تاریخی - صفحه 30

میدان‌دار کودتای ۲۸‌مرداد سال‌۱۳۳۲ در مشهد افرادی نظیر حسن اردکانی و غلامحسین‌پشمی بودند. نکته جالب اینجاست که غلامحسین پشمی در ابتدای نهضت ملی، خود را از طرف‌داران مصدق نشان می‌داد.
مسافرت به کشور‌های مختلف به‌خاطر رفتن به کتابخانه‌ها و مراکز فرهنگی و ملاقات با رجال علم و ادب و اهل فضل کارنامه پرباری را برای عزیزالله عطاردی به جای می‌گذارد که به تألیف حداقل صد جلد کتاب منجر می‌شود.
مصطفی‌زاده از بزرگ‌ترین نویسندگان و پژوهشگران تئاتر خراسان و از پیش‌کسوتان مطرح در عرصه شعر و بزرگ‌ترین محقق تعزیه در کشور بود که آثار و تالیفات متعددی نیز در این عرصه داشت.
حاج اسماعیل روز حاجی‌ها در سال‌۱۳۱۰ به دنیا آمده است؛ برای همین نامش را حاج‌اسماعیل گذاشته‌اند. او در طرق به دنیا آمده و سال‌هاست که در همین محله سکونت دارد.
بانی مسجد بناها، شخصی به نام «آقاحسین» بود. کتیبه و سنگ‌نوشته‌ای در قسمتی از مسجد نصب شده که براساس آن، قدمت مسجد به حدود بیش‌از ۲۷۰ سال پیش و زمان شاهرخ‌میرزا، پسر نادرشاه افشار می‌رسد.
امام‌وردی‌خان بیات‌مختاری و همسرش، آبجی‌سلطان، مشهدی نبودند و از ملاکان و اهل سیاست نیشابور به‌حساب می‌آمدند آن‌ها بخش زیادی از اموالشان را وقف امام‌رضا (ع) می‌کنند.
تصاویر گنبد حرم در دهه‌۲۰ خورشیدی نشان از خرابی و شکاف در خشت‌های نمای گنبد دارد. همین است که در حدود سال‌۱۳۵۷‌ تصمیم گرفته شد نمای ایوان طلا، گنبد و گلدسته نوسازی شود.
نمی‌توان به‌طور دقیق گفت که از چه زمانی کشیک در فضای حرم شکل گرفت، اما اسناد برجای‌مانده از دوران صفویه نشان می‌دهد که تقریبا از سال‌۱۰۱۰ قمری، تشکیلات کشیکی برقرار بوده است.
در دهه‌۶۰ آب لوله‌کشی در محله نبود. ماهی یک‌بار برایمان آب می‌آوردند. البته قناتی در آیلند میانی بولوار شهید‌اصلانی فعلی بود که برای شست‌وشو از آن استفاده می‌کردیم. این قنات با آسفالت‌شدن بولوار از بین رفت.
برابر اسناد برجای‌مانده تاریخی، دارالشفای حضرتی مکان‌های مختلفی را در مشهد تجربه کرده و هربار در زمانه‌ای بنا به دلایلی جابه‌جا شده است تا اینکه در سال 59 ساختمان فعلی آن در بست پایین‌خیابان افتتاح شد.
بنای تاریخی ایوان طرق از نظر معماری، الگویی برای بنیان نهادن مصلای پایین‌خیابان بوده و در سال ۸۳۷قمری با ترکیب یک ایوان بلند مرکزی و دو ایوانچه در طرفین و اتاق‌های گوشوار ساخته شده است.
این پژوهشگر شاخص حوزه وقف، پیشنهاد جمع‌آوری، بازخوانی و بازنویسی وقف‌نامه‌ها را داد و خودش نیز آن را اجرا کرد. شیبانی در این طرح بیش از صد وقف‌نامه را با دقت خوانده است.
پژوهشگر قدیمی تاریخ مشهد، این مسیر را از پدرش به ارث برد و پس از فوت او بر سر این کار نشست. ابتدا یادداشت‌های پدر را سامان داد و منتشر کرد و بعد کتاب‌های خودش متولد شد.
برادران علیپور را به‌دلیل سفر‌های زیادی که رفته‌اند، به نام دو قلو‌های جهانگرد می‌شناسند، برادرانی که در خانه‌شان کلی عکس و عتیقه و یادگاری و سند و مدرک از کارخانه نخریسی، محله و پدر و مادرشان به چشم می‌خورد.
در سال ۱۳۱۳ کارخانه نخریسی تاسیس می‌شود و بوق آن به صدا درمی‌آید. بوقِ کارخانه، هم خیلی طولانی بود هم قوی. صدای کشدارش که از دیگ بخار درمی‌آمد، یک شهر را اجیر می‌کرد.
حدود سیصد سال از نصب ضریح مرصع می‌گذرد. این ضریح افشاری را بنا به قول مشهور، نوه نادرشاه وقف آستان کرده است و جواهر‌های زیبایی که بر تارک آن نشسته، آن را معروف به ضریح جواهرنشان کرده است.
از روز‌های نخست ساخت خانه گلپرور خبری نداریم و نمی‌توانیم به تاریخ دقیق آن دست پیدا کنیم، اما شواهد موجود نشان می‌دهد که در اوایل دوره پهلوی اول و به سبک معماری تهران ساخته شده است.
در بسیاری از عکس‌های برجا‌مانده از روز‌های اوج‌گیری انقلاب‌اسلامی در مشهد، می‌توان تصویر آیت‌الله شیرازی را در صف نخست راهپیمایی و در میان علمای مبارز مشهد دید.
به گفته دکتر ابوالفضل حسن‌آبادی، ایران نیز جزو کشور‌های پیشتاز به حساب می‌آید و از سال‌۱۳۸۶ تا‌کنون بیش از سیزده اثر را ثبت جهانی کرده است.
مزرعه گل‌ختمی یا با املای قدیمی‌اش، «گل‌خطمی»، یکی از شناخته‌شده‌ترین مزارع بیرون باروی شرقی مشهد بود که در سال‌۱۳۴۰ خورشیدی رسما به قسمتی از شهر تبدیل شد و اراضی آن گستردگی زیادی داشت.