در روزگار نهچندان دور این معبر و کوچههای بالاتر درختان بسیاری داشته که در ایام بهار جویهای آب پای آنها جاری بوده است.
از ابتدا شهرک ولیعصر(عج) نام گرفته بود اما از آنجایی که اولین ساکنان آن کارکنان شهرداری بودند به شهرک شهرداری شناخته میشد. فرعیهای گلدیس12 حالا «شهرآرا» نام دارند. قدیمیها میگویند اینجا در گذشته زمینهای کشاورزی روستای پاچنار بوده و حتی تابلوهای راهنمای کوچهها هم مدتی همین نام را داشتهاند اما بعد به درخواست اهالی تغییر پیدا کرده است. حالا این کوچه محوریترین کوچه محله گلدیس است.
زمانی که قرار بر خاکبرداری مسجد در سال 68 شد آقای صابریفر شهردار وقت، پیشنهاد داد از خیّران دعوت کنند تا مبلغی برای ساخت مسجد فراهم شود. این شد که خیّران را دعوت کردند و تنها یکی از خیّران دو چک 50هزار تومانی داد. کار را که به پشتوانه همان چکها آغاز کردیم صاحب چکها آمد و گفت چکها را بانک نبریدممکن است برگشت بخورد. بعدها متوجه شدیم که او چون میدانسته آقای صابریفر شهردار است آن چکها را به ما داده تا بعدها بتواند خدماتی از شهرداری دریافت کند.
بولوار شهیدان خلیلی که در گذشته با نام زکریا شناخته شده بود، قدمتی بیش از 50سال دارد. این معبر به 2خیابان شهید دکتر بهشتی و شهید جهانآرا متصل میشود. در این خیابان منزل خانواده شهیدان خلیلی، شهید امینیان، شهید ناصرالشریعه و شهید جلائیان است.
در بولوار مفتح شرقی 6 جایی که اکنون با خانههای مسکونی یک یا حداکثر 2 طبقه محاصره شده است، روزگاری زمینهای خالی و افتاده و مزروعی بوده؛ زمینهایی که زمانی جزو محدوده شهری به حساب نمیآمد. سال 1379 کمکم ساختوسازها در این محدوده شروع شد و کوچه شهید «محمدرضا محور» شکل گرفت.
خیابان دانشسرای جنوبی از یک سمت به خیابان آبکوه و از سمت دیگر به خیابان سناباد منتهی میشود. این خیابان در محله آبکوه واقع شده است و به دلیل وجود درختان سرسبز، از هوای خوب و فضایی بانشاط برخوردار است که توجه هر رهگذری را میتواند به خود جلب کند.
از مغازه آقارضا که همین چندسال پیش طعمه آتش شد و از مغازه «اسمال لخه» که تنها پینهدوز تهپلمحله بود هم دیگر اثری نیست. از آن همه هیاهو و خوشبشهای همسایهها از خروسخوان تا شغالخوان. از آن همه خاطره 2 مسجد و خانه تاریخی موسوینژاد بهجا مانده است. این روزها جوانها تهپلمحله را به نام شارستان میشناسند و برجهای سفید تجاریمسکونی.
خیابان الهیهیک در محله الهیه و در مجاورت بزرگراه آیتا... هاشمی رفسنجانی واقع شده است. بهواسطه بافت اداری و تجاریای که در این معبر شکل گرفته است تعداد ساختمانهای مسکونی بسیار کم است. بیشتر افرادی که در این خیابان رفت و آمد دارند از صنف خدمات خودرویی هستند و بهنوعی این خیابان مرکز مشاغل آلاینده شهری است.
با طراحیهایی که برای بهرهگیری از زمینهای بایر کال چهل بازه انجام شد، حالا قرار است فضایی سرسبز، بانشاط، همراه با سایه مهربان درختان و صدای دلنواز جریان آب ساخته شود. زمینهایی که محل جولان معتادان بود و مردم از تجمیع زباله در آن به ستوه آمده بودند دیگر در حال تبدیل شدن به پارکهای بزرگی به نام رود پارک، کشت پارک و پارک مادر و کودک است.با این پروژهها از فارغالتحصیلان تا سیدرضی رودخانه و فضای سبز میشود.
از دانشگاه آزاد و شهرداری منطقه10 بهعنوان مشخصترین ویژگی محله استاد یوسفی که بگذریم، کوچه استاد یوسفی24 محوریترین معبر و مرکز فعالیتهای فرهنگی، اجتماعی، ورزشی و اقتصادی محله است. بیشتر بار این فعالیتها نیز بر دوش مسجد المنتظر است که از فعالترین مساجد قاسمآباد محسوب میشود.
کوچه کربلا یکی از معابر قدیمی محله عنصری است که نامش را از زائران و عزاداران سیدالشهدا(ع) گرفته است. به گفته اهالی قدیمی این محدوده، کاروانسرایی در انتهای کوچه کربلا وجود داشته که محل اعزام کاروانهای مختلف به شهر کربلا بوده است.
نام جلالآلاحمد در منطقه 11 فقط یک چهره ادبی و سرشناس کشور نیست، بلکه یک خیابان و محله در این منطقه به نام این چهره سرشناس نامگذاری شده است. جلالآلاحمد همسر سیمین دانشور نویسنده و مترجم سرشناس ایرانی هم بود که او را نیز همگان به عنوان یک چهره ادبی سرشناس میشناسند.
حوالی دهه70 و تقریباً همزمان با عملیات اجرایی بزرگراه امام علی(ع) و با کوچ مردم از مرکز شهر به غرب مشهد، یک خیابان 6 کیلومتری در دلِ قاسمآباد و دور از هسته اولیه این منطقه کمکم سروشکل گرفت و ساخته شد. خیابانی به موازات بولوار شاهد و امامیه که یک سرش بولوار اندیشه است و سرِ دیگرش بزرگراه امام علی(ع) و آنطور که نقشههای شهری نشان میدهد، کارِ اصلیاش متصل کردن همه خیابانهای قاسمآباد به همدیگر است.