محمدکیان مشمول شاهنامهخوانی را از مدرسه شروع کرده است 
جهادگران بیمارستان ولایت، اهالی محله عسکریه را رایگان ویزیت کردند 
بوستان جهانشهر درِ پادگان قدیمی شهر را به روی مردم باز کرد
اسفند۱۴۰۰، شهرداری و ارتش به توافق اولیه برای تحویل پادگان رسیدند؛ اتفاقی که راه را برای ورود این پهنه به فضای شهری بازتر کرد. سال۱۴۰۲ بود که وعده ساخت بوستان در این اراضی مطرح شد و نتیجه آن افتتاح فاز نخست بوستان جهانشهر است.
تا همین چندسال پیش، اگر از حوالی بولوار نامجو و خیابان ثامنالائمه (ع) عبور میکردید، دیوارهای پادگان لشکر۷۷ پیروز ثامنالائمه (ع) یکی از عناصر آشنای این محدوده بود؛ دیوارهایی که فضای نظامی پادگان را از بافت شهری جدا میکرد. امروز، اما خانوادهها در بوستان جهانشهر قدم میزنند، کودکان بازی میکنند و شهروندان از فضای سبزی استفاده میکنند که سالها از دسترس عمومی دور بود.
رسیدن به چنین روزی، البته اتفاقی یکشبه نبود. نخستین رایزنیها برای جابهجایی پادگان از سال۱۳۸۴ آغاز و در سال۱۳۸۹ طرح خروج جدیتر دنبال شد. سال۱۳۹۱ با تخلیه میدان تیر، بخشی از روند انتقال وارد مرحله اجرا شد و در سال۱۳۹۴ جابهجایی یگانها به پایان رسید؛ اما تعیین تکلیف زمینهای پادگان همچنان باقی ماند.
در اسفند۱۴۰۰، شهرداری و ارتش به توافق اولیه برای تحویل پادگان رسیدند تا در ادامه مسیر در اردیبهشتماه سال بعد، دیوارهای پادگان تخریب شود؛ اتفاقی که راه را برای ورود این پهنه به فضای شهری بازتر کرد. سال۱۴۰۲ بود که وعده ساخت بوستان در این اراضی مطرح شد، وعدهای که حالا بعداز گذشت سه سال به ثمر رسیده و نتیجه آن افتتاح فاز نخست بوستان جهانشهر است.
بوستان جنگلی
ورودی بوستان از بولوار شهیدباباپور جلوه دیگری دارد؛ مسیری که چندسالی است بازگشایی شده و حالا با تابلو چوبی «بوستان جهانشهر» زیباتر به نظر میرسد. از همان ورود، درختان بزرگ و کهنسال به چشم میآیند؛ درختانی که نشان میدهند انتخاب عنوان «بوستان جنگلی» برای اینجا بیدلیل نیست. حفظ همین درختان قدیمی، حال و هوای متفاوتی به بوستان داده است و قدمزدن میان آنها حس خوشایندی دارد.
در آستانه پاییز، اینجا رنگوبوی دیگری گرفته است. هوا رو به خنکی میرود و تقریبا هر ساعتی از شبانهروز که به بوستان سر بزنید، جمعیت زیادی را در گوشهوکنار آن میبینید؛ از خانوادههایی که برای گذراندن ساعتی در فضای باز آمدهاند تا شهروندانی که مسیرهای بوستان را برای پیادهروی انتخاب کردهاند.
مهمانهایی که مشتری ثابت جهانشهر شدند
زیر سایه درختان قدیمی، خانوادههایی نشستهاند که هرکدام گوشهای از بوستان را برای گذراندن وقت خود انتخاب کردهاند. اعظم صالحپور، ساکن محله امام خمینی (ره)، نیز همراه دخترش آمده است؛ خانوادهای که حالا جهانشهر برایشان فقط یک بوستان نزدیک خانه نیست و مهمانهای شهرستانیشان را هم به اینجا میآورند.
صالحپور میگوید: کار بسیار جالب شهرداری این بود که از همان اول اجازه داد مردم از این فضا استفاده کنند و حصار نکشید تا پروژه ساخت پارک تمام شود و بعد اجازه ورود بدهد.
او ادامه میدهد: در طول سال از شهرستان مهمان دارم؛ برای اینکه روزشان متفاوت باشد همان غذایی را که میخواهیم در خانه بخوریم، برمیداریم و به پارک میآییم و از ظهر تا شب اینجا هستیم. آنقدر خوش میگذرد که وقتی سال بعد مهمانهایم میآیند، خودشان میگویند یک روز به بوستان جهانشهر برویم.
