مهدی خسروی جامعه هیئت‌های مذهبی مشهد را تأسیس کرد

محرم از آن ماه‌هایی است که قبل از نیامدن عطر و بوی خود را همراه می‌آورد؛ وقتی که چادر خیمه‌های سیاه برافراشته می‌شود، پرچم‌هایی به رنگ خون با نام مبارک «حسین (ع)» رو به آسمان بالا می‌روند و بلندگوی دسته‌های عزاداری نصب می‌شود.

این روز‌ها فرصت را مناسب دیدیم تا گفت و گویی داشته باشیم با مهدی خسروی، دبیر اجرایی جامعه هیئت‌های مذهبی مشهد. او یکی از کسانی است که از سال ۱۳۴۲ در صحنه‌های حساس انقلاب اسلامی ایران و هیئت‌های مذهبی حضور فعال داشته و این حضور به قدری پررنگ می‌شود که پس از پیروزی انقلاب اسلامی به فرمان آیت‌ا... واعظ طبسی، نماینده وقت، ولی فقیه و تولیت وقت آستان قدس به همراه چند نفر دیگر از پیشکسوتان هیئت‌های مذهبی اقدام به تشکیل جامعه هیئت‌های مذهبی مشهد می‌کند و همچنان سال‌هاست که در کسوت هیئت موسس، هیئت امنا، مدیر و دبیر اجرائی این جامعه مذهبی به فعالیت خود ادامه می‌دهد.

او در دوران کودکی به همراه پدرش در هیئت‌های عزاداری رشد کرده تا اینکه در سال ۱۳۴۸ اقدام به تاسیس هیئت منتظرین، ولی عصر (عج) می‌کند که بخش عمده‌ای از جوانان را جذب و به صحنه انقلاب می‌آورد. او پس از سال‌ها حضور و تجربه و کو سفید کردن، حالا یکی از پیران این جامعه در پیش هیئتی‌ها شناخته می‌شود.

عاشورا دانشگاهی است که مثل و مانند ندارد

- ما سال‌هاست که در کنار روضه‌های خانگی و مساجد در مراسم عزاداری‌ها هیئت‌های مذهبی را نیز برگزار کردیم که خیلی باشکوه به عزاداری سالار شهدا می‌پردازند، چقدر نقش هیئت‌ها را در این ایام لازم و ضروری می‌بینید؟
در ابتدا بهتر است با توجه به گذشت سالگرد آیت ا... هاشمی نژاد یادی بکنم از آن استاد بزرگوار که از سال ۱۳۴۲ و بعد از حادثه مسجد «فیل» دغدغه ساماندهی هیئت‌های مذهبی را داشتند و به بنده و چند نفر دیگر از پیشکسوتان هیئت ماموریت ساماندهی هیئات مذهبی را دادند که بسیار مفید بود و همچنین یادی بکنم از آیت ا... فقید واعظ طبسی که بعد از انقلاب از هیئت‌های مذهبی حمایت کامل کردند و در صحن انقلاب اتاقی را در این رابطه به هیئات اختصاص دادند.

اما در مورد سوال شما باید بگیوم که اصولا هیئت‌های مذهبی از جمله نهاد‌های مردمی است که با سابقه دیرینه و خودجوش در جامعه اسلامی با اهداف مقدس و کاربردی عظیم در ارائه فرهنگ اصیل اهل بیت عصمت و طهارت (ع) و در زنده نگهداشتن اهداف قیام عاشورا و انتقال آن به نسل جوان و با توجه به فرمایش امام خمینی (ره) که فرمودند: «این محرم و صفر است که اسلام را زنده نگه داشته است» نقش بسزایی داشته و دارند.

این هیئت‌ها بودند که در مقابل آن‌هایی که می‌خواستند اسلام و عاشورا را کمرنگ کنند ایستادگی کردند، زیرا که هیات مذهبی کانون بازسازی افکار و اعتقادات است و همچنین مرکز تربیت عاشقان اهل بیت (س) نیز هستند که با جذب جوانان و نوجوانان در محافل مذهبی به فطرت پاک آن‌ها شور و نشاط می‌دهد.

- نکته قابل تقدیر و قابل اهمیت در مورد هیئت‌های مذهبی این است که غالبا چراغ مراسم‌های عزاداری هرگز در طی سال خاموش نمی‌شود و حتی تعداد زیادی از دسته‌ها و هیئت‌ها برنامه هفتگی دارند.
بله، این چراغ خاموش شدنی نیست. عاشورا دانشگاهی است که مثل و مانند آن در تاریخ ثبت نشده است که این طور باعث می‌شود همه با هم متحد شوند. الان شما ببینید در کجای دنیا این چنین مردم هم صدا و هم آهنگ فریاد می‌کشند و به سر و سینه خود می‌زنند. مسلما کلاسی می‌تواند بازدهی مناسب خود را داشته باشد که در طول سال بدون تعطیلی ادامه پیدا کند، الان هیئت‌های مذهبی ما در روز‌های تعطیل تقویمی هم هرگز چراغ‌شان خاموش نمی‌شود. ما حتی در خود دانشگاه‌ها و مدارس و محلات هم فعال هستیم و می‌توان دید که ریشه هیئت‌ها در سرتاسر خاک این کشور محکم شده است.

دفاع مقدس ما از عاشورا نشات گرفت

- شما خودتان سال‌ها مدیر هیئت بوده‌اید، فکر می‌کنید چه معادله‌ای باید پشت انتخاب یک مدیر وجود داشته باشد تا بتواند به جوانان بهتر و بیشتر کمک کند؟
اصولا هر تشکیلاتی نیاز به مدیر دارد، به خصوص در مورد هیئت‌ها که این یک امر بسیار واجب است. مدیر هیئت باید قبل از همه خودش معرفت کامل نسبت به ولایت و امامت را داشته باشد تا بتواند در حفظ دین و فرهنگ معنوی عاشورا نقش آفرینی کند، البته در هیئت مسئول و خدمه همه یکی هستند و مدیر فقط به عنوان هماهنگ کننده تلقی می‌شود که باید چنان عملش خالصانه باشد که به دل جوانان بنشیند.

هیئت‌ها نباید تنها به سینه‌زنی و نوحه‌خوانی اکتفا کنند بلکه عمده کار هیئت را واداشتن جوانان به تفکر و شناخت به اصل پیام عاشورا می‌دانم، به صورتی که جوانان به اصل این موضوع برسند که هر روز عاشورا و همه جا کربلاست.

- کمی در مورد وضعیت کنونی و این مفهوم که چطور هر روز عاشوراست و هر سرزمینی کربلا صحبت کنید.
این روز‌ها دشمن در غالب‌های مختلف و با سلاح‌های سخت افزاری و نرم افزاری در عرصه‌های مختلف به مقابله با اسلام برخاسته است و جوانان نباید در جلسات هیئت با سطحی‌نگری حضور پیدا کنند که یعنی کربلائی شده‌اند، ولی دل‌شان به حقیقت عاشورا زنده نشود.

وقتی که این معرفت در دل‌هایشان پیدا شود دیگر اسیر دام‌های دشمنان نخواهند شد و تنها به ندای اسلام جواب خواهند داد. مردم با بصیرت ایران که پایگاه ابتدائی و ریشه آن‌ها در میان جمع هیئت‌های مذهبی است و همین پایگاه بااعث آگاهی بخشی و حرکت و قیام مردمی شد و به انقلاب رسید؛ بنابراین هیئت‌های مذهبی در فراز و نشیب‌های انقلاب تاثیرگذار بوده‌اند.

نتیجه این تاثیرگذاری را می‌توان در میدان‌های دفاع مقدس دید که چگونه شاگردان مکتب حسینی در جبهه‌ها با خون خودشان دفاع کردند. همان طور که عاشورا را خون پاک امام و یارانش حفظ کرد، انقلاب ما را هم همین خون نگه داشت.

مسئولان هیئت‌ها بدون ریا کار کنند

- با توجه به اینکه در هیئت‌ها جوانان حرف شنوی کافی را از مسئولان و پیشکوستان دارند، وظیفه دو طرف را در دوره‌ای که بحث جنگ نرم مطرح است چه می‌دانید؟  
از آنجائی که هیئت نمادی از محبت اهل بیت (ع) است و باید این نماد بدون آسیب باشد، وظیفه مسئولان هیئت این است که مراقب باشند بدون ریا و با اخلاص و ارادت به اهل بیت (ع) با برنامه‌ریزی اصولی برای نجات جوانان اقدامات لازم را انجام دهند، البته در بحث آسیب‌های اجتماعی باید ارگان‌هایی که این وظیفه را بر عهده دارند راهکار‌های مفیدی را ارائه دهند و به اجرا بگذراند، از آنجایی که برای جوانان ما خوراک‌های روحی و روانی و عاطفی مناسبی مهیا نشده است، دیده می‌شود که ارزش‌های اخلاقی در جامعه به شدت در حال فروپاشی است.

از طرفی دیگر در بحث آسیب‌های اجتماعی و فرهنگی نسبت به بهبود آن یا سطحی و یا سلیقه‌ای کار شده است و با وجود بودجه‌های، کافی، اما کار علمی و ریشه‌ای انجام نشده است، در صورتی که ضرورت آن ایجاب می‌کند با مطالعات علمی و کارشناسی و وضعیت آسیب‌ها در شاخصه‌های اصلی مشخص به دنبال راه باشیم، هر چند که تعدادی نهاد و کارشناس در این زمینه فعالیت می‌کنند، اما متاسفانه تاکنون تحول خاصی صورت نگرفته است.

البته نداشتن شناخت از آسیب‌ها یکی از دلایل آسیب‌زدگی هم هست، از آموزش افراد و توانمند کردن آن‌ها نسبت به شناخت آسیب‌ها سر باز زده شده است و این مشکل اصلی مسئولان فرهنگی است که آن را جدی نمی‌گیرند یا اینکه برنامه‌ریزی‌شان علمی نیست و یا سطحی‌نگری کرده‌اند.

یکی از آسیب‌های بزرگ اجتماعی ریشه در انتخاب مدیران برای پست‌های اجرائی دارد که هر کسی در رشته مدیریتی خودش انتخاب نمی‌شود، در حالی که پزشک برای امور پزشکی تربیت شده و مهندس هم برای امور مهندسی.  

مردم به جای نذری کالای فرهنگی  پخش کنند

- روند رو به رشد هیئت‌ها ازگذشته تا امروز را چطور می‌بینید؟
خوشبختانه با وجود نظام جمهوری اسلامی خیلی از جوانان ما از معرفت بالایی برخوردار شده‌اند، اما نیاز است که سر راه‌شان تابلو‌های هشدار دهنده قرار دهیم، با اینکه هم اکنون این تابلو‌ها هر شب در جلسات هیئت‌های مذهبی چشمک می‌زنند، اما با تماشای وضعیت قیام کربلا و هدف قیام امام حسین (ع) در رابطه با مساله‌های دینی و احکام اجتماعی و به خصوص تاکید بر این مسئله که قیام امام حسین (ع) به خاطر آسیب‌هایی بود که معاویه و یزید به پیکر اسلام زده بودند و در این رابطه حتی امام حسین (ع) جان خودش را فدا کرد می‌توانیم همیشه چراغی راهنما داشته باشیم.

ما معتقدیم تمام اصحاب قلم و ادب و رسانه‌های گروهی و خانواده و مدرسه و دانشگاه و حوزه علمیه و جلسات مذهبی و همه و همه دست به دست هم داده و از فرهنگ تهاجمی جلوگیری کنند، مردم می‌توانند به جای خیل وسیع نذری، محصولات فرهنگی و کتاب‌های عاشورا را از طریق همین جلسات ارائه دهند و حتی به روستا‌ها هم بفرستند، زیرا کتاب و محصولات فرهنگی هدیه‌ای آگاهی‌بخش است.  

یک بار به هیئتی رفتم و دیدم جوانان رو به دیوار ایستاده‌اند و سرشان را به دیوار می‌کوبند!

سال‌ها برای زدودن خرافه در هیئت کار کردم

- با توجه به اینکه در ماه محرم هستیم برای برگزار کنندگان مجالس عزاداری چه توصیه‌هائی دارید؟
البته توصیه‌های لازم را قبل از محرم رهبر معظم انقلاب انجام دادند تا جوانان و هیئتی‌ها آن‌ها را سر لوحه برنامه‌های خود قرار دهند، اما از نظر یادآوری چند تذکر دارم؛ اینکه هیئتی‌ها سعی کنند تا مجالس عزاداری را با معرفت حقیقی به امام حسین (ع) و دیگر ائمه اطهار (ع) برگزار نمایند و با دعوت از منبری مورد اعتماد و مداح مفید برای مستمعان که در منبر کلام خدا و ائمه همراه با حدیث و احکام شرعی که نیاز شدید نوجوانان و جوانان است به بیان مسائل روز در جهان اسلام بپردازند و مداحان با اشعار مفید و هدفمند که ایجاد حرکت در جهت فرهنگ دینی می‌نماید و سودمند و جذاب باشد جوانان را جذب کنند.

در این سال‌ها یکی از دغدغه‌های من در جامعه هیئت‌های مذهبی مشهد پیگیری و رفع خرافات و خرافه‌گوئی‌های بعضی از مداحان بوده است. یک بار به هیئتی رفتم و دیدم جوانان رو به دیوار ایستاده‌اند و سرشان را به دیوار می‌کوبند، تعجب کردم و به مداح گفتم این چه کاری است؟ این خرافات چیست که در جامعه گسترش می‌دهید؟!

- به عنوان سوال آخر می‌خواهم بپرسم هیئت چه تاثیری بر خود شما و خانواده‌تان گذاشته است؟
در نوجوانی در هیئت بودم و حالا هم که محاسنم سفید شده و عمرم را در مسیر نوکری سیدالشهدا (ع) سپری کردم، هر چه که در جامعه آبرو دارم از همین نوکری در هیئت است، نوکری و ارادت به امام حسین (ع) زمینه‌اش معرفت و آگاهی است. رفتار و گفتار و کردارمان را در محله و شهر مراقبت کرده‌ایم، فشار زندگی را تحمل نموده‌ایم و اکنون به حرمت نوکری امام حسین (ع) و نوکری زائران امام هشتم (ع) در همه جا مورد احترام هستیم.

* این گزارش پنج شنبه، ۲۹ مهر ۹۵ در شماره ۲۱۱ شهرآرامحله منطقه ۱۱ چاپ شده است.