شهر تابران یا توس امروزی؛ خطهای تاریخی است که قدمت برخی از بناهای آن پهلو به هزار سال میزند و برخی دیگر، اما به زحمت به صد میرسد. با اینحال به دلیل شباهت معماری و مصالح به کار رفته در بناهای آن، تشخیص قدمت، برای هر بینندهای ممکن نیست.
محله
فردوسی
محله فردوسی که از سه روستای قدیمی توسسفلی، توسعلیا و اسلامیه تشکیل شده، بهواسطه وجود آرامگاه فردوسی سالانه پذیرای گردشگران ایرانیوخارجی بسیاری است. این محله اکنون در محدوده شهر تابران توس قرار دارد که قدمتی هزار ساله دارد. کهندژ یا ارگ توس، هارونیه و مقبره اماممحمدغزالی از دیگر جاذبههای گردشگری محله فردوسی هستند.
فقط دوازده سال دارد و آن مدالهای رنگارنگ حاصل هنرنماییاش در سبک وادوریو کاراته است. یگانهزهرا سیدی مبارزه را خوب یاد گرفته است، هم برای مدال و هم برای زندگی. همین موضوع هم سبب شده است یک نمونه موفق برای همکلاسیها و دوستانش باشد.
ابوالفضل محمدی میگوید: در اولین مسابقه که توانستم نفر دوم شوم، استرس زیادی داشتم. مبارزه اول برایم خیلی سخت بود و تا پایان مسابقه، این استرس همراهم بود، ولی حالا با آرامش وارد میدان میشوم.
همه آن کلهقندی مثلثشکلِ تراشخورده و شاقولی که ۵۰ سال است بالا و دور و بر مقبره فردوسی تکان نخوردهاند کار دست آقای امیری است و کارگرهایش.
دختران فعال اجتماعی و فرهنگی محله فردوسی دور هم جمع شدهاند و برای امسال محله برنامهریزی میکنند. آنها میخواهند بقیه دختران نیز همراه شوند تا محلهای پویاتر داشته باشند. هدف این دختران موفقیت است چه در درس و چه در فعالیتهای فرهنگی و ورزشی.
حمیدرضا غفاری معروف به حمید شیردل جوان ۳۰ سالهای که ۹ سال است هر تاسوعا با لباس تعزیهخوانی وارد روستای آباواجدادیاش میشود تا ارادتش به آستان حضرت دوست را با رسم دیگری بهجا آورد.
خانه کودک و شاهنامه در اتاقی در انتهای باغ آرامگاه قرار گرفته است. خیلی سخت هفتدیوار و زاویه برایش تعریف کردهاند تا یکی هفتخوان رستم را روی آن نقش بزند.
اوستا موسی فردی مهربان و بزرگ بود که همیشه بلندگو به دست میگرفت و گود چوخه را اداره میکرد. او با میدانداری نمیگذاشت هیچگاه درگیری رخ دهد. با فوت ایشان گود چند سالی بیبزرگ ماند.
محمود قشنگ از پیشکسوتان کشتی توس است که سالها پیش، ستاره مسابقات تفلیس، قهرمان جام ترکیه و قهرمان چند دوره کشتی آزاد کشور بوده است.
دکتر ابوالقاسم بختیاری اولین ایرانی است که در آمریکا درس پزشکی خواند. او در بروجن به دنیا آمد، در اصفهان، تهران، خوزستان و آمریکا زندگی کرد، اما سرانجام به خاطر عشق به فردوسی پیکرش را به توس آوردند.
ندا قربانی از تابستان امسال رشته کیکبوکسینگ را شروع کرده است و در همین مدت کوتاه توانسته دو مدال نقره استانی را به دست آورد؛ دختر توانمند و پرتلاشی که علاوهبر این رشته جودو هم کار میکند.
اهالی محله فردوسی ماه رمضان امسال دیگر صدای گرم و گیرای سحرخوانشان را نمیشنوند.
علیرضا راهچمندی تصمیم گرفت به جای بهرهمندی از نعمت و آسایش در این دنیای مادی، دوران پیری را با قناعت و سادگی بگذراند و تنها اندوختهاش را وقف مسجد کرد.
خانهای در کنار خانه ابدی فردوسی، به افتخار کودکان و برای پیوندشان با پشتوانه غنی ادبی ایران، «کودکوشاهنامه» نام گرفته است. کودکان محله فردوسی به این خانه پناه میآورند و با داستانهای شاهنامه آشنا میشوند.
۲۱ سال پیش بانوان محله فردوسی، جلسات قرآن خانگی برپا کردند و همانجا تصمیم گرفتند مکتب حضرتزینب (س) را برای بانوان محله راهاندازی کنند. پول خرید زمین را از همین جلسات جمع کردند و خریدند.
عبدالله آراسته یکی از انقلابیهای فعال و تاثیرگذار شهر توس است که با رها کردن شغل خود، به صف مبارزان انقلاب میپیوندد و بعدها در جبهه به عنوان اولین شهید توس سفلی، نامش بر سر زبانها میافتد.
بیبیزهره میرزا بابایی که از کودکی علاقه فراوانی به معلمی داشت، با توجه به نیاز بچههای محله فردوسی و برای رضا خدا، به صورت رایگان به آنها ریاضی درس میدهد.
طاهره ارفع در هفدهسالگی در محله فردوسی ازدواج کرد و با مراسمی ساده به خانه بخت رفت. او روز خواستگاری خودش حاضر نبوده است و پدر و مادرش جواب بله را به آقای خواستگار دادهاند!
اسناد تاریخی میگویند بنای آرامگاه فردوسی در اردیبهشت۱۳۴۷ با طراحی تکمیلی که هوشنگ سیحون انجام داده است، گسترش مییابد و باغ اطراف آن بههمراه موزه کنارش ساخته میشود.
پهلوان حسن قادرآبادی که در خانوادهای پهلوانپرور به دنیا آمده و با بیشاز یکدهه حضور مستمر در میادین ورزشی ۳۰مقام استانی، کشوری و بینالمللی را در کشتی باچوخه، پهلوانی و جودو بهدست آورده است.