جشن تولد زیر سایه درختان سربهفلککشیده
کمی آنطرفتر، صدای بازی بچهها به گوش میرسد. خانوادههایی که با فرزندانشان آمدهاند، مشغول تماشای آنها هستند که از وسایل بازی بوستان استفاده میکنند. مهیا سوزنچی از همین خانوادههاست؛ چند ماه پیش تولد پنجسالگی پسرش را در جهانشهر برگزار کرده است؛ «آنقدر خوش گذشت و عکسهای قشنگی به یادگاری گرفتیم که تولد دخترم را نیز همینجا برگزار میکنم.»
او هم در محله امامخمینی (ره) سکونت دارد؛ «برای استفاده از چنین فضایی با درختان سربهفلککشیده، باید تا پارک ملت میرفتیم تا سه فرزندم بتوانند بازی کنند. اما حالا در چندقدمی ما پارکی قرار دارد و بهراحتی میتوانم بچههایم را به اینجا بیاورم.»
آنقدر خوش میگذرد که وقتی سال بعد مهمانهایم میآیند، خودشان میگویند یک روز به بوستان جهانشهر برویم
سوزنچی که در ماههای اخیر تغییرات بوستان را از نزدیک دیده است، توضیح میدهد: ما که رفتوآمدمان به پارک جهانشهر زیاد است، تغییرات آن را کاملا متوجه شدیم؛ از نیمکتها و آبخوریهایی که داخل پارک گذاشته شد تا خطکشی و ساماندهی فضای پارکینگ. همه جزو نیازهای افرادی بود که برای گذراندن اوقات فراغت به اینجا میآیند و شهرداری بهجد برای رفاه مردم تلاش کرد.
مرور خاطرات گذشته
اما برای بعضی از حاضران، قدمزدن در این فضای سبز فقط به امروز مربوط نمیشود. گوشههایی از بوستان برای آنها یادآور روزهایی است که این زمین هنوز پشت دیوارهای پادگان قرار داشت. محمدتقی ایمانی یکی از همین افراد است؛ بازنشسته ارتش که از سال۷۲ تا ۸۹ در این پادگان خدمت کرده است.
او تعریف میکند: از زمانی که گفته شده بود قرار است این معبر باز و پادگان به خارج از شهر منتقل شود، منتظر این اتفاق بودیم؛ بنابراین همان روز اول همسرم را بردم و مانند یک راهنما از خاطراتم برای او تعریف کردم. هنوز هم محل کار من که ساختمانی با سقف شیروانی است و درکنار ساختمان کنونی اداره خدمات شهری قرار دارد، دست نخورده و هر موقع از آنجا رد میشوم، کلی خاطره برایم زنده میشود.
ایمانی ادامه میدهد: این پارک برای من و نظامیانی که در اینجا خدمت کردهاند فقط برای استفاده از فضای سبز نیست؛ بلکه مرور خاطرات گذشته است. روزهایی که درکنار موتور پمپ آب، در گرمای تابستان آببازی میکردیم یا بالارفتن از درختان در فصل توتخوری و صف کشیدن جلو مرغداری ارتش.
یک زمین بازی، نزدیک خانه
در بخش دیگر بوستان، مسیرهای پیادهروی و فضاهای ورزشی بیشتر به چشم میآید؛ امکاناتی که برای خانوادههایی مثل احمدرضا احمدیان، به معنای انتخابهای بیشتر برای تفریح بچههاست. او که ساکن محله امامرضا (ع) است، میگوید: بافت محله بیشتر مسکونی، تجاری و هتلآپارتمان است و جز یک لکه فضای سبز، چیزی بهعنوان بوستان یا فضای سبز درخور نداریم. هر وقت میخواستیم همراه خانواده از فضایی برای استراحت و تفریح استفاده کنیم، به بوستان کوهسنگی میرفتیم.
احمدیان اضافه میکند: با افتتاح این بوستان یکی از دغدغههای اهالی برطرف شد. بهویژه اینکه در این بوستان فضاهای مختلفی مثل مسیر دوچرخهسواری، زمین اسکیت و زمین فوتبال قرار دارد. قطعا پسرم را برای بازی فوتبال به این زمین خواهم آورد.
جای خالی فضایی برای بانوان
نرگس مطهرینژاد، ساکن محله شهید بهشتی، از نقطهای دیگر به بوستان نگاه میکند؛ از روزهایی که هنوز بسیاری از بخشهای آن برای مردم تازگی داشت. او نخستینبار چهار سال پیش، برای برنامه روز درختکاری، دانشآموزان یک مدرسه را به اینجا آورد؛ «چهارسال پیش که برای اولینبار پایم را اینجا گذاشتم، آنقدر خوشحال بودم که عصر همان روز دخترانم را به پارک آوردم تا آنها هم مثل من از دیدن این فضای جنگلی لذت ببرند.»
