هاشم شکوهی شاعر آیینی مشهد همیشه برای اهل بیت میسرود 
نخستین کتابخانه تخصصی امام علی(ع) در محله جنت قرار دارد 
خط خوش، میراث علی است
علی احسانپور در آغاز فصل جوانی و درحالیکه ۳۲ بهار از زندگیاش میرود، چند مقام کشوری و بینالمللی را در کارنامه هنری خود دارد و یکی از برترینهای هنر خوشنویسی است.
عشق به آموختن علم و هنر که باشد، دور و نزدیکش برایت فرقی ندارد؛ مهم رسیدن به سرمنزل مقصودست. از همان دوران کودکی که فهمید هیچچیز جز خوشنویسی او را آرام نمیکند، یک روز را هم بدون خط و نوشتن سرنکرده است.
غمزه قلم و کشوقوس خطوط روزوشبش را به هم پیوند زده است. سفرهای پرمشقتی را به جان خریده است تا امروز بهعنوان یکی از اساتید جوان انجمن خوشنویسان مشهد در خدمت علاقهمندان به این هنر اصیل و قدیمی ایرانزمین باشد.
علی احسانپور در آغاز فصل جوانی و درحالیکه ۳۲ بهار از زندگیاش میرود، چند مقام کشوری و بینالمللی را در کارنامه هنری خود دارد و یکی از برترینهای هنر خوشنویسی است. بازگشت احسانپور از جشنواره جهانی «البرده» دبی در رشته خوشنویسی خط کوفی با کسب مقام دوم بهانه میزبانی شهرآرامحله منطقه ۴ از این هنرمند جوان شد تا از خودش و راهی که برای رسیدن به این موفقیتها طی کرده است، برایمان بگوید.
از دبستان شروع شد
«خوشنوشتن در من، ذاتی و تحفه خداست. از زمانی که حسش کردم، در وجودم پروراندم.» اینها شروع صحبت هنرمند خوشنویس محله ماست تا در ادامه برایمان از اولین گامهایی که در این راه برداشته است، بگوید: کتابهای فارسی دوره دبستان، آخر هر درس چند کلمهای با خط نستعلیق سرمشق داده بود و دانشآموز باید بقیه را کامل میکرد.
آنقدر به تمرین خط علاقه داشتم که همان اول سال تمام قسمتها را تکمیل کردم؛ البته، چون خیلی خوشخط و تقریبا مشابه نمونه نوشته بودم، معلم فارسی چیزی نمیگفت و اغلب تشویق میشدم.
آموزش «اسمی» هنر در مدارس
دوره ابتدایی، نوشتهها به همان تمرینات آخر دروس خلاصه شد. مقطع راهنمایی با اختصاص ساعتی برای خوشنویسی و نقاشی و الگوقراردادن کتابی باعنوان آموزش خوشنویسی کار را برای او جدیتر کرد. او میگوید: متأسفانه در کشور ما ساعات هنر، بیاثرترین اوقاتی است که در مدرسه سپری میشود.
شاید به این خاطر معلم هنر که استاد خط و نقاشی باشد، در مدارس نیست. اغلب معلم ورزش سر زنگ هنر حاضر میشود و با دادن یک موضوع نقاشی یا سرمشق چندکلمهای بچهها را سرگرم میکند؛ اما من، چون علاقهمند بودم، با استفاده از تمرینات خط کتاب هنر، سعی میکردم دانشم را در این زمینه زیاد کنم.
همکار افتخاری دبیر پرورشی
دوره راهنمایی و دبیرستان برای علی نوجوان دوره طلایی و تبلور هنر خوشنویسی بود؛ ایامی که کمکم هنرش دیده شده و او بین مسئولان مدرسه شناخته میشود: همراهی معلمهای دلسوز به ادامه راه، عامل تشویقی مؤثری بود برای جدیتر اندیشیدن به ادامه راهی که انتخاب کرده بودم.
معلم پرورشی با اطلاع از این موضوع، مسئولیت نوشتن پردهنویسیها و پلاکاردهای مناسبتی را به من سپرد. در دوره دبیرستان هم دیوارنویسیهای مدرسه برعهدهام گذاشته شده بود. خوشحالم که نمونهکار نوشتههایم بر روی دیوارهای هنرستان هنوز هم بعد از چند سال ماندگار شده است.
