چاپخانه خراسان که امروز در کنار صدها چاپخانه دیگر در مشهد روزگار میگذراند، زمانی تنها چاپخانه شهر ما بوده است. این چاپخانه به کوشش محمدصادق تهرانیان در سال ۱۲۹۱ هجری شمسی تاسیس شد.
محله
جنت
محله جنت میراثدار دو محله مهم و هویتی سراب و ارگ است. سراب که نامش برگرفته از سرِآب قنات قریه سناباد است پس از نوغان، قدیمیترین محله مشهد است که در اراضی روستای سناباد قرار دارد. محلهسراب بهخاطر قداستی که داشته از همان آغاز محلهای حکومتی، اعیاننشین و محل تجمع سادات و بزرگان مشهد بوده است.
شاید تغییر مسیر زندگی حبیبالله سهیلی به زمانی بازمیگردد که آب جوش کتری، روی پای پدرش ریخت و بعد از گذشت یکیدو هفته محل زخم عفونت کرد و پدر به رحمت خدا رفت.
مریضخانههای مشهد به دلیل شکلگیری در کنار بارگاه ثامنالحجج (ع)، شفاخانه نامیده میشدند و در گذر تاریخ، جای خود را به بیمارستانهایی دادند که نخستین و مهمترین آنها، بیمارستان امامرضا (ع) است.
مشهدیهای قدیم، گنبد سبز را «مقبره گل حضرتمحمد (ص)» صدا میزدند و اسم کوچهاش را هم به اسم خیابان «خاکی» میشناختند. ردپای معماری دوره صفوی در نقشهای اسلیمی گنبدسبز پیداست.
بسیاری از اهالی محله جنت، حجتالاسلام علی سیف را به خاطر کتابخانهاش در بازار جنت میشناسند. او فردی است که ریشه هرچیزی را در فرهنگسازی میداند و معتقد است تا درست رفتار نکنید، نتیجه مطلوب بهدست نمیآید.
منصوره شریفالحسینی یکی از بانوان موفق در حوزه آموزش میگوید: فاصله نسل ما با جوانان زیاد شده است. ما باید هدایتگر روند آموزشی باشیم نه آموزشدهنده. باید دانشآموزان را با تکنیکهای جدید آشنا کنیم.
«خانه آشتیکنان» یکی از خانههای تاریخی بازارچه سراب است که از قلعوقمع روزگار، جان سالم به در برده و این روزها با همت خانواده نخعی، پدر و پسری خوشفکر تبدیل به خانه موزه در محله جنت شده است.
اینجا بازاری در قلب محله سراب مشهد است و نامش یادگاری از آب قنات سناباد. آنجا که آب این قنات در محدوده خیابان سعدی فعلی نمایان میشد و با گذر از بازارچه سراب و آب انبارهایش، به سوی حرم میرفت.
ابوالفضل مهرزادنیا میگوید: گاهی افراد وقتی متوجه میشوند نابینا هستم، میخواهند بهزور من را از خیابان رد کنند! لباسم را میکشند. بعد هم میگویند «برایمان دعا کن!» از این برخورد ناراحت نمیشوم.
سیدعلیاصغر اسدی یکی از شاگردان قدیمیترین عینک ساز مشهدی است. او میگوید: در ۱۳۲۳ اولین عینکسازی «هیمالیا» بود من سال ۱۳۳۵ شاگرد عینکسازی شدم از آن تاریخ تا به امروز در این مغازه مشغول به کارم.
مرتضی حسینزاده، مسئول کانون مرصاد میگوید: با وجودی که مسجد حمزه یکی از مساجد قدیمی و معروف محله سراب است، به دلیل نداشتن متولی، اجرای مراسم دینی و مذهبی در آن نظم و برنامه مشخصی نداشت.
بسیاری از مشهدیهای قدیم که حالا مویی سفید کردهاند، خاطرات خوشی از خیابان ارگ دارند؛ خیابانی که در روزگار شکوه و عظمتش با خیابان لالهزار تهران و حتی شانزلیزه پاریس رقابت میکرد.
هادی سوقندی بیستسالی میشود که مغازه سوپرمارکت دارد. او یکی از کاسبان معتمد و امین محله است که مشتریها و مغازهدارهای اطرافش بدون حسابدفتری از او خرید میکنند.
فتحالله صادقی از تعمیرکاران قدیمی کفش در محله جنت است. میگوید: قدیم به دلیل قناعت و فرهنگ بهینه مصرف که بین مردم رواج داشت تا جاییکه ممکن بود، از وسایل مصرفی استفاده بهینه میشد.
حضور هنرمندان در خانه ملک و ارتباط مستقیم با گردشگران اتفاق مهمی بود که توانست خانه ملک را به یکی از نقاط جذاب هنری، تاریخی، گردشگری مشهد تبدیل کند اما از سال۱۴۰۰ نَفَس این خانه بهنحو دیگری بُرید.
اهلِ قلمِ مشهد قدیم هنوز هم قهوهخانه «داشآقا» را به خاطر دارند؛ کافهای که شبهای بلند تابستان و عصرهای سرد زمستان با یک فنجان قهوه و شنیدن چند بیت شعر از زبان رفیقی صمیمی پذیرایشان بود.
این آتشسوزی بزرگ با کمک لشکر خراسان و مأموران شهربانی و شهرداری اطفا شد ولی از سینما جز خاکستر چیزی باقی نماند و خسارت میلیون ریالی به مالکش تحمیل کرد.
بانی مسجد بناها، شخصی به نام «آقاحسین» بود. کتیبه و سنگنوشتهای در قسمتی از مسجد نصب شده که براساس آن، قدمت مسجد به حدود بیشاز ۲۷۰ سال پیش و زمان شاهرخمیرزا، پسر نادرشاه افشار میرسد.
چون درگذشته برق و یخچالی وجود نداشت، برای نگهداری بستنی از یخ و نمک استفاده میشد. برای همین به آن بستنی نمکی میگفتند.
بخش بزرگی از دیواره جنوبی و انتهایی کوچه آخوند خراسانی۷ به ساختمان کنسولگری پاکستان اختصاص دارد. این ساختمان که در گذشته کنسولگری بریتانیا بوده از قدیمالایام به «کوچه پشت کنسولگری» معروف بوده است.