خیابان شهید درودی ۱۹ که به نام شهید محمد زارع، یکی از شهدای محله، نامگذاری شده است، آخرین خیابان محله شهرک حجت (عج) است. اولین ساکنان این محله، ۲۰ تا ۲۵ سال قبل شروع به ساخت خانههای خود کردند.
مسجد امامخمینی (ره) اولین مسجد محله است. کلنگ مسجد را جهادیها به زمین زدند. از سال ۸۲ که مسجد کامل شد، من با همسن و سالهایم در خیلی از برنامهها و مراسم حاضر میشدیم.
کوچهای که این روزها با عنوان «شهیدجعفر نهاوندی» تابلو خورده است، روزگار قبلازمشروطه را به خود ندیده است؛ اما در همین دوران اندک هم به نامهای مختلفی مشهور شده که رایجترین آنها «حاج حسن» است.
کوچه پنجتن ۷۹ در محله التیمور به نام شهیدغفار رنجبر مزین شده است.این کوچه بهدلیل تعدد درختان سربههم داده و درهمتنیده به دالانی سبز شبیه است. ارمغان این سرسبزی، خنکای نسبی هوا حتی در ساعات میانی روزهای تابستانی است.
خیابان صفا در محله راهنمایی در گذشته خاکی بوده و جزو قلعه احمدآباد و آبکوه محسوب میشده است. زمینهای این محدوده متعلق به رفتگران شهرداری بود و به همین دلیل به «کوی رفتگران» معروف شده بود.
محمدمهدی رضادوست وقتی در این محل ساکن شد، موی سیاه و شور جوانی داشت؛ حالا عصا در دست و با موهای سپید، دنیایی خاطره در ذهن دارد. آن موقع به او میگفتند «کلانتر محل»!
از شواهد تاریخی چنین بر میآید که فتحآباد نیز مانند دیگر مزارع اطراف مشهد، دارای قلعههای اختصاصی خود بوده است. اهالی فتحآباد در قبال کار و فعالیت زراعی، از مستأجر اراضی فتحآباد مبلغی را دریافت میکردند.
روضه خانه حاج غلامحسین، یک روضه هفتگی چرخشی بوده که هر هفته در خانه یکی از اعضا برگزار میشده، اما از سی سال پیش دیگر نچرخیده و اینجا ماندگار شده است.
کوچه شهیدساجدی۳ یا همان «فخر» حدود چهلسال قدمت دارد. زمینهای این محدوده متعلقبه آستان قدس رضوی بوده که آنها را دراختیار کارمندان خود قرار دادهاست تا بسازند.
حاج علیاصغر سلیمانی تعریف میکند: برای رسیدن به شترک از آخر «تلگرد» یا آخر «دریا» میآمدیم. در کل این مسیر هم فقط یک قلعه «التیمور» قرار داشت و بس.
در محدودهای از شهر که کمبود سرانه آموزش پررنگ است، معبری دیده میشود که در احاطه فضاهای آموزشی است. بیشاز هفتاددرصد اراضی شاهنامه۱۰ را مدارسی تشکیل میدهد که بههمت خیران بنا شدهاند.
گروه بزرگی از بلوچها در محله پایینخیابان کوچهای بهنام خودشان دارند؛ کوچه شهید عامل ۶ در شارستان شهید حاجیحسنیکارگر. آنطور که علی سیستانی، از پیرهای این کوچه، میگوید، بیشتر این بلوچها در دوره قاجار از زابل مهاجرت کردهاند.
حاجناصر فارسی از آبانبار چسبیده به مسجد ترکها بهعنوان بزرگترین آبانبار محله بالاخیابان یاد میکند که آب فراوانی داشت و بعد از فوت میرممد مدتی به کفاشی تبدیل شد.
اهالی میگویند زمینهای خیابان استادیوسفی۴ تا پیش از انقلاب و سال۵۵ جزو اراضی کشاورزی بوده و بعد از آن بهتدریج وارد بافت شهری شده است.
این کوچه که اکنون تابلوی «وحدتیک» با زیرنویس «شهید مهدی محبتی» را در ابتدای دیوار خود دارد، در ابتدایِ ایجاد به کوچه «پشتبهره» معروف بود. دلیل این نامگذاری هم قرار گرفتن این کوچه در پشت دیوار یا در لهجه مشهدی «بهره» مشهد بود که روزگاری بر دورتادور شهر کشیده شده بود.
«شهیدچمران»، «صاحبالزمان (عج)» و «بشارت» درکنار «حجت» و «شهید ساداتفریزنی» نامهای قبلی این معبر بوده است. برخی اهالی بهویژه ساکنان قدیمی ترجیح میدهند بهجای این نامهای متغیر، همچنان از نام «مالآباد» برای دادن نشانی استفاده کنند.
خیابان محتشمی در محله احمدآباد از معابر پرتردد است که وجود مطب پزشکان در آن ترافیک بسیاری ایجاد کرده است. ازطرفی، این خیابان، نقطه اتصال خیابان عارف یک به کوهسنگی است، تردد بسیار در آن صورت میگیرد.
تاریخچه شکلگیری معبر الهیه۶ به کمتر از پانزدهسال میرسد. این خیابان در محله الهیه واقع شده است و ساختمانهای آجرسهسانت آن، که در سال۸۹ احداث شده و به بهرهبرداری رسیده است، اولین بناهای آن هستند.
خیابان شاهد ۵۹ از سمت دیگر به استادیوسفی ۸ میرسد و از قدیمیترین معابر قاسمآباد است. این خیابان، یکی از دو مرکز محله شاهد را تشکیل داده و جمعیت زیادی را به خود جذب کرده است.
روایتی مستند از تاریخ و پیشینه محلهای قدیمی در شمال مشهد که دستکم ۴۰۰ سال قدمت دارد.