دغدغهای برای کار نداشتم
با آنکه هنرستان را در رشته کارودانش، شاخه کامپیوتر با معدل خوب پشتسر گذاشته و موفق به کسب مدرک دیپلم در این رشته شده بود، اما دلش نمیآمد به حرفه دیگری فکر کند: در دوره تحصیل، گاهی نزد کسانی که پردهنویسی میکردند، میرفتم و کار نوشتن برروی پارچه را مشق میکردم.
معمولا خیلی زود قبولم میکردند؛ چون تقریبا در این کار تبحر پیدا کرده بودم. دغدغهای برای شغل و حرفه نداشتم، ازهمینرو برای تمامشدن دوران تحصیل روزشماری میکردم. دوست داشتم بعد از فارغالتحصیلی، مغازهای بزنم و کار تابلونویسی و پردهنویسی را برای خودم ادامه دهم... و این اتفاق افتاد.
پررنگشدن سفرهای عتباتعالیات یکی از دلایل رونق کار این نوجوان خوشنویس و البته تازهکار محله ایثار بود: بیشترین سفارشها برای پردهنویسی بازگشت حجاج و کربلاییها بود. در کنارش، آگهی تسلیت و ترحیم و گاهی هم تبریک داشتم. بعضی روزها کارم بهقدری زیاد بود که مجبور بودم تا نیمهشب در مغازه بمانم. این حجم کار برای من که تازه درسم تمام شده بود، یک امتیاز به شمار میرفت.
امتیاز هنر در پادگان
«ازآنجاکه خواهر بزرگم هم دستی در هنر خط دارد و استاد ممتاز خوشنویسی است، ازطریق او با انجمن خوشنویسان مشهد آشنا شدم. با حضور در کلاسهایی که ازسوی این انجمن برگزار میشد، موفق شدم در کمتر از دو سال، مدرک ممتاز را دریافت کنم. از دیگر دستاوردهای هنر که خیلی در دوره سربازی به کارم آمد و این دوره را برایم دلچسب کرد، خدمت در بخش عقیدتی-سیاسی ارتش بود.
بازهم کارهای خطاطی و پردهنویسیها به عهده من گذاشته شد. در دوران خدمت، خوشنویسی با قلمنی را کنار نگذاشتم و با حضور در چند مسابقه استانی موفق به کسب رتبههایی در این رده شدم. در اوقات فراغت هم سعی میکردم با مطالعه کتابهایی مرتبط با خط و تمرین و ممارست این رشته را ادامه دهم».
آشنایی با بزرگان خط
برتری و ممتازبودن در هرجا و مکان و سنوسالی که باشد طعم شیرینی دارد. حالا فکر کنید این رتبه مربوط به مسابقات کشوری و در اوج جوانی باشد، لذتش چندبرابرست. این تجربه خوش احسانپور در بیستوسومین بهار عمرش بود: سال ۸۹ بود که در جشنواره خوشنویسی امامرضا (ع) در یزد شرکت کرده و موفق به کسب رتبه سوم خط ثلث شدم.
این درحالی بود که رتبههای نخست را بزرگان خطاطی به دست آورده بودند که کارنامه درخشانی در رقابتهای کشوری و بینالمللی داشتهاند. یکی از این بزرگان، استاد حسین نجفی بود؛ شخصی که بخش اعظم موفقیتهایم را مرهون لطف و محبتهای ایشان هستم.
او در ادامه ماجرای آشنایی و شاگردیاش را زیرنظر استاد نجفی اینگونه بازگو میکند: آن روز بعد از اعلام نتایج مسابقه و تقدیر از برترینها، وقت ناهار در دورهمی که با هم داشتیم، چون تقریبا جوانترینِ جمع بودم، کمتر حرف میزدم تا از صحبت بزرگان بیشتر بهرهمند شوم.
در آن میان، صحبتهای استاد نجفی خیلی پرمغز و سنجیده بود و تصمیم گرفتم با موافقتشان چندصباحی کنارشان مشق خط داشته باشم. جواب آن روز استاد به درخواست من «نه» بود، اما چند ماه بعد که برای زیارت به مشهد آمده بود، تماس گرفت و خواست به هتل محل اقامتش بروم. بعد از دیدن چند نمونه از کارها و چند مشقی که همانجا خواستند، این افتخار را به من داد که در ماه، چند ساعتی به من آموزش دهد.