سالها اینجا یک فضای بسته بود و مردم فقط دیوارهای پادگان را میدیدند
مطهرینژاد که از آن زمان، رفتوآمدش به جهانشهر را ادامه داده است، پیشنهادی هم دارد؛ «اگر بخشی از بوستان را مانند سایر بوستانهای شهر به بانوان اختصاص دهند، خیلی خوب میشود. خانمها میتوانند با خیال راحت ورزش و از فضای پارک استفاده کنند.»
هدیه ارتش به مردم
کسی که سالهاست این محدوده را میشناسد، راحتتر متوجه تغییر آن میشود. حسن اسماعیلی، یکی از اهالی محله امامخمینی (ره)، این تغییر را از نزدیک دیده است. او میگوید: سالها اینجا یک فضای بسته بود و مردم فقط دیوارهای پادگان را میدیدند. حالا که دیوارها کنار رفته و این فضا دراختیار مردم قرار گرفته، به نظرم اتفاق مهمی برای محله رخ داده است.
اسماعیلی ادامه میدهد: برای من جالب است که اینجا فقط یک پارک ساخته نشده؛ یک فضای بزرگ که سالها از زندگی روزمره مردم جدا بود، حالا وارد زندگی مردم شده است. امروز میبینیم خانوادهها میآیند، بچهها بازی میکنند و مردم برای پیادهروی از آن استفاده میکنند. وقتی این صحنه را با چندسال قبل مقایسه میکنیم، تغییرش بیشتر به چشم میآید.
او یادآور میشود: بهترین مزیت این بوستان این است که درکنار امکانات جدید، گذشته اینجا هم حفظ شده؛ چون این زمین فقط یک فضای خالی برای ساخت پارک نبوده است و بخشی از گذشته شهر را با خودش دارد.
نعمتی برای اهالی ۳ محله
یکی از دلایل استقبال از بوستان جهانشهر را باید در نیاز قدیمی اهالی همین محدوده جستوجو کرد. تا پیش از این، بهجز چند بوستان کوچک محلی، فضای سبز بزرگ و گستردهای در دسترس اهالی محلههای امام خمینی (ره)، امامرضا (ع) و شهیدبهشتی نبود و برای استفاده از بوستانی با این وسعت، بسیاری از شهروندان باید مسیر بیشتری را تا بوستان کوهسنگی طی میکردند. حالا جهانشهر برای ساکنان این محلهها، یک فضای سبز بزرگ را در فاصلهای نزدیکتر فراهم کرده است.
سرمایهای سبز برای شهر
شهردار منطقه۸، فراهمکردن دسترسی شهروندان به یک فضای سبز گسترده با امکانات متنوع را از اهداف اصلی اجرای بوستان جهانشهر میداند و میگوید: در طراحی این بوستان تلاش شده است نیازهای مختلف شهروندان مانند فضاهای ورزشی، تفریحی، محلهایی برای دورهمی و گذران اوقات فراغت دیده شود. حتی فضاهایی برای پختوپز شهروندان در نظر گرفته شده است که در بسیاری از بوستانهای شهر چنین امکانی وجود ندارد.
حسن صالحیمفرد ادامه میدهد: بوستان جهانشهر تنها بوستان جنگلی مرکز شهر است و باتوجهبه قرارگیری در فاصله حدود ۲.۵کیلومتری حرم مطهر رضوی، علاوهبر شهروندان، برای زائران نیز قابل دسترسی است.
وی با اشاره به پیشینه این زمین و تغییر کاربری آن میافزاید: این پروژه نمونه تحقق شعار «تحولی برای مردم، میراثی برای شهر» است که ازسوی شهردار مشهد مطرح شد. زمینی که سالها مکانی برای خدمت سربازی، امنیت و دفاع از کشور بود، حالا به مکانی برای تفریح عموم شهروندان تبدیل شده است.
شهردار منطقه۸ با بیان اینکه درمجموع بیشاز ۱۲۰هکتار فضای سبز قرار است در این محدوده احداث شود، میگوید: فاز نخست بوستان جهانشهر که ۱۹ شهریور امسال به بهرهبرداری رسید، ۲۷هکتار مساحت دارد و احداث فاز دوم نیز در برنامه قرار گرفته است.
