کوچه های مشهد - صفحه 33

آن‌طور که قدیمی‌های محله می‌گویند، قلعه رده، مدرسه‌ای داشته که دو اتاق کاهگلی با سقف چوبی برای درس و اتاقی نیز برای معلم‌ها داشته است که از سپاه دانش برای درس‌دادن به اینجا می‌آمدند.
یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های منطقه ما وجود بافت قدیمی و خانه‌های تاریخی است. هنوز خانه‌های قدیمی به وفور در کوچه‌ها و حتی معابر اصلی دیده می‌شوند. گرچه با توجه به قدمت هر محله این بافت نیز متفاوت است.
خیابان وحدت ۷ در نقشه‌های قدیم مشهد درست کنار دیوار شهر قرار دارد که زمین‌هایش بیشتر کشاورزی‌اند. این فرعی خیابان وحدت امروز به‌دلیل اجرای طرح نوسازی از یک طرف به تسخیر ساختمان‌های بلند هتل‌ها درآمده است.
وجود مدارسی مانند دبستان دخترانه رضوی، دبستان پسرانه خطاط، دبیرستان دخترانه فرزانه، دبیرستان پسرانه بهشت و دبستان امام‌حسین (ع)، هر روز پای صد‌ها دانش‌آموز را به خیابان شهید فکوری ۹۴ باز می‌کند.
وجود مرکز بهزیستی و بیمارستان هفده‌شهریور سبب شده همیشه در دو سمت این خیابان خودرو پارک باشد. حدود دویست‌متر سمت راست این معبر، مرکز «جامعه نابینایان» قرار داردو پیاده‌روسازی در همین فاصله، خاص این افراد اجرا شده است.
کوچه حر ۱۶ (شهید غلام حجتی) از دل باغ‌تره‌ها و زمین‌های کشاورزی حاج‌احمد جامی و مرحوم قیاسی شکل گرفت.
صدای اذان هر روز در کوچه صارمی‌۳۷ طنین‌انداز می‌شود. سید‌رسول سادات‌تهرانی ۲۵ سال است به عشق امامان معصوم(ع)، این معبر را آذین‌بندی می‌کند.
ساکنان، کوچه شهید‌آوینی‌۴۰ را به «نوکاریز» می‌شناسند. کوچه بافت سنتی و قدیمی دارد و انتهای آن به زمین‌های کشاورزی منتهی می‌شود.
اکنون یکی از مراکز مهم هویتی محله کوی مهدی، بوستان بهشت است که نیمه اول سده چهارده خورشیدی مهم‌ترین آرامستان عمومی مشهد بود.
خیلی از مشهدی‌ها حتی نمی‌دانند آرامستان ارامنه در مشهد وجود دارد. این آرامستان که  جایی در حاشیه تقاطع عامل به بولوار شهید کریمی قرار گرفته است بیش از ۱۰۰ سال قدمت دارد.
یکی از مکان‌های مفید فرهنگی منطقه‌یک، کتاب‌فروشی‌ها و کتابخانه‌هایی هستند که با معماری‌های جذابشان در بین مردم معروفیت خاصی دارند.
خیابان شهید ستاری ۴/۴ یکی از معابر فرعی محله شریف است. این خیابان در محل باغ‌های قدیم وکیل‌آباد واقع شده است؛ باغ‌هایی که بقایای آن در برخی معابر اطراف به چشم می‌خورد، اما در این خیابان، خبری از زیبایی آن‌ها نیست.
دلیل نام‌گذاری محله به‌نام بلال حبشی به داستان بازدید حجت‌الاسلام‌والمسلمین قرائتی برمی‌گردد. او مسجدمحوری محله را به روحیه بلال حبشی ساکنانش تعبیر کرد.
کوچه بهاء‌التولیه که اکنون تابلوی «ته‌پل‌محله ۶» و «شهید سعید سروقدی» در ابتدای آن دیده می‌شود، یکی از نقاط سبز نقشه دالمج است که باغ‌های آن جای خود را به خانه‌ها داده است.
در سمت چپ ورودی کوچه فدائیان اسلام ۱۸ اداره کل مخابرات ناحیه یک مشهد قرار گرفته است. به گفته اهالی، در دهه‌۶۰ شرکت آب در مکان فعلی مستقر بوده است.
به بولوار امت که قدم بگذاری و قصد کوچه بیست‌و‌سوم را کنی، اولین چالشی که با آن روبه‌رو می‌شوی، تابلونداشتن این کوچه است؛ مشکلی که گریبان معابر هم‌جوار و فرعی‌اش را هم گرفته است.
به‌دنبال محل دقیق قهوه‌خانه عرب هستم. کسی چیزی نمی‌داند. در لچکی چهارراه سرخس و چمن از تعدادی پیرمرد می‌پرسم، زیر پایشان را نشان می‌دهند و می‌گویند: «قهوه‌خانه عرب همین‌جا بود.»
بنای اصلی کارخانه خراب شده است و فقط نگهبان سال‌خورده آن که زنی متدین است، در خانه‌ای قدیمی در همین کوچه زندگی می‌کند، اما تاثیر این کارخانه هنوز هم برروی بافت و فرهنگ خیابان دیده می‌شود.
خیابان آیت‌الله عبادی‌۳۰ در محله کاشانی در گذشته به کوچه «کارخانه کبریت» معروف بوده است. کارخانه که در همین معبر قرار داشت، اوایل دهه‌۵۰ جمع شد و الان ملکی مسکونی است.
به‌دلیل فراوانی مغازه‌های تجاری می‌توان گفت محله گلشور از قطب‌های خرید مشهد است و زائران و مجاوران بسیاری به آن تردد می‌کنند.