آموختنی که هنوز ادامه دارد
«حدود دو سال متوالی برای آموزش خط ثلث و تمرین این شاخه از خوشنویسی به قم و منزل استاد میرفتم. درحالیکه همزمان در شرکت تابلونویسی هم مشغول به کار بودم و مرخصیگرفتن، کار را برای من کمی سخت میکرد؛ اما دوری راه و سختیهای رفتوآمد، مانع ادامه راهم نشد.
بیشتر، پنجشنبهها را برای سفر آموزشی انتخاب کرده بودم که فردای آن روز، تعطیل است و فرصت تمرین و آموختن برای من بیشتر. معمولا هم بلافاصله بعد از کلاس، بلیت میگرفتم و به مشهد برمیگشتم. استاد از همان ابتدا، وقتی ذوق و اشتیاق به آموزش خط ثلث را در وجود من دید، پدرانه هرچه دراینباره میدانست بدون دریافت هزینهای به من یاد میداد.
البته این آموختنها و نشستن پای درس و مشق ایشان هنوز هم ادامه دارد. هروقت در مسابقات رتبهای کسب میکردم، بیشتر از ذوق مقام آوردن، آرامش خاطر داشتم که زحمات استادم را بیجواب و بیثمر نگذاشتم. میدانستم با شنیدن خبر برترشدنم، خوشحال میشود.»
خوشنویس طلاب در رقابت بینالمللی
ازجمله افتخارات این جوان خوشنویس محله ایثار، رتبهبرتری خوشنویسی ترکیه باعنوان «ارسیکا» است که در سطح بینالمللی برگزار میشود. او درباره این مسابقه توضیح میدهد: ارسیکا، سازمان همکاریهای اسلامی و مرکز پژوهشی تاریخ، هنر و خوشنویسی اسلامی در ترکیه است که هر سه سال یکبار مسابقه بینالمللی خوشنویسی جهان اسلام را در رشتههای ثلث جلی، ثلث، نسخ، تعلیق جلی، نستعلیق، دیوانی جلی، دیوانی، کوفی، رقاع و مغربی برگزار میکند.
در دهمین دوره این رقابتها که سال ۱۳۹۵ برگزار شد، من نیز بهعنوان یکی از شرکتکنندگان تقدیری انتخاب شدم. همان مقامی که دوره قبل استاد نجفی موفق به کسب آن شده بود. خوشحال بودم که موفق شدم با کسب این افتخار زحمات و محبتهای استادم را تا حدودی جبران کنم.
او درباره اهمیت و اعتباری که دولت ترکیه برای این هنر اصیل اسلامی قائل است، این طور میگوید: دولتمردان این کشور کلاً به هنر و بهخصوص خوشنویسی اهمیت زیادی میدهند. برگزاری مسابقات ارسیکا از اعتباراتی است که برای این هنر قائل هستند و جوایز نفیسی هم به برگزیدگان آن داده میشود.
احسانپور در ادامه، خاطرهای را اینگونه نقل میکند: دوست خوشنویس ما در گفتگویی که با یکی از اساتید خوشنویسی ترکیه داشته از شغل و حرفهشان میپرسد. این سؤال برای آن استاد تعجبانگیز بوده و توضیح میدهد خوشنویسی که در ترکیه مقام استادی داشته باشد، همان تدریس خوشنویسی و نمایش آثارش بهاندازه کافی درآمد دارد که نیاز به شغل دومی نداشته باشد.
این اهمیت تا آن اندازه است که زمان برگزاری نمایشگاه خوشنویسی بزرگان، رئیسجمهور یکی از بازدیدکنندگان و خریداران این آثار است.
