هسته‌های خرمای یک ماه رمضان فامیل شد یک تابلوی معرق

آرام حسینی | می‌توانی با چوب درخت عناب که به رنگ قرمز است، چوب درخت نارنج به رنگ زرد، چوب درخت زرشک به رنگ قهوه‌ای روشن که به شدت کمیاب است و چوب درخت چنار پولکی که خط‌خطی است، طبیعت بسازی و به این درختان بی‌جان بریده از جنگل دوباره جان دهی. اما ساختن این طبیعت دوباره، دستی هنرمند و پر‌تلاش می‌خواهد؛ ضمن اینکه خیلی هم باید صبور باشی.

مطلب مرتبط روحانی محله پروین اعتصامی، استاد معرق‌کار است

تابلویی با هسته‌های خرما

سیده‌زهرا ناصری متولد سال‌۱۳۶۵ و ساکن محله رسالت مشهد، همان هنرمندی است که پرتلاش و با  حوصله تابلو‌های زیبای معرق درست می‌کند. اینکه می‌گوییم با حوصله به این دلیل است که برایمان تعریف می‌کند: قصد داشتم تابلویی درست کنم که زمینه آن از هسته‌های خرما بود. برای این کار به صد‌ها دانه خرما نیاز داشتم. پس ماه رمضان از اقوام خواستم که دانه‌های خرمایشان را دور نریزند و به من بدهند. با وجود این، باز هم خرما کم بود و مادرم مجبور شد یک بسته دیگر خرما هم بگیرد.

او ادامه می‌دهد: باید با کمان‌اره (یکی از ابزار‌های معرق‌کاران) هسته‌ها را از وسط نصف می‌کر‌دم، طوری که سر انگشتانم را بار‌ها بریدم. بعد از این کار، نیمه‌ها را در کنار هم چسباندم. آماده کردن این تابلو سه ماه طول کشید.

کار این هنرمند محله رسالت، صبر کردن به پای کارهایش است. همچنین او آدم‌های هنرمند را شوخ و با‌نشاط می‌داند، البته آنهایی را که عاشق کارشان هستند و صبورانه تکه‌های تابلو را در کنار هم می‌چینند. او می‌گوید: خیلی پیش آمده که از صبح تا بعدازظهر پای تابلویی نشسته‌ام و اصلا از این موضوع ناراحت نبوده‌ام؛ چون هر چه در کار پیش می‌روی، به آن وابسته‌تر می‌شوی و نمی‌توانی از پای آن بلند شوی.

ناصری از چهار سال پیش کار معرق را با ورود به شاخه تحصیلی کارودانش در همین رشته شروع کرده. در این میان، خانواده‌اش هم همیشه مشوق و همراه او هستند و وقتش را آزاد می‌گذارند تا به راحتی به فعالیت هنری‌اش برسد.

تابلوی معرق مسی سوره حمد

آثار هنری او معرق با چوب، معرق با مس، معرق رئال، معرق مشبک و معرق مینیاتور است. جواب او به این سوال ما که آیا یک هنرمند می‌تواند سریع‌تر از دیگران دیگر هنر‌ها را یاد بگیرد، این است: هنر، ذهن را تیزبین و فرز می‌کند و هنرمند با استفاده از مشابهت‌های هنر خود با هنر‌های دیگر آن‌ها را آسان‌تر خواهد آموخت.

زهرا تابلوی معرق مسی سوره حمد را که بخشی از تزیین آن با مس فیروزه‌ای است، همچنان بر دیوار خانه‌شان نگه داشته

این بانوی هنرمند، تا به حال تابلو‌های زیادی را شکل داده که بیشتر آنها را فروخته و دیگر در اختیار ندارد؛ از جمله نخستین اثرش که یک معرق چوب با طرح کفشدوزک بوده یا کار گربه کوچک فانتزی‌اش را که خیلی دوست داشته، اما آن را به دختر خواهرش که او هم عاشق تابلو شده، هدیه کرده است. البته تابلوی معرق مسی سوره حمد را که بخشی از تزیین آن را با مس فیروزه‌ای انجام داده، همچنان بر دیوار خانه‌شان نگه داشته و آن را نفروخته است. او درباره مس‌های رنگی توضیح می‌دهد: مس را می‌توان با یک عمل شیمیایی به رنگ‌هایی مانند فیروزه‌ای، سبز و آبی درآورد. البته استادانمان  که فوت و فن این کار را می‌دانند، به ما یاد نمی‌دهند و ما باید این صفحه‌ها را بخریم.

از اول نگاهم به این هنر، به خاطر مادیات نبود

ناصری به این سوال که آیا به فکر پدید آوردن تابلویی با طرحی ابتکاری و متفاوت با کار‌های دیگران هستی، این‌طور جواب می‌دهد: برای طراحی باید دوره‌های آن را بگذرانم؛ اما کار‌های تلفیقی مثل ترکیب معرق چوب و مس که یک ماده خام را برای خوشنویسی و دیگری را برای تزیین به کار می‌برم، زیاد درست کرده‌ام که طرح آن‌ها برآمده از ذهن خودم است.

او می‌گوید: از اول نگاهم به این هنر، به خاطر مادیات نبود؛ اما دوستان و آشنایان با دیدن آثارم به من سفارش کار می‌دهند. البته در این میان کسانی هم هستند که از کار‌ها خوششان می‌آید، اما پرداخت هزینه خرید آن برایشان مقدور نیست و از خرید منصرف می‌شوند. افرادی نیز هزینه کردن برای آثار هنری را اشتباه می‌دانند. بانوی معرق‌کار محله رسالت درباره قیمت تمام‌شده تابلوهایش هم عنوان می‌کند: دو مسئله مطرح است؛ هم هزینه مواد اولیه کار که گران است و هم هزینه دستمزد؛ بسیاری از کار‌ها زمان زیادی می‌برد و شاید چند ماه برای آن وقت بگذارم. این هنرمند محله ما قصد دارد این هنر را با قیمتی مناسب به اهالی رسالت آموزش دهد.

*این گزارش یکشنبه، ۲۶ شهریور ۹۱ در شماره ۲۱ شهرآرامحله منطقه ۳ چاپ شده است.