صالحیمفرد با اشاره به اینکه درختان قدیمی اینجا یکی از ظرفیتهای مهم بوستان بودند و تلاش شد که حفظ شوند، عنوان میکند: درکنار این درختان، بیش از ۵ هزار اصله درخت جدید نیز در بوستان کاشته شد. همچنین در انتخاب گونههای جدید، شرایط آبوهوایی و محدودیت منابع آبی شهر موردتوجه قرار گرفت تا فضای سبز ایجادشده در سالهای آینده نیز پایدار باشد.
جهانشهر، انتخابی برای هر سلیقه
وی درباره امکانات پیشبینی شده در بوستان نیز توضیح میدهد: سه محوطه بازی برای کودکان در سه ورودی بوستان و درمجموع به مساحت ۴هزار مترمربع ایجاد شده است تا خانوادهها در نقاط مختلف بوستان دسترسی مناسبی به این فضا داشته باشند.
شهردار منطقه۸، بخش دیگری از ظرفیتهای جهانشهر را مربوط به فضاهای ورزشی میداند و میگوید: برای استفاده گروههای مختلف، زمین چمن مصنوعی به مساحت هزارو۲۵۰مترمربع، زمین اسکیت و گل کوچک به مساحت هزار مترمربع و همچنین زمین فوتبال و والیبال احداث شده است.
صالحیمفرد ادامه میدهد: برای پیادهروی و دوچرخهسواری نیز مسیرهای جداگانهای در بوستان پیشبینی شده است؛ مسیر پیادهروی سلامت ۶ کیلومتر و مسیر دوچرخهسواری ۲ هزار و ۵۰۰ متر طول دارد. علاوهبر این، ۱۲ هزارمترمربع پیادهرو در اطراف بوستان ایجاد شده است تا دسترسی و تردد شهروندان در بخشهای مختلف آن راحتتر باشد.
در طراحی این بوستان تلاش شده نیازهای مختلف شهروندان مانند فضاهای ورزشی و محلهایی برای دورهمی دیده شود
به گفته شهردار منطقه۸، زیرساختهای رفاهی و خدماتی نیز متناسب با وسعت بوستان در نظر گرفته شده است؛ «هزارو ۴۰۰پایه روشنایی و ۳۰۰مورد مبلمان پارکی در بوستان جانمایی شده است تا شهروندان بتوانند در ساعات مختلف روز و شب و با آسودگی بیشتری از این فضا استفاده کنند.»
وی همچنین به پیشبینی فضایی برای فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی اشاره میکند و میگوید: فضای گرادین به مساحت ۵هزار مترمربع برای اجرای برنامههای فرهنگی، مراسم و مسابقات مختلف در نظر گرفته شده تا بوستان در کنار کارکرد تفریحی و ورزشی، ظرفیت میزبانی از برنامههای اجتماعی و فرهنگی را نیز داشته باشد. علاوهبراین سالن آمفیتئاتری نیز در این مجموعه قرار دارد.
نوید شهردار منطقه ۸ به شهروندان
شهردار منطقه۸ در ادامه، حفظ بناها و عناصر تاریخی موجود در این محدوده را یکی از بخشهای مهم طرح میداند و میگوید: درکنار توسعه فضای سبز و ایجاد امکانات جدید، تلاش کردیم بناهایی که ارزش تاریخی و هویتی دارند نیز حفظ شوند. مسجدالرضا (ع) که از بناهای قدیمی این محدوده است، حفظ و بازسازی شده و حمام تاریخی نیز باتوجهبه قدمت سقف آن که بنا بر اعلام میراث فرهنگی بیش از صدسال است، حفظ شده و برای آن کاربریهایی مانند موزه یا کافه سنتی پیشبینی شده است.
وی ادامه میدهد: بخشی از عناصر هویتی پادگان نیز حفظ شده است. بهعنوان مثال زاغه مهمات در این محدوده باقی مانده و برای آن، کاربری فروش صنایعدستی در نظر گرفته شده است. اما توسعه امکانات جهانشهر به همین فاز محدود نمیشود. صالحیمفرد یادآور میشود: سالن ورزشی چندمنظوره، زمین چمن فوتبال و استخر نیز جزو پروژههای در دست اقدام در محوطه بوستان جهانشهر است تا ظرفیتهای ورزشی این مجموعه افزایش پیدا کند و بخشی از نیازهای ورزشی شهروندان تأمین شود.
* این گزارش سهشنبه ۷ مهرماه ۱۴۰۵ در شماره ۶۷۶ شهرآرامحله منطقه ۷ و ۸ چاپ شده است.
لینک کوتاه
آوا و نمــــــای شهر