چه ایراد دارد هدایای مسئولان هنر دست یک خطاط، نقاش، خراط و قلمزن ایرانی باشد که برای آن زحمت کشیده است؟
هنرِ دست، قیمتی است
«هنر، باعث آرامش است. یکی از عوامل گرایش به هنر نیز همین آرامش درونی است که با آن به دست میآید. به نظر من حضور اساتید خط در مدارس میتواند یک از ضروریات باشد. خیلی از دانشآموزان ما حتی تا بزرگسالی نحوه صحیح دستگرفتن خودکار را بلد نیستند. زنگ هنر هم بیشتر نمایشی است و هیچ دانشآموزی در آن کلاسها چیزی از خط و نقاشی یاد نمیگیرد.» این جملات را این خوشنویس جوان میگوید و در ادامه پیشنهادی برای دغدغهمندان هنر دارد: چه خوب است که در کشور ما همچون کشور ترکیه، از هنر و هنرمند حمایت شود.
اگر استاد خوشنویسی، نقاشی، خراطی و... آثار و هنر دستش را در معرض دید عموم قرار داد، مسئولان و مدیران دولتی به تماشای آن آثار بروند و دیگران را هم به بازدید از آن نمایشگاهها تشویق کنند.
در طول سال بهمناسبتهای مختلف، هدایایی ازسوی ارگانها و نهادهای مختلف به میهمانان داخلی و خارجی، کارمندان و... اهدا میشود، چه ایراد دارد این هدایا هنر دست یک خطاط، نقاش، خراط، قلمزن ایرانی و... باشد که برای آن زحمت کشیده است؟ اگر این اتفاق بیفتد، هنرمند هم با دلگرمی بیشتری به کارش ادامه میدهد. ازسویی بهنوعی حمایت از کالای ایرانی و هنر اصیل مردم همین مرزوبوم است.
آخرین مقام
احسانپور در ادامه درباره آخرین مقامی که تاکنون کسب کرده است، عنوان میکند: امسال، مسابقه خوشنویسی در امارات برگزار شد و از ایران شش نفر راهی این کشور شدیم. دو نفر از مشهد، چهار نفر از تهران. تمام هزینه سفر و اقامت با کشور امارات بود. من در آنجا رتبه دوم در خط کوفی را کسب کردم.
او به افراد مهمی که در زندگیاش تأثیرگذار بودهاند، اشاره میکند و میگوید: در وهله اول، خانواده و بهخصوص پدر و مادرم بسیار در انتخاب راه زندگی من مؤثر بودند. علاوهبر آنها، در مدرسه هم بهادادنها و تشویقها به ادامه کار خیلی برای من قوت قلب بود؛ اما اثری که استاد نجفی در نگاه تخصصی و پیشرفت من در این زمینه داشت، بسیار شگرف است و جا دارد همینجا از همه همراهیها تشکر کنم.
بزرگترین دغدغه
این هنرمند جوان سپس در توضیح بزرگترین دغدغه هنرمندان و خوشنویسان عنوان میکند: در ابتدای صحبت، از نداشتن دغدغه کار گفتم، اما این برای شروع و ورود به دنیای خوشنویسی بود. واقعیت این است که بزرگترین دغدغه من و دیگر دوستان خوشنویسم داشتن کار و مسئله امرارمعاش است.
هر خوشنویس و هنرمندی که بهطورتخصصی کار میکند، دوست دارد ازطریق هنرش امرارمعاش کند. کسب درآمد از راهی غیر هنر دردمندانهترین بخش زندگی هنرمند است. درواقع، امکان کار هنری بهصورتتخصصی وجود ندارد.
مهمترین حسرت
او درباره حسرتی که بهعنوان یک هنرمند بر دل دارد هم اینگونه سخن میگوید: شاید بزرگترین حسرت من، توجهنکردن به هنر در سرزمینی است که مهد ادب و هنر است. سالهای اخیر بهخاطر حمایتها و بهایی که برخی دولتهای همسایه به هنرمندان میدهند، خیلی از خوشنویسان مطرح شهرمان مهاجرت کردهاند.
در برخی کشورها، هم امکانات خوبی به هنرمند میدهند و هم آثارشان خریدار دارد. در کشور ما اگر ورزشکار چه تیمی و چه فردی، در مسابقات نهچندانمهم، در کشوری دیگر مقام بیاورد، دستکم از شهر خودش دو نفر از مسئولان به استقبالش میروند و اسمش در نشریات محلی جای میگیرد، اما اگر هنرمند خوشنویس حتی در سطح جهانی هم رتبهای برای شهرش بیاورد، نهایت در فضای مجازی خبری درباره او کار میشود و تمام.
بزرگترین آرزو
احسانپور درباره بزرگترین آرزویش هم میگوید: بزرگترین آرزویم این است که در رأس خوشنویسان جهان باشم و بتوانم آثاری ماندگار برجای بگذارم. کاش هرکس جایگاه واقعیاش را داشته باشد و افراد نالایق بر سر کارهایی که برای آن ساخته نشدهاند، نباشند.
او نوشتن خط و بودن کنار خانواده را بهترین و لذتبخشترین تفریح و سرگرمی زندگی برمیشمارد و بیان میکند: به همین خاطر یکی از اتاقهای خانهام را به کارم اختصاص دادهام تا هم کنار خانواده باشم و هم در محیط امن و ساکت خانه، به نوشتن بپردازم.
محله سکونت
در پایان، این هنرمند خوشنویس درباره محله سکونت خود هم عنوان میکند: هرکس طبعا به محلهای که در آن به دنیا آمده و بزرگ شده علاقهای ویژه و خاص دارد و من هم از اینکه بزرگشده اینجا هستم، خوشحالم. مردم این محله آدمهای خونگرم و مهربانی هستند. هرچند مراوده خیلی زیادی با آنها ندارم، اما از همسایگی با آنها حس خوبی دارم.
جوایز و افتخارات
- برگزیده خط ثلث در جشنواره مشهد شهر بهشت (مشهد ۱۳۸۶)
- برگزیده خط ثلث در جشنواره خوشنویسی آب (سبزوار ۱۳۸۷)
- حائز رتبه تقدیر در جشنواره ملی جوان ایرانی (تهران ۱۳۸۹)
- نفر سوم خط ثلث در هشتمین دوره جشنواره ملی خوشنویسی امامرضا (ع) (یزد ۱۳۸۹)
- نفر سوم خط ثلث در جشنواره ملی سیره نبوی (اصفهان ۱۳۸۹)
- حائز رتبه تقدیر خط ثلث در دومین دوسالانه ملی خوشنویسی ایران (قزوین ۱۳۹۱)
- حائز رتبه تقدیر خط ثلث در جشنواره ملی حافظ قرآن (شیراز ۱۳۹۲)
- نفر اول خط ثلث در مسابقات ملی خوشنویسی بیستویکمین نمایشگاه قرآنکریم (تهران ۱۳۹۲)
- حائز رتبه برتر در یازدهمین دوره جشنواره ملی خوشنویسی امامرضا (ع) (مشهد ۱۳۹۲)
- رتبه اول خط ثلث در دوازدهمین دوره جشنواره ملی خوشنویسی امامرضا (ع) (مشهد ۱۳۹۳)
- حائز رتبه تقدیر در جشنواره هنری غدیر (مشهد ۱۳۹۳)
- رتبه سوم خط ثلث در سیزدهمین دوره جشنواره ملی خوشنویسی امامرضا (ع) (سبزوار ۱۳۹۴)
- رتبه اول خط ثلث در چهاردهمین جشنواره ملی خوشنویسی امامرضا (ع) (البرز ۱۳۹۵)
- برگزیده خط ثلث در چهارمین دوسالانه ملی خوشنویسی ایران (قزوین ۱۳۹۵)
- حائز رتبه تقدیر در جشنواره ملی خوشنویسی مشق صلوات (تهران ۱۳۹۶)
- رتبه دوم خط ثلث در پانزدهمین دوره جشنواره ملی خوشنویسی رضوی (خرمآباد ۱۳۹۶)
- رتبه تقدیری خط ثلث مشقی در دهمین دوره مسابقات جهانی خوشنویسی ارسیکا (IRCICA) ترکیه (استانبول ۲۰۱۶)
- رتبه دوم خط کوفی در پانزدهمین دوره مسابقات بینالمللی البراده امارات (ابوظبی ۱۳۹۷)
* این گزارش یکشنبه ۱۱ آذر سال ۱۳۹۷ در شماره ۳۱۹ شهرآرامحله منطقه ۴ چاپ شده است.
لینک کوتاه
آوا و نمــــــای